Jan Visscher (Urk, 14 januari 1855 – aldaar, 4 maart 1938), ook bekend als Jan de Knipper, Jantje(n) de Knipper, Jantjen de Marker en Jantje de Vrome, was een Nederlandse papierknipper en visser van Urk. Hij maakte knipprenten met onder meer Bijbelse voorstellingen, vissersschepen, teksten en gezichten uit zijn directe omgeving. Zijn bekendste onderwerp was het Kerkje aan de Zee van Urk met het omliggende kerkhof.
Leven Visscher werd geboren op Urk. Op Urk werd hij ook wel Jantjen de Marker genoemd, omdat zijn grootvader van Marken afkomstig was. Volgens het Knipperslexicon begon hij al op jonge leeftijd met knippen en werkte hij later als knecht op vissersboten. Tijdens windstilten pakte hij schaar en papier; toen hij later aan de wal bleef, wijdde hij zich meer aan het knipwerk.
Over Visschers scholing en geletterdheid bestaan verschillende lezingen. In oudere beschrijvingen wordt vermeld dat hij niet of nauwelijks kon lezen en schrijven en dat zijn vrouw Gerritje Kamper hem bij teksten hielp. Later onderzoek nuanceerde dit beeld.
Visscher verkocht zijn knipsels onder meer aan toeristen die met de boot van Enkhuizen naar Urk kwamen.
Hij overleed op 4 maart 1938 op Urk en werd begraven op de begraafplaats bij het Kerkje aan de Zee.
Werk en stijl Visscher werkte met papier, schaar en lijm. Zijn prenten bestaan vaak uit losse, afzonderlijk geknipte onderdelen die op een ondergrond werden samengevoegd. Hij gebruikte zwart of gekleurd sitspapier en verwerkte in zijn werk geregeld Bijbelteksten, spreuken, schepen, bomen en voorstellingen uit het Urker dorpsleven.
Een terugkerend motief is de Hervormde Kerk van Urk, het latere Kerkje aan de Zee. In deze voorstellingen maakte Visscher de kerk als het ware “doorzichtig”: het interieur, waaronder meubilair, orgel en scheepsmodellen, is zichtbaar, terwijl het kerkhof in het platte vlak is opengeklapt. In de collectie van het Zuiderzeemuseum bevindt zich onder meer een knipsel van het Urker kerkje waarin de kerk en het kerkhof gedeeltelijk symmetrisch en in doorsnede zijn weergegeven.
Naast het kerkje maakte Visscher onder meer bijbelse prenten, zoals Adam en Eva in het Paredijs, en voorstellingen van schepen en moderne onderwerpen. Een knipsel in de Zuiderzeecollectie toont bijvoorbeeld een vliegtuig boven een zeilschip.
Zijn werk wordt vaak tot de volkskunst of naïeve kunst gerekend.
Collecties en herinnering Werk van Visscher bevindt zich onder meer in Museum Het Oude Raadhuis op Urk, het Nederlands Openluchtmuseum, het Westfries Museum, het Zuiderzeemuseum en particuliere collecties. De Zuiderzeecollectie bevat naast knipwerken ook een prentbriefkaart met de titel Jan de Knipper 1855-1938, waarop Visscher met een rol papier te zien is.
Jantje² In 2022 organiseerde Stichting Culturele Activiteiten Bibliotheek Urk het project Jantje² of Jantje in kwadraat. Het project verbond het werk van twee historische prentenknippers, Jan Huijszoon uit Zeeland en Jan Visscher uit Urk, met twee hedendaagse kunstenaars: Henk Kapitein uit Urk en Tonnie Dieleman, bekend als Broeder Dieleman, uit Zeeland.
Het project bestond uit een tentoonstelling, een symposium, een muziekvoorstelling en een podcast.
Categorie:Nederlands knipkunstenaar Categorie:Geschiedenis van Urk