miniatuur|Anticoncilie van Napels als de Dag versus Eerste Vaticaans Concilie als de Nacht. L'Eclipse 1869 miniatuur|Giuseppe Ricciardi, vrijmetselaar en filosoof, was de organisator Het Anticoncilie van Napels was een event van vrijmetselaars in Napels in 1869. Ze kozen voor deze naam omdat het de tegenzet was voor het Eerste Vaticaans Concilie, dat gelijktijdig in Rome liep in 1869. In de prent hiernaast uit de Franse krant L’Eclipse, wordt de vrijmetselaar als het daglicht getoond ‘Concilie van Napels’ en de Roomse geestelijke als de nacht ‘Concilie van Rome’. Napels behoorde toen al tot het koninkrijk Italië.Zie voor inname van Napels door de Roodhemden: Garibaldi's intocht in Napels in 1860.
Aanloop Het jaar 1869 was de vooravond van de Inname van Rome door het koninkrijk Italië (1870), wat het einde betekende van de Pauselijke Staat en tevens de eenmaking van Italië. Paus Pius IX startte op 8 december 1869 het Eerste Vaticaans Concilie; Rome en omgeving waren op dat moment nog beschermd door de keizerlijke troepen van Napoleon III van Frankrijk.
Reeds bij de aankondiging van dit concilie broedde bij Giuseppe Ricciardi (1808-1882), graaf van Camaldoli en een notoir vrijmetselaar en filosoof, het plan om een radicaal antiklerikaal antwoord te bieden op deze klerikale hoogmis. Ricciardi kreeg de steun van Garibaldi. Op 24 januari 1869 publiceerde Ricciardi in de krant ‘Popolo d’Italia’ in Napels een oproep om alle vrijdenkende mensen “uit de beschaafde wereld samen te brengen, een internationaal event van het vrijdenken.”
Na menig correspondentie met vrijdenkers in Italië en daarbuiten, werd het manifest van het Anticoncilie duidelijk. Ricciardi en het organisatiecomité stoorden zich aan artikel 1 van de Grondwet van het Koninkrijk Italië. Dit stelde dat het rooms-katholicisme staatsgodsdienst was. Zij propageerden voor artikel 1 de vrijheid van geweten, de scheiding van Kerk en Staat, een moraal los van de Roomse Kerk en het idee voor een permanent comité om dit uit te werken. Het organisatiecomité telde een tiental personen. Een van hen was de ex-minderbroeder Giovanni Pantaleo (1831-1879); deze was intussen een soldaat bij de Roodhemden van Garibaldi geworden. Pantaleo was gestraft door de Roomse Kerk, omdat hij voor een Italiaanse ‘volkskerk’ pleitte.
Verloop Het Anticoncilie vond plaats in het Teatro San Ferdinando in Napels van 9 december 1869 tot 18 december 1869. In sommige steden zoals Verona vond er een mars plaats uit solidariteit met het Anticoncilie. Ricciardi hield de openingsrede, waarin hij de rede, de vrijheid en de waarheid stelde tegenover de duisternis van katholieke dogmatici en hun bijgeloof. Aanwezig waren 461 personen. Er waren 62 loges vertegenwoordigd uit Italië en het buitenland. Daarnaast waren er personen uit 25 werkliedenbonden uit Italië en 26 buitenlandse, 63 groepen van vrijdenkers uit Italië en 27 groepen uit het buitenland, alsook 58 gedeputeerden en 2 senatoren. Deze laatsten zetelden in eigen naam en niet namens een antiklerikale vereniging of loge.
De Franse vertegenwoordigers zorgden voor tumult wanneer de enen ‘Leve Frankrijk’ riepen en de anderen ‘Leve de Franse republiek’. Iemand zou geroepen hebben: ‘Dood aan Napoleon III’. Dit was voldoende voor de carabinieri om binnen te vallen en het Anticoncilie op te doeken op 18 december 1869.
Door de omwentelingen in 1870 is het Anticoncilie van Napels lange tijd in de vergetelheid geraakt.
Echo’s in de Belgische pers Liberale kranten in Brussel, Luik en Brugge volgden het Anticoncilie. De krant L'Indépendance belge stuurde een verslaggever. Deze bracht verslag uit over het wijde spectrum van discussieonderwerpen. Het duurde enige dagen alvorens er een vergaderagenda kwam. Soms ging het debat over details zoals hoe de aanwezigen aan te spreken: ‘Mijne Dames en Heren’ of eerder ‘Medeburgers’.
De katholieke krant Journal de Bruxelles verkneukelde zich over het feit dat het Anticoncilie in een poesjenellentheater plaatsvond.
Categorie:Geschiedenis van de vrijmetselarij Categorie:Geschiedenis van Napels Categorie:Risorgimento Categorie:1869 Categorie:Conferentie in de 19e eeuw