thumb|Van rechts naar links Berlage, Posthumus Meyjes (2026) Rozenstraat 12 te Amsterdam (voorheen Rozenstraat 6-14) is een gebouwencomplex aan de Rozenstraat in Amsterdam-Centrum. Het staat bekend als "Verenigingsgebouw Ons Huis", de vereniging van onder meer Helena Mercier die streed voor betere huisvesting in de Jordaan.
Achtergrond Die Rozenstraat werd aangelegd tijdens het volbouwen van de Jordaan in de 17e eeuw. Dat betekende dat perceel voor perceel werd bebouwd in een tijd dat er nog geen adressen bestonden. Bijna alle gebouwen kregen daardoor een ander uiterlijk mee. De geschiedenis van de Rozenstraat gaat gelijk op met die van de parallel liggende Rozengracht. Anders dan die gracht werd de straat alleen belangrijk voor lokaal verkeer, ze stuit aan beide uiteinden op grachten zonder brug.
Gebouw Dat bouwen van perceel voor perceel ging hier verloren toen een aantal gebouwen afgebroken werd ten faveure van dit gebouw. "Ons Huis" had aan architect Christiaan Posthumus Meyjes sr. opdracht gegeven tot het ontwerpen van dit verenigingsgebouw, dat over meerdere percelen gebouwd ging worden. Het gebouw viel in 1893 al op vanwege haar breedte en zeker vanwege haar hoogte (ten opzichte van de breedte van de straat). Het stak voorts met kop en schouders boven de buurpanden in de gevelwand uit. In 1904 ging Hendrik Petrus Berlage aan het werk voor een verbouwing (uitbreiding naar rechts met aparte toegang) en bij een andere latere verbouwing was Piet Blom betrokken. Het gebouw heeft een onregelmatig voorgevel; het linkerdeel van Posthumus Meyjes laat een tweedeling zien met links een ingang tussen pilasters en onder timpaan, beide in een risaliet. Die risaliet loopt door over drie etages tot de topgevel, een soort handtekening van de architect. Rechts van dat risaliet bevinden zich vensters in de vorm van drie bij drie. De onderste serie van drie kreeg daarbij ontlastingsbogen mee, die verdeeld zijn over de raampartijen binnen het venster. Op de eerste verdieping zijn er ontlastingsbogen over de volle breedte van de raampartijen. De tweede etage bestaat uit drie door stenen penanten gescheiden vensterpartijen in rondbogen. Het geheel staat op een plint van natuursteen en is opgetrokken uit baksteen met hier en daar speklagen en sluitsteentjes. De gevel wordt afgesloten door een daklijst met daarboven een dak met dakkapellen. Wat afwijkt van het deel van Posthumus Meyjes is het deel van Berlage. Berlage kwam met een andere gevelindeling; de raamrijen van Berlage komen (op de bovenste na) niet overeen met die van de oorspronkelijk ontwerper. Bureau Monumenten en Archeologie van gemeente Amsterdam geeft als bouwstijl grotendeels Hollandse renaissance; Amsterdam Monumentenstad vermeldt neostijlen.Amsterdam Monumentenstad (geraadpleegd 13 juni 2026)
Bijzonderheden Zowel links als rechts werd in de loop der jaren gesloopt. Aan de rechterkant ten behoeve van de nieuwbouw van Berlage, aan de linkerzijde kwam een speelplaatsje met zandbank en speeltoestellen van Aldo van Eyck. Jacob Olie had het origineel al gefotografeerd waarbij duidelijk te zien is hoe het gebouw afwijkt van de rest van de gevelwand. Die foto inspireerde Johannes Walter tot een houtgravure. Twee foto’s op de Beeldbank Amsterdam laten zien dat het gebouw tussen 1954 en 1974 een erker aan de zijkant had hangen. Wanneer het geplaatst en weggehaald is, is niet bekend. Die erker staat niet op de bouwtekeningen. De erker maakte in de jaren negentig plaats voor een liftgebouw. In het timpaan is in een cartouche de naam "ONS HUIS" te lezen. De blinde zijgevel is voor de liftschacht opnieuw bepleisterd en geschilderd; de aanloop naar de topgevel steekt daarbij af.
Het gebouw werd tot gemeentelijk monument verklaard vanwege het architectuurhistorisch (zowel Posthumus Meyjes en Berlage) en cultuurhistorisch belang (strijden voor betere huisvesting). Bovendien woog ook het belang van Ons Huis als hulp in de ontwikkeling van de Amsterdamse arbeidersklasse mee. Posthumus Meyjes werd daarbij regelmatig ingeschakeld, zo is Rozengracht 19-21 waar Ons Huis op uitkijkt ook door hem ontworpen. Monumenten en Archeologie merkte op dat Berlage, die normaliter een totaal andere bouwstijl hanteerde dan Posthumus Meyjes hier zich aanpaste aan die laatste. Volgens het bouw- en omgevingsdossier van de gemeente Amsterdam is de liftschacht een ontwerp van Hans van Heeswijk.Stadsarchief Amsterdam: Bouw- en omgevingsdossier, subdossier SA00027690.00001 (semi-openbaar; geraadpleegd 13 juni 2026) Na vertrek dan wel opheffing van Ons Huis vestigde het COC Amsterdam zich in het gebouw, de rest van het gebouw is in gebruik bij Hotel Mercier, een verwijzing naar een van de stichtsters van "Ons Huis".COC Amsterdam (geraadpleegd 13 juni 2026)
Afbeeldingen
Categorie:Bouwwerk in Amsterdam-Centrum Categorie:Gemeentelijk monument in Amsterdam