Elisabeth Maria Helena Hollants, bekend als Betsie Hollants (Turnhout, 27 januari 1905 – Cuernavaca, 9 juni 1996), was een Belgische journaliste, verzetsstrijder en activiste. In 1944 schreef zij geschiedenis als de allereerste vrouwelijke hoofdredacteur van een Vlaams dagblad, De Nieuwe Standaard. Later emigreerde ze naar Mexico, waar ze uitgroeide tot een prominente feministische activiste en pionier in ouderenzorg en bevrijdingstheologie in Latijns-Amerika.

Biografie Vroege jaren en journalistiek Betsie groeide op als oudste van zeven kinderen. Het gezin verhuisde eerst naar Antwerpen, maar bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog vluchtte het naar Tilburg. Na het overlijden van haar moeder hertrouwde haar vader Hubert Hollants met een tante van Betsie. Uit dat huwelijk werden nog drie kinderen geboren, waardoor zij mee instond voor de zorg over in totaal negen broers en zussen.

In Tilburg kwam Hollants voor het eerst in aanraking met journalistiek. Belgische geestelijken in de buurt gaven er een tijdschrift voor vluchtelingen uit, De Klok uit België, waarvoor zij als jong meisje meewerkte aan het archief. Die vroege ervaring wekte haar blijvende belangstelling voor schrijven, communicatie en sociale kwesties.

In 1924 behaalde zij haar regentaatsdiploma in de Germaanse talen. Daarna gaf Hollants twee jaar les in Duits, geschiedenis en literatuur aan het Heilig Grafinstituut in Turnhout. In 1926 trad ze in dienst als secretaresse van de prominente katholieke politicus en kranteneigenaar Gustaaf Sap. Haar journalistieke carrière begon rond 1931 bij De Morgenpost, de Antwerpse editie van De Standaard. Ze schreef aanvankelijk over kunst en de Antwerpse actualiteit, maar groeide snel door naar algemene politieke verslaggeving en buitenlandse politiek. Daarbij publiceerde ze onder meer over nazisme en racisme, evenals over de Baskische kwestie in Spanje. In de jaren dertig verzorgde ze ook vrouwenrubrieken voor het NIR.

Eind jaren twintig raakte ze, via Magda Peeters, nauw bevriend met kunstenaar Eugeen Yoors.

Verzet en Joodse hulp in de Tweede Wereldoorlog Al in 1936 richtte zij samen met de Antwerpse activiste Magda Peeters en de literatuurprofessor en katholiek politicus Camille van Deyck het Katholiek Bureau voor Israël (KBI) op, een organisatie die zich inzette voor het bestrijden van antisemitisme en het bevorderen van nauwere relaties tussen katholieken en Joden.

Tijdens de Duitse bezetting van België in de Tweede Wereldoorlog weigerde zij te collaboreren met de gecensureerde pers. In mei 1940 verliet Hollants de redactie van De Morgenpost, maar werd al in oktober 1940 betrokken bij het onafhankelijke weekblad Vandaag, dat zich ten dienste stelde van het verzet. Hollants werd hoofdredactrice van dit literair en sociaal tijdschrift, dat artikelen publiceerde over katholicisme, familie, kunst en cultuur, literatuur, sport, mode en gezondheid. Tot de medewerkers behoorden onder anderen Jan Boon, voormalig hoofdredacteur van De Standaard en directeur van het Nationaal Instituut voor Radio‑omroep (NIR), en Jan Yoors, de zoon van Eugeen Yoors en Magda Peeters. Het blad vermengde op eigenzinnige wijze kritiek en ironie op de Duitse bezetter. Hoewel Vandaag aanvankelijk toelating kreeg om te verschijnen op voorwaarde dat het geen politieke onderwerpen behandelde, werd het begin 1942 verboden toen de Duitse overheid de kritische toon opmerkte.

Tijdens de bezetting breidde Hollants haar eerdere engagement uit door Joden te helpen onderduiken en hen te voorzien van valse identiteitspapieren. In 1942 moest zij zelf onderduiken; tussen 1942 en 1944 verbleef zij op verschillende adressen, onder meer bij een Joods‑Russische familie, in een klooster en uiteindelijk in een huis in Herbeumont, eigendom van Frantz Van Dorpe.

Na het verlies van enkele verzetsvrienden in een Duitse hinderlaag, was Hollants na de oorlog mede-initiatiefnemer voor de bouw van de Flachis-kapel in Orchimont ter nagedachtenis aan de gevallenen.

Hoofdredacteurschap Direct na de bevrijding in september 1944 werd de uitgave van De Standaard tijdelijk geschorst wegens de houding van de directie tijdens de oorlog. Onder de naam De Nieuwe Standaard werd een doorstart gemaakt. Hollants werd, samen met auteur Maurice Roelants, aangesteld als hoofdredacteur. Hiermee was zij de eerste vrouw in de Vlaamse geschiedenis die de redactionele leiding kreeg over een groot dagblad. Onder haar leiding trok de krant jonge talenten aan, waaronder stripauteurs Marc Sleen en Willy Vandersteen.

Hollants zou overigens niet lang de mère supérieure van de redactie blijven. In mei 1945 woonde zij in de Verenigde Staten de Conferentie van San Francisco bij, waar de Verenigde Naties (VN) werden opgericht. Tijdens deze periode verving zij tijdelijk Marnix Gijsen als verslaggever voor het Nationaal Instituut voor Radio‑omroep (NIR).

In 1946 moest zij na interne politieke verschuivingen binnen de krant haar functie neerleggen.

Activisme in Latijns-Amerika Na haar vertrek uit de journalistiek verliet Hollants België. Via de Verenigde Staten kwam zij in de jaren zestig terecht in Mexico. Ze vestigde zich in Cuernavaca en sloot zich aan bij de progressieve, christelijke netwerken rond de denker Ivan Illich en het Centro Intercultural de Documentación (CIDOC).

Hollants verbond het christelijk geloof met sociale rechtvaardigheid en het feminisme. Ze richtte mede de organisatie Comunicación, Intercambio y Desarrollo Humano en América Latina (CIDHAL) op, het eerste feministische documentatiecentrum in Latijns-Amerika dat zich richtte op de positie van gemarginaliseerde vrouwen.

In de jaren tachtig richtte ze het project VEMEA (Vejez en México: Estudios y Acción) op, waarmee ze een Latijns-Amerikaanse pionier werd in de studie naar en de opvang van de ouder wordende vrouw.

Hollants overleed in 1996 op 91-jarige leeftijd in haar Mexicaanse woonplaats.

Erkenningen Op 24 maart 2002 erkende Yad Vashem Elisabeth M. Hollants als Rechtvaardige onder de Volkeren.

Categorie:Mexicaans feminist Categorie:Belgisch feminist Categorie:Belgisch journalist Categorie:Vlaams journalist Categorie:Belgisch verzetsstrijder in de Tweede Wereldoorlog Categorie:Mexicaans activist Categorie:Belgisch activist