Pelomyxa is een geslacht van grote, vrijlevende amoeben dat behoort tot de klasse Archamoebae. Deze eencellige organismen komen voornamelijk voor in stilstaand zoetwater, zoals vijvers of vochtige bodems. De soorten bereiken doorgaans een lengte van 500–800 μm, maar kunnen in uitzonderlijke gevallen uitgroeien tot ongeveer 5 mm.
Het geslacht werd in 1874 beschreven door de Duitse protozoöloog Richard Greeff, met Pelomyxa palustris als typesoort. In de decennia erna werden verschillende nieuwe soorten toegevoegd, maar tegen het einde van de twintigste eeuw kwamen onderzoekers echter tot de conclusie dat veel van deze soorten waarschijnlijk verschillende ontwikkelingsstadia vertegenwoordigden van P. palustris. Daardoor zijn er meerdere synoniemen in omgang.
Kenmerken Pelomyxa heeft een aantal eigenaardige cytologische kenmerken. De cellen kunnen uitzonderlijk groot worden, tot wel enkele millimeters. Tijdens de voortbeweging heeft de cel meestal een cilindrische vorm, met aan de voorzijde één grote, halfrond pseudopodium (schijnvoetje). De achterzijde van de cel draagt niet-motiele flagellen. Pelomyxa voedt zich door fagocytose, waarbij voedseldeeltjes worden opgenomen in vacuolen.
Pelomyxa palustris heeft geen mitochondriën, geen golgiapparaat en een gereduceerd endoplasmatisch reticulum. De soort leeft in nauwe associatie met endosymbiotische bacteriën. Deze bacteriën spelen een rol bij de energiehuishouding.
Een opvallend kenmerk van Pelomyxa is de aanwezigheid van meerdere celkernen in het cytoplasma. Afhankelijk van de soort en de grootte van het individu kan het aantal kernen variëren van slechts enkele tot duizenden.
Soorten Pelomyxa binucleata Pelomyxa corona Pelomyxa flava Pelomyxa gruberi Pelomyxa palustris Pelomyxa prima Pelomyxa stagnalis
Categorie:Protista