Rozengracht 184 is een gebouw aan de Rozengracht in Amsterdam-Centrum.
Achtergrond Die Rozengracht werd aangelegd tijdens het volbouwen van de Jordaan in de 17e eeuw. Dat betekende dat perceel voor perceel werd bebouwd in een tijd dat er nog geen adressen bestonden. Bijna alle gebouwen kregen daardoor een ander uiterlijk. Rond 1890 werd de gracht gedempt, onder meer vanwege de stankoverlast van stilstaand grachtenwater. Na die demping ontwikkelde de straat Rozengracht zich tot een van de belangrijkste verkeersaders naar Amsterdam Oud-West en later Amsterdam Nieuw-West.
Gebouw Dit gebouw wordt door Amsterdam Monumentenstad omschreven als een gebouw met een 17e-eeuwse kern. Een bouwtekening uit 1876 laat zien dat er toen een aanmerkelijke verbouwing plaatsvond. Het kreeg een extra verdieping. Het had ook daarna nog het uiterlijk van een grachtenpand. Het is gebouwd vanuit een souterrain met daarvoor een bordes naar deuren naar de beletage en bovenetages. Deze drie etages bevinden zich onder een nieuwe horizontale daklijst. In 1906 kwam er een gevelsteen Rembrandt. In december 1909 verzocht de eigenaar van het gebouw om toestemming voor een verbouwing, waarbij “het huis met kelderwoningen en drie afzonderlijke met bovenwoningen” omgebouwd moest worden tot "winkelhuis met drie afzonderlijke bovenwoningen". De kelderwoningen hadden in de Jordaan een slechte reputatie; ze waren vochtig, klam, niet warm te krijgen. Ze werden daarom verhuurd aan arme gezinnen, maar vanaf rond 1900 kwam daar langzaam een eind aan. Veel kelderwoningen verdwenen; bewoners gingen naar betere woningen, etc. De winkel werd aangelegd op maaiveldniveau en voor de eerste etage kwam een Frans balkon. Na deze verbouwing kwam er geen grote verbouwing aan het uiterlijk meer.Amsterdam Monumentenstad (geraadpleegd 2 juni 2026)
Oude situatie Oude foto’s laten zien dat het bordes een toegangsdeur had naar woningen 184-190, zogenaamde inpandige gebouwen. Deze stonden in dit geval tussen de Rozengracht en Bloemstraat. Ook deze inpandige woninkjes hadden een slechte naam. Een zogenaamde gang, in dit geval de Roomolengang, leidde onder Rozengracht 184 naar achterliggende krotten, daar waar ooit nieuwbouw had gestaan. In één van die woningen aan de gang bracht een berooide Rembrandt van Rijn zijn laatste levensjaren door om ten slotte in armoe te sterven. Zijn luxe rustplaats in de Westerkerk steekt daar bij af. Tekenaar Herman Misset heeft er in 1909 nog rondgekeken en schetsen en foto’s gemaakt.
Gevelsteen In 1906 werden er Rembrandtfeesten gehouden ter nagedachtenis van Rembrandts geboortejaar. Om een en ander vast te leggen, maakte kunstenaar Eduard Jacobs uit Laren een gedenksteen in de vorm van een cartouche met daarin de tekst: Hier stond Rembrandts laatste woning, † 4 oktober 1669. Plaatsing van de steen van 50 bij 60 centimeter vond plaats in juli 1906. Het bereikte de landelijke pers. Toen een verslaggever even later ter plekke ging kijken bleek een van de bewoonsters een van haar jurken te drogen hebben gehangen, over de steen heen; ook dit werd landelijk nieuws. Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Gevelstenen heeft de steen in 2006 laten oppoetsen; zij schreven hem toe aan 1919, 250ste sterfdag van Rembrandt.Amsterdamse Gevelstenen (geraadpleegd 2 juni 2026)
Belendend gebouw Dat de cyclus bouwen, slopen en herbouwen ook in de 20e eeuw doorgang vond blijkt bij gebouw 164-182 ontworpen door architect Johan Nust, die actief was binnen de stadsvernieuwing in Amsterdam.Gebouwd in Amsterdam, over Johan Nust (geraadpleegd 2 juni 2026) Het stamt uit circa 1981.Stadsarchief Amsterdam: Bouw- en omgevingsdossiers; adviezen, brandweer (3) (semi-openbaar, geraadpleegd 2 juni 2026)
Afbeeldingen
Categorie:Bouwwerk in Amsterdam-Centrum Categorie:Rembrandt van Rijn