Het Hoofd van de onderwaterwereld (Engels: Chief of the Undersea World) is een monumentaal bronzen beeld van de Canadese, Haida-kunstenaar Bill Reid (1920–1998), vervaardigd in 1984. Het kunstwerk stelt de mythische orka Skaana voor, die in de Haida-cosmologie wordt beschouwd als de heerser van de onderwaterwereld en bewaker van de rijkdommen van de oceaan. Het beeld behoort tot de bekendste monumentale sculpturen van Reid en vormt een belangrijk voorbeeld van de heropleving van de traditionele Haida-kunst in de twintigste eeuw.

Het origineel werd vervaardigd in opdracht van het Vancouver Aquarium, waar het zich nog steeds voor de hoofdingang bevindt. Daarnaast bevindt zich een gipsmodel in de collectie van het Canadian Museum of History.

Beschrijving De sculptuur toont een krachtige orka die uit het water lijkt op te rijzen. Reid combineerde de kenmerkende vormentaal van de Haida-kunst, met vloeiende ovale en U-vormige motieven, met een natuurgetrouwe weergave van de walvis. Hierdoor ontstaat een beeld dat zowel een realistisch zeezoogdier als een bovennatuurlijk wezen verbeeldt. De dynamische houding benadrukt de kracht en beweging van het dier, terwijl de verfijnde decoratieve elementen verwijzen naar de eeuwenoude artistieke traditie van de Haida.

In de mythologie van de Haida is Skaana de opperheer van de wereld onder de zee. Volgens de overlevering beheerst hij de winterstormen en brengt hij in de zomer de kalme zee terug. Daarnaast wordt hij beschouwd als de bewaker van de zalmcyclus en van alle levende rijkdommen van de oceaan. Door deze symboliek verwijst het kunstwerk naar de nauwe verbondenheid van de Haida met de zee, waarvan hun levensonderhoud, cultuur en spiritualiteit traditioneel afhankelijk waren.

Ontstaansgeschiedenis Het aquarium van Vancouver wilde een kunstwerk laten vervaardigen dat de nauwe relatie tussen de bewoners van de noordwestkust van Canada en de Stille Oceaan tot uitdrukking bracht. Reid kreeg de opdracht en koos voor de orka, die in de Haida-traditie bekendstaat als Skaana, de mythische heerser van de onderwaterwereld. Hiermee verbond hij een eeuwenoude Haida-legende met een eigentijdse openbare kunstinstallatie.

Het monumentale beeld ontstond uit een veel kleiner kunstwerk dat Reid in 1971 vervaardigde: de Killer Whale Box with Beaver and Human. De orka op dit juweel vormde de directe inspiratie voor Chief of the Undersea World. Tijdens zijn verblijf in Montréal ontwikkelde Reid verschillende kleine sculpturen die later zouden uitgroeien tot monumentale bronzen werken.

Rond 1982 begon Reid met het uitwerken van een monumentale versie. Eerst werd een kleinschalig model vervaardigd, gevolgd door een levensgroot gipsmodel dat diende als basis voor het bronzen gietproces. Dit gipsmodel werd in afzonderlijke secties verdeeld om het verlorenwasproces (lost-wax casting) mogelijk te maken.

Voor het ontwerp baseerde Reid zich op de traditionele vormgeving van Haida-beeldhouwkunst, waaronder de karakteristieke ovale en U-vormige motieven die ook voorkomen op totempalen, argillietsnijwerk en ceremoniële voorwerpen. Tegelijkertijd bestudeerde hij de anatomie en beweging van levende orka's om de sculptuur een overtuigende natuurlijke uitstraling te geven.

De afzonderlijke bronzen onderdelen werden bij Tallix Foundry in New York gegoten, daarna gelast, geciseleerd en gepatineerd. Het werk werd verder afgewerkt volgens de precisie die Reid ook toepaste bij zijn goud- en zilversmeedwerk.

Het beeld werd op 2 juni 1984 onthuld bij het Vancouver Aquarium in Stanley Park. Het werk markeert een belangrijke fase in Reids carrière, waarin hij zich steeds meer toelegde op monumentale openbare kunstwerken die de Haida-cultuur zichtbaar maakten voor een internationaal publiek. Het oorspronkelijke gipsmodel wordt bewaard in de collectie van het Canadian Museum of History en documenteert de ontstaansgeschiedenis van het kunstwerk.

Verschillende versies Er zijn enkele bekende uitvoeringen en modellen van het kunstwerk:miniatuur|Chief of the Undersea World

Voorstudies en schaalmodellen De artistieke ontwikkeling is terug te voeren op de Killer Whale Box with Beaver and Human (9,4 x 9,9 x 8,2 cm) (1971) en een kleinere sculptuur Killer Whale (11,5 x 4,3 cm) (1982), die als directe voorlopers dienden voor het monumentale beeld. Deze werken bevinden zich in museum- en particuliere collecties en worden regelmatig in publicaties over Bill Reid afgebeeld. De orka-box is een fijn uitgewerkt 22 karaat gouden doosje met een driedimensionale orka op het deksel en deel van de collectie van Koninklijke British Colombia Museum. Het kleine sculptuur is in bezit van de Bill Reid Gallery of Northwest Coast Art.

Levensgroot gipsmodel Het oorspronkelijke gipsmodel (518,2 × 203,2 cm), gebruikt voor het bronzen gietproces, wordt bewaard in de collectie van het Canadian Museum of History. Dit model documenteert de ontstaansgeschiedenis van het beeld en geldt als een belangrijk onderdeel van Reids artistieke nalatenschap.

Bronzen origineel Dit is de definitieve monumentale uitvoering die Reid voor de openbare ruimte maakte en die nog steeds op haar oorspronkelijke locatie staat.

Kleine versies Er bestaan meerdere kleine versies van het kunstwerk uitgevoerd in verschillende formaten, schalen en materialen. Bijvoorbeeld: werk in zilver (9,5 x 5,7 x 5,1 cm) en een bronzen sculptuur met bruine patina (111,8 x 63,5 x 48,3 cm). Deze werden respectievelijk in november 2016 op een veiling verkocht voor C$19.000 en C$1.180.000.

Betekenis Chief of the Undersea World behoort, samen met The Raven and the First Men en The Spirit of Haida Gwaii, tot de belangrijkste monumentale werken van Reid. De sculptuur illustreert hoe Reid traditionele Haida-verhalen en beeldtaal wist te combineren met een hedendaagse sculpturale vormgeving. Daarmee leverde hij een belangrijke bijdrage aan de internationale erkenning van de Haida-kunst en de bredere herwaardering van de kunst en cultuur van de inheemse volkeren van de Canadese noordwestkust.

Galerij

Literatuur

Externe links

Sculpture, Chief Of The Undersea World, onderdeel van de collectie van Canadian Museum of History Werken van William Ronald (Bill) Reid:

Categorie:Vancouver Categorie:Beeld in Canada