De groeimindset (Engels: growth mindset), ook wel groeimentaliteit genoemd, is een psychologische theorie ontwikkeld door de Amerikaanse hoogleraar psychologie Carol Dweck. De theorie beschrijft de overtuiging dat menselijke eigenschappen, zoals intelligentie, talenten en vaardigheden, niet vaststaan, maar verder ontwikkeld kunnen worden door inzet, de juiste strategieën en hulp van anderen.
Het concept staat tegenover de vaste mindset (fixed mindset), waarbij ervan uit wordt gegaan dat kwaliteiten onveranderlijke, aangeboren kenmerken zijn.
Vaste mindset versus groeimindset Volgens Dwecks onderzoek beïnvloedt de manier waarop iemand denkt over zijn of haar eigen vermogen om te leren, sterk hoe diegene omgaat met uitdagingen, fouten en tegenslagen: KenmerkVaste mindset(Fixed mindset)Groeimindset(Growth mindset)OvertuigingIntelligentie en talent staan vast.Intelligentie en vaardigheden kun je trainen.Houding t.o.v. uitdagingenVermijdt uitdagingen uit angst om te mislukken.Omarmt uitdagingen om van te leren.Kijk op foutenFouten worden gezien als bewijs van onvermogen.Fouten worden gezien als leermomenten.Inzet en moeite"Als je er moeite voor moet doen, ben je niet slim".Inzet is de sleutel tot meesterschap.Kritiek en feedbackNegeert nuttige feedback of vat het persoonlijk op.Leert van opbouwende kritiek.
De rol van het woord "nog" Een centraal element binnen de didactiek rond de groeimindset is de toevoeging van het woord "nog". Wanneer iemand zegt "Ik kan dit niet", verandert de betekenis drastisch door er "Ik kan dit nog niet" van te maken. Dit geeft het brein de ruimte dat het vermogen in de toekomst alsnog aangeleerd kan worden.
Toepassing in de opvoeding en het onderwijs In het onderwijs wordt de mindsettheorie op grote schaal toegepast. Hierbij ligt de nadruk op de manier waarop complimenten worden gegeven:
Persoonsgerichte complimenten ("Wat slim van je!") kunnen onbedoeld een vaste mindset stimuleren. Het kind kan bang worden om de volgende keer niet meer als "slim" gezien te worden als een taak mislukt. Procesgerichte complimenten ("Wat heb je hier hard aan gewerkt en doorgezet!") stimuleren een groeimindset, omdat de focus ligt op de inzet en het gevolgde leerproces.
Zie ook
Carol Dweck Neurale plasticiteit (het vermogen van het brein om te veranderen en te groeien) Pedagogiek
Categorie:Psychologische theorie