De Gau Sachsen, (Nederlands: Gouw Saksen) was een bestuurlijke indeling van de NSDAP. De gouw bestond van 1921 tot 1923 en van 1925 tot 1945. Het omvatte de deelstaat Saksen. Geschiedenis Van 1921 tot 1923 was Fritz Tittmann de eerste Landesleiter (van augustus 1926 herbenoemd in gouwleider) van de NSDAP in Saksen.Institut für Sächsische Geschichte und Volkskunde: Fritz Tittmann. Geraadpleegd op 17 juni 2026. In 1925 bestond er daarnaast een eigen gouw Oost-Saksen in de regio Dresden onder Anton Goß, tot hij op 31 januari 1926 werd afgezet.Neues Archiv für sächsische Geschichte: Mutschmanns Machtkampf gegen Anton Goß. p.225. Geraadpleegd op 17 juni 2026. De mogelijkheid voor Martin Mutschmann was echter sinds 1925 onafgebroken gouwleider (26 februari 1925 – 8 mei 1945), met als zijn plaatsvervanger Karl Fritsch (1928–1937?). De officiële verheffing tot partij-gouw vond pas plaats in juli 1926.
In maart 1933 werd de gouwleiding van de NSDAP verplaatst van Plauen naar Dresden. Daar was een pand gehuurd aan de Grunaer Straße.
Op 5 mei 1933 werd Mutschmann benoemd tot Rijksstadhouder in de Vrijstaat Saksen, terwijl zijn partij-interne rivaal Manfred von Killinger tot de Nacht van de Lange Messen in 1934 minister-president van de deelstaatregering was. In februari 1935 nam Mutschmann ook dit ambt over. De gouw had 5.231.739 inwoners (1941) en ongeveer 235.000 partijleden in 27 districten (Kreisen). De hoofdstad van de gouw was voor 1933 Plauen, daarna Dresden in het gebouw aan de Bürgerwiese 24.findbuch.at: Adressbuch 1940. p.34. Geraadpleegd op 17 juni 2026. In Dresden moest volgens de plannen van stadsplanner Paul Wolf op grote schaal een reusachtig Gauforum worden gebouwd, wat bij het uitbreken van de oorlog werd stopgezet.Umbaupläne für Dresden: Das geplante "Gauforum Dresden". Geraadpleegd op 17 juni 2026. De eerste tentoonstelling van de zogenaamde Entartete Kunst vond hier al in 1933 plaats. In oktober 1936 riep Mutschmann het volkse Heimatwerk Sachsen in het leven onder het erevoorzitterschap van Friedrich Emil Krauß. Dit werd als directeur geleid door de NS-cultuurpoliticus Arthur Graefe, waarbij Max Günther een leidende rol speelde, met als doel vooral het kunstambacht en de volkskunst van het Ertsgebergte politiek te exploiteren.
In 1939 werd Mutschmann tevens benoemd tot Rijksverdedigingscommissaris en was daarmee in grote mate verantwoordelijk voor de uitvoering van het euthanasieprogramma van de Aktion T4 in Saksen in de vernietigingsinrichting Pirna-Sonnenstein. Ook leidde hij in de gouw de Volkssturm, waarbij hij zonder aarzelen duizenden jongens naar het front stuurde. Na de luchtaanvallen op Dresden in februari 1945 verhuisde de dienstpost van de gouwleider naar de provisorische commandopost in de Lockwitzgrund bij Dresden. In maart 1945 werd hem nog een nieuwe plaatsvervanger toegewezen: de voormalige Gauredner en Saksische SA-leider en Korvettenkapitän Werner Vogelsang.
Er bestonden Gauführerschulen (vrije vertaling: gouwleidersscholen) in het jachtslot Augustusburg, in Hammerleubsdorf en in slot Friedrichsburg in Heidenau-Großsedlitz.ostsachsen.projekt: Führervorschule 1932. Geraadpleegd op 17 juni 2026.
De Joodse en Poolse inwoners van de provincie werden vervolgd. In 1938 werden de Poolse Joden uitgewezen; het Poolse consulaat in Leipzig bood echter onderdak aan 1.300 Poolse Joden, waardoor hun deportatie werd voorkomen. Tijdens de Duitse inval in Polen aan het begin van de Tweede Wereldoorlog, in september 1939, voerde de Gestapo massale arrestaties uit onder Poolse activisten in Dresden en Leipzig, en nam het Poolse consulaat in Leipzig en de bijbehorende bibliotheek in beslag, wat een schending van het internationaal recht was. In 1941 werd ook het Amerikaanse consulaat in Leipzig op bevel van de Duitse autoriteiten gesloten.
In de gouw waren talrijke subkampen van de concentratiekampen Buchenwald, Flossenburg en Gross-Rosen gevestigd. Van de circa 455.979 gevangenen die daarheen werden gedeporteerd, kwamen ongeveer 126.545 om het leven.
Ambtsbekleders De volgende personen behoorden tot de gouwleiding:
Landesleiter / Gauleiter: Fritz TittmannStockhorst 2000, p.423. (11 oktober 1921 - 9 november 1923Tixier 2019, p.SS BRIG FHR TITTMANN.Miller & Schulz 2021, p.476.), Martin Mutschmann (26 februari 1925 / 27 maart 1926Miller & Schulze 2017, p.326. - 8 mei 1945Höffkes 1986, p.242.) Gauleiterstellvertreter: Karl Fritsch (1928 – 1937), later klaarblijkelijk niet meer ingevuld. Gaupropagandaleiter: Arthur Schumann (1931) Gauamtsleiter des Amtes für Kommunalpolitik: Erich Kunz (1930 - 1939), Kurt Gruber (1943) Gauamtsleiter des Amtes für Beamte: Paul Schaaf Gauamtsleiter des Amtes der Rasseneugeniker: Hermann Vellguth Gauamtsleiter: Ernst Wettengel (tegelijk Kreisleiter in Leipzig) Amt für Erziehung: Arthur Hugo Göpfert Gauwirtschaftsberater: Georg Lenk (tot 1941) Gaustudentenführer: Herbert RößigerForum der Wehrmacht: Übersicht des Kriegseinsatzes der Politischen Leiter der NSDAP innerhalb der Wehrmacht und Waffen-SS während des 2.Weltkriegs, Gau Sachsen. Geraadpleegd op 10 september 2026. Gauredner: Curt Haase Gauamtsleiter für das Landvolk: Hellmut Körner
Kreisen De gouw Saksen had in 1938 in totaal 27 Kreisen met de volgende Kreisleiter onderverdeeld: rechts|thumb|Van links naar rechts: Himmler, Mutschmann (achter Himmler), Frick, Goebbels, Hitler, Schaub, Epp, Göring in Bad Elster, 1930.
Kreis Annaberg: Werner Vogelsang Kreis Aue: Franz Pillmayer Kreis Auerbach/Vogtl.: Martin Jordan Kreis Bautzen: Karl Martin Kreis Borna: Friedrich Munde, Hermann Gerischer (1 november 1937 - 1938) Kreis Chemnitz: Oskar Zschake-Papsdorf Kreis Dippoldiswalde: Hans Georg Freund (1935 - 1942) Kreis Döbeln: Rudolf Behr Kreis Dresden: Hellmut Walter Kreis Flöha: Siegfried Oehme Kreis Freiberg: Alfred Münzner Kreis Glauchau: Kurt Welcker Kreis Grimma: Otto Naumann Kreis Großenhain: Ernst Jahns Kreis Kamenz: Ernst Zitzmann Kreis Leipzig: Ernst Wettengel Kreis Löbau: Hans Reiter Kreis Marienberg: Karl Zetzsche Kreis Meißen: Helmut Böhme Kreis Oelsnitz: Walter Spindler Kreis Oschatz: Hermann Groine Kreis Pirna: Walter Elsner Kreis Plauen: Alfons Hitzler Kreis Rochlitz: Johannes Bochmann Kreis Stollberg: Walter Ziegis Kreis Zittau: Ernst Pietsch Kreis Zwickau: Fritz Preißler
Zie ook Gauehrenzeichen Gauliga Sachsen, de hoogste voetbalcompetitie in de gouw van 1933 tot 1945.
Externe links Michael Rademacher: Der Gau Sachsen Calvin University: German Propaganda Archive: A Gallery of Gauleiter Zukunft-braucht-erinnerung.de: Übersicht der NSDAP-Gaue, der Gauleiter und der Stellvertretenden Gauleiter 1933–1945
Saksen Categorie:Geschiedenis van Saksen