De Saint-Yvedkerk (Frans: Église Saint-Yved), door parochianen vaker Notre-Dame genoemd, is een vroeggotisch kerkgebouw in Braine in het Noord-Franse departement Aisne. Deze voormalige abdijkerk van de premonstratenzers is nog in gebruik als parochiekerk. Eeuwenlang lieten de graven van Dreux er zich begraven. Sinds 1840 staat de kerk op de lijst van historische monumenten. De constructie uit ca. 1176-1208 heeft invloed gehad op de gotische architectuur en is als homogeen ensemble bewaard, op de westpartij en een deel van het schip na.
Geschiedenis Tijdens de Vikinginvallen van de 9e eeuw bracht het kathedrale kapittel van Rouen zijn kerkschatten in veiligheid in Braine, waar het bezittingen had. Voor de relikwie van Sint-Yved (Evodius) werd een kerk opgericht, waaraan een kapittel van seculiere kanunniken was verbonden. Op initiatief van het adellijke echtpaar André en Agnès de Baudement werd de kerk in 1130 getransformeerd tot een reguliere abdij van norbertijnen, met als moederhuis de abdij van Prémontré.Caviness 1984, p. 536, n. 36Abbaye Saint-Yved de Braine (1130-1790), Bibale (bezocht 2 juni 2026) Deze Sint-Yvedabdij zou bestaan tot de Franse Revolutie.
Vanaf circa 1176 werd de abdijkerk herbouwd. Dit wordt in verband gebracht met Robert I van Dreux en Agnes van Braine. Het bouwwerk was nagenoeg gereed in 1208 en werd ingewijd op 31 augustus 1216. De patroonheiligen waren Onze-Lieve-Vrouw en uiteraard Sint-Yved.
Doorheen de eeuwen doorstond het gebouw destructieve episodes. Een blikseminslag verwoestte in 1628 de torenspits. Het Spaans-Habsburgse leger van Leopold Willem van Oostenrijk plunderde de kerk in 1650. Tijdens de Franse Revolutie werd de abdij opgeheven. De kloostergebouwen en de overblijvende adellijke praalgraven werden verwoest. Het verval ging verder met het instorten van gewelven in 1808, het verplaatsen van brandglasramen naar de kathedraal van Soissons in 1816,Een deel kwam terecht op de kunstmarkt: Jane Hayward, English and French Stained Glass in the Collection of the Metropolitan Museum of Art, vol. I, 2003, p. 88-91 en het wegnemen van de wankele torenspits in 1819.
De restauratie werd aangevat in 1828. De architect Antoine-Emile Gencourt achtte zich in 1832 verplicht het schip te slopen, op twee traveeën na. Toch bleef het gebouw voldoende waardevol om in 1840 op een van de eerste erfgoedlijsten te belanden. In 1848 was de eerste restauratiecampagne voltooid. Viollet-le-Duc nam in 1862-1864 de vieringtoren en de kroonlijsten onder handen. Maurice Ouradou plaatste in 1877 weer een spits op de toren, maar deze verdween in een oorlogsbrand op 28 augustus 1944.
Beschrijving Het gaat om een driebeukige, basilicale kerk in de vorm van een Latijns kruis, waarvan de lange arm is ingekort. Op die plaats kwam een nagenoeg blinde gevel, waarin het oorspronkelijke hoofdportaal is verwerkt. De centrale tympaansculptuur met de ontslaping van Maria is overgebracht naar binnen. Bijzonder zijn de schuin geplaatste straalkapellen tussen het koor en elk van de transeptarmen. De transeptgevels zijn elk versierd met een roosvenster en twee pinakeltorens. Binnen bestaan de wanden uit drie geledingen, waaronder een triforium en een lichtbeuk. De vieringtoren is uitgevoerd als lantaarn met grote glaspartijen.
Begraven Robert de France, graaf van Dreux († 1188) en Anne de Baudement († 1204) Robert II de Dreux (1154-1218) en Yolande de Coucy († 1222) Pierre Mauclerc, hertog van Bretagne Robert III de Dreux (1185-1234) Jean de Dreux († 1248) en Marie de Bourbon († 1274), harturnen Robert IV de Dreux (1241-1282) Robert I de Beu († 1281) en Clémence de Châteaudun († 1259) Robert II de Sarrebruck-Commercy († 1504) Robert III de La Marck († 1536), harturne, en Guillemette de Sarrebruck († 1571) Françoise de Brézé (1518-1574), echtgenote van Robert IV de La Marck
Literatuur Olivier Guyotjeannin (red.), Le chartrier de l'abbaye prémontrée de Saint-Yved de Braine (1134-1250), Ecole nationale des chartes, 2000 Madeline Harrison Caviness, Sumptuous Arts at the Royal Abbeys in Reims and Braine. Ornatus elegantiae, varietate stupendes, Princeton University Press, 1990
Bruno Klein, Saint-Yved in Braine und die Anfänge der hochgotischen Architektur in Frankreich, Veröffentlichung der Abteilung Architektur des Kunsthistorischen Instituts, 1984 Maurice Berry, "La reconstitution du tympan de l'église Saint-Yved de Braine" in: Bulletin de la Société nationale des antiquaires de France, 1971, p. 235-243 P. Evermode, "L'abbaye royale de Saint-Yved de Braisne et son miracle eucharistique" in: Revue de l'Ordre de Prémontré et de sa mission, 1912 Stanislas Prioux, Monographie de l’ancienne abbaye royale Saint Yved de Braine, Didron et Caudrillier, 1859
Externe links Fiche Monumentum Braine, Église Saint-Yved (Mapping Gothic) Braine (A Premonstratensian Atlas)
Voetnoten
Braine Braine Categorie:Bouwwerk in Aisne Categorie:Historisch monument in Hauts-de-France