Alberto R. Carcelles (Buenos Aires, 18 juli 1897 – Alta Gracia, 23 januari 1977) was een Argentijns malacoloog. Hij was verbonden aan het Museo Argentino de Ciencias Naturales Bernardino Rivadavia (MACN) in Buenos Aires, waar hij onder meer verantwoordelijk was voor de afdeling ongewervelden. Zijn onderzoek richtte zich vooral op de maritieme mollusken van Argentinië, Patagonië, de Magelhaense regio en Antarctica. Hij nam daarnaast deel aan expedities naar Antarctica en speelde een rol bij de opbouw en organisatie van wetenschappelijke collecties.
Leven en loopbaan Carcelles werd op 18 juli 1897 geboren in Buenos Aires. Hij ontwikkelde zich tot specialist in de taxonomie en verspreiding van maritieme weekdieren. Zijn professionele loopbaan was nauw verbonden met het Museo Argentino de Ciencias Naturales Bernardino Rivadavia. Daar werd hij verantwoordelijk voor de Divisie Invertebraten (ongewervelden) en hield hij zich behalve met onderzoek ook bezig met het verzamelen, ordenen en beheren van wetenschappelijke collecties.
Een belangrijk onderdeel van zijn werkzaamheden was de Estación Hidrobiológica de Puerto Quequén, een door het museum onderhouden onderzoekslaboratorium aan de Río Quequén Grande. Carcelles stond daar aan het hoofd van het laboratorium. In zijn catalogus over de maritieme mollusken van Puerto Quequén beschreef hij hoe de instelling sinds 1928 grote collecties had opgebouwd, afkomstig van onderzoeksschepen, marineschepen, vissersvaartuigen en particuliere verzamelaars.
Wetenschappelijk werk Carcelles publiceerde gedurende zijn loopbaan talrijke taxonomische en faunistische studies over Mollusca. Een van zijn vroege werken was het in 1943/1944 gepubliceerde Catálogo de los moluscos marinos de Puerto Quequén, waarin hij de maritieme mollusken van de kust van de provincie Buenos Aires behandelde.
In 1950 verscheen zijn Catálogo de los moluscos marinos de la Patagonia. Het werk vormde een omvangrijke inventaris van de maritieme weekdieren van Patagonië.
Een jaar later publiceerde Carcelles samen met Susana I. Williamson het omvangrijke Catálogo de los moluscos marinos de la provincia Magallánica. Dit werk telde 383 pagina's en verscheen als deel van de zoologische publicaties van het Museo Argentino de Ciencias Naturales.
In 1953 verscheen zijn Catálogo de la malacofauna Antártica Argentina. Daarin behandelde hij de molluskenfauna van het Argentijnse Antarctische gebied. Het werk besloeg de pagina's 155–250 van het derde deel van de Anales del Museo Nahuel Huapi.
Zijn publicaties omvatten ook beschrijvingen van nieuwe soorten. Zo publiceerde hij in 1953 Nuevas especies de gastrópodos marinos de las Repúblicas Oriental del Uruguay y Argentina in de Comunicaciones Zoológicas del Museo de Historia Natural de Montevideo. Het Museo Nacional de Historia Natural van Uruguay kent daarnaast meerdere andere bijdragen van Carcelles uit de jaren 1940 en 1950.
Antarctica Carcelles hield zich niet uitsluitend met de fauna van Zuid-Amerika bezig. Volgens een in 2026 verschenen overzicht van zijn wetenschappelijke werk nam hij deel aan expedities naar Antarctica en was zijn onderzoek mede gericht op de Antarctische maritieme fauna. Zijn catalogus uit 1953 is een overzichtswerk van de Argentijnse Antarctische malacofauna.
Zijn betekenis voor het Argentijnse Antarctische onderzoek werd later ook afzonderlijk beschreven door Santiago M. Comerci, die in 1981 een bijdrage publiceerde met de titel Alberto Carcelles, pionero de la ciencia argentina en el Antártico. Deze publicatie wordt vermeld in een biografische overzicht van het Museo Nacional de Historia Natural van Uruguay.
Nalatenschap Carcelles' taxonomische werk bleef ook na zijn overlijden van belang voor de studie van Zuid-Amerikaanse maritieme mollusken. Een evaluatie uit 2026 van zijn wetenschappelijke productie vermeldt dat zijn catalogi over de taxonomie en verspreiding van mollusken nog steeds als uitgangspunt voor moderne taxonomische revisies worden gebruikt. Dezelfde studie inventariseert zijn publicaties, de door hem beschreven taxa en het bewaard gebleven typemateriaal.
Verschillende mollusken zijn naar Carcelles vernoemd. Tot de naar hem genoemde taxa behoren onder meer het geslacht of ondergeslacht Carcellesia en soorten met het epitheton carcellesi.
Overlijden Carcelles overleed op 23 januari 1977 in Alta Gracia, in de provincie Córdoba, op 79-jarige leeftijd. Zijn overlijden werd in hetzelfde jaar herdacht door de malacoloog Juan José Parodiz in een necrologisch artikel in de Comunicaciones de la Sociedad Malacológica del Uruguay.
Bronnen
Categorie:Malacoloog