Alana Emily Grace Helberg-Proctor (Heemstede, 6 maart 1984) is een Nederlandse interdisciplinair sociaal wetenschapper, antropoloog en universitair docent.
Loopbaan Helberg-Proctor begon haar academische loopbaan en opleiding aan The New School in New York City, waar ze haar bachelor in Liberal Arts en master in Global Political Economy behaalde. Na het voltooien van haar MSc in Public Health en haar promotie aan de Universiteit Maastricht in 2017 (proefschrift (Un)Doing Ethnicity: Analyses of the socio-scientific production of 'ethnicity' in health research in the Netherlands), werd ze aangesteld als universitair docent aan de Universiteit Maastricht, bij de vakgroep Health, Ethics, and Society. Vanaf 2017 tot september 2021 was Alana universitair docent aan de Universiteit Maasticht bij de vakgroep Health, Ethics, and Society. Daarnaast was zij post-doc in het UvA RaceFaceID-project (prof. dr. Amade M'charek) en gastdocent aan de Universiteit van Amsterdam (UvA), Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen.In 2021 ontving ze de Marie Skłodowska-Curie Fellowship-onderzoeksbeurs, waarmee ze als postdoc werkzaam was in het Life Sciences & Society Lab van de vakgroep Sociologie aan de Katholieke Universiteit Leuven (KU Leuven) in België. In 2023 begon Helberg-Proctor met haar huidige rol als universitair docent bij de afdeling Antropologie van de UvA in de programmagroep Anthropology of Health, Care and the Body. Sinds september 2025 is Helberg-Proctor onderdeel van een team van onderzoekers dat het koloniale verleden van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) onderzoekt en is zij projectleider van een vijfjarig onderzoeksproject, gefinancierd door de Nationale Wetenschapsagenda, getiteld Slavery Past Present: Dutch Slavery and Colonialism and Their Present-Day Impact.
Werk Het onderzoek van Helberg-Proctor richt zich op diversiteit en ongelijkheid in de gezondheidszorg en medische wetenschap. Haar expertise ligt op het gebied van de begrippen 'ras' en 'etniciteit', slavernij en het dekoloniseren van de geneeskunde. In haar werk combineert Helberg-Proctor meerdere vakgebieden, waaronder medische antropologie en wetenschaps- en technologiestudies (STS) en critical race theory. Helberg-Proctor voerde in 2025 in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport een studie uit naar de doorwerking van de Nederlandse trans-Atlantische slavernij op de gezondheid van nazaten van tot slaaf gemaakte mensen. In 2025 publiceerde Helberg-Proctor haar bevinden van de studie in de eindrapportage Gezondheidseffecten van slavernij. In de eindrapportage werd duidelijk dat kolonialisme een impact heeft op de gezondheid van nazaten.
Expertise en onderzoeksgebieden: Science and Technology Studies, Critical Race and Ethnicity Studies, Antropologie van de geneeskunde, Postcolonial Science Studies, Global Health, Trans-Atlantische koloniale geschiedenis en slavernij
NWA Slavery Past Present: Dutch Slavery and Colonialism and Their Present-Day Impact In april van 2026 kreeg het onderzoeksproject Slavernijverleden: (onderbelichte vormen van) doorwerkingen en perspectieven onder leiding van Helberg-Proctor een miljoenensubsidie (€ 3.286.541) toegekend vanuit de Nationale Wetenschapsagenda (NWA). Voor het project wordt onderzoek gedaan naar de doorwerking van het slavernijverleden. Het moet een impuls gaan geven aan wetenschappelijk onderzoek naar de doorwerkingen van het Nederlandse koloniale slavernijverleden. Het project start in november 2026 en loopt tot en met november 2031.
Consortiumpartners Emmanuel Akwasi Adu-Ampong (Universiteit Wageningen), Markus Balkenhol (Meertens Instituut - KNAW), Sadiah Boonstra (Universitas Gadjah Mada, Indonesia), Ben Crum (Vrije Universiteit Amsterdam), Benedicta Deogratias (University of Aruba), Ida Does (Ida Does Productions), Serena Does (Verwey-Jonker Instituut), Renzo Duin (International Center for Amazonian Indigenous Knowledge AMIK), Coen van Galen (Radboud Universiteit), Rachel Gillett (Universiteit Utrecht), Margo Groenewoud, Deniz Ikiz (Technische Universiteit Eindhoven), Nancy Jouwe, Claudia Kraan, Harro Maat (Universiteit Wageningen), Linda Mann (AARN, Columbia University), Wim Manuhutu (Vrije Universiteit Amsterdam), Erica Meijers (Protestantse Theologische Universiteit), Siona O'Connell (University of Pretoria, South Africa), Matthias Rosenbaum-Feldbrügge (Radboud Universiteit), Carolina Sanchez-Jaegher, Uriël Sabajo (Diaspora Instituut Nederland DIN), Melissa Stamper, Afiah Vijlbrief-Angela (Universiteit van Amsterdam), Diana Vlet (Stichting Herdenking Slavernijverleden SHS), Sanne Weber (Radboud Universiteit), Patricia Wijntuin (Universiteit Utrecht) en Paul Wolff Mitchell.
KNAW Koloniale Macht en Kennis (KMK) Het onderzoeksproject Koloniale Macht en Kennis (KMK) onderzoekt de rol van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) in het koloniale en slavernijverleden. Sinds haar oprichting in 1808 heeft de KNAW kennis verzameld en geproduceerd in nauwe samenhang met Nederlandse koloniën en daaraan verbonden koloniale praktijken, zoals het verzamelen van objecten, het bestuderen van mensen en natuur, en het exploiteren van kennis en grondstoffen. Dit onderzoek vraagt: hoe droegen de KNAW en haar leden bij aan deze processen, en hoe gaan we om met de doorwerking daarvan?
KMK bekijkt dit vanuit vier invalshoeken: 1. De rol van objecten en verzamelpraktijken; 2. De ontwikkeling van ideeën over menselijkheid en noties van ‘ras’; 3. Bijdrage van de wetenschap aan koloniale extractie; 4. De betekenis van deze erfenissen voor hedendaagse kennis en samenlevingen behalve in Nederland ook in onder meer Indonesië, Suriname en Zuid-Afrika.
Het project combineert historisch archief- en objectonderzoek met gesprekken en documentaires waarin ook hedendaagse stemmen uit de voormalige koloniën aan bod komen. Zo wordt zichtbaar hoe wetenschap, macht en ongelijkheid samenhingen én hoe alternatieve perspectieven ruimte kunnen krijgen. Met publicaties, een documentaire en een tentoonstelling levert KMK bouwstenen voor een meer inclusieve en maatschappelijk bewuste benadering van wetenschap, waarmee de KNAW de kans krijgt haar positie als ‘stem en geweten’ van de Nederlandse wetenschap opnieuw vorm te geven.
Projectteam Laurens de Rooy (projectleider, curator & directeur Museum Vrolik (Amsterdam UMC); Sadiah Boonstra (PT Culture Lab Consultancy, Universitas Gadjah Mada Yogyakarta,); Caroline Drieënhuizen (Open Universiteit, Heerlen); Alana Helberg-Proctor (Universiteit van Amsterdam); Monika Kirloskar-Steinbach (Vrije Universiteit Amsterdam); Guus Pengel (Vrije Universiteit Amsterdam); Robert-Jan Wille (Universiteit Utrecht).
Publicaties (selectie) Proctor, A., Krumeich, A., & Meershoek, A. (2011). Making a difference: The construction of ethnicity in HIV and STI epidemiological research by the Dutch National Institute for Public Health and the Environment (RIVM). Social Science and Medicine, 72(11), 1838-1845. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2011.03.043 M'charek, A. A., Helberg-Proctor, A. E. G., & Buckle, J. L. N. K. (2016). Ook in de zorg: pas op met etnisch profileren. NRC Handelsblad, Opinie. https://www.nrc.nl/nieuws/2016/12/07/ook-in-de-zorg-pas-op-met-etnisch-profileren-5678585-a1535339 Helberg-Proctor, A. (2021). De paradox van diversiteit en inclusie in de geneeskunde en zorg. Web publication or website, Sociale Vraagstukken. https://www.socialevraagstukken.nl/de-paradox-van-diversiteit-en-inclusie-in-de-geneeskunde-en-zorg/ Helberg-Proctor, A. (2023). De doorwerking van het trans-Atlantische slavernijverleden in de geneeskunde en zorg. In Doorwerkingen van slavernijverleden: Meervoudige perspectieven op de relatie tussen verleden en heden (pp. 40-46). Staatscommissie Tegen Discriminatie en Racisme. https://www.staatscommissietegendiscriminatieenracisme.nl/publicaties/publicaties/2023/07/03/index Helberg-Proctor, A. (2025). Over dromen, nachtmerries en spoken: eugenetica in Mens & Maatschappij 1935-1945. Mens en Maatschappij, 100(4), 386-396. https://doi.org/10.5117/MEM2025.4.003.HELB Helberg‐Proctor, A. (2025). Eindrapportage Gezondheidseffecten van Slavernij: Een verkennend onderzoek naar de doorwerking van de trans-Atlantische slavenhandel en slavernij op de gezondheid van nazaten en de gezondheidszorg in Nederland. Universiteit van Amsterdam. https://www.uva.nl/binaries/content/documents/personalpages/h/e/a.e.g.helberg-proctor/profile-en/profile-en/uva%3Afoldout%5B4%5D/cpitem%5B3%5D/asset Overtoom, E., Goodarzi, B., Kanu, S., Helberg-Proctor, A., de Jonge, A., & Bloemenkamp, K. (2026). Een mixed-methode studie naar raciale en etnische vooroordelen bij het beoordelen en behandelen van pijn in de Nederlandse geboortezorg. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 170(8), 42eD9025. https://www.ntvg.nl/artikelen/je-denkt-dat-je-neutraal-bent-maar-dat-ben-je-niet de Vries, D. C., Kahedy, D., Helberg-Proctor, A., & Zeegelaar, J. E. (2026). Dermatologie bij de donkere huid. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 170(6), eD8978. https://www.ntvg.nl/artikelen/dermatologie-bij-de-donkere-huid Overtoom, E., Goodarzi, B., Kanu, S., Helberg-Proctor, A., de Jonge, A., & Bloemenkamp, K. (2026). “You think, like, you’re neutral but you’re not”: a mixed-methods study of racial/ethnic bias in pain assessment, management and treatment in maternal and newborn care in the Netherlands. International Journal for Equity in Health, 25 (e9). https://link.springer.com/article/10.1186/s12939-025-02714-w Helberg‐Proctor, A., van der Waal, R., Davis, D. A., & Goodarzi, B. (2026). Obstetric racism in Europe: Linguistic racism, exoticization, and uneven reproduction in the Netherlands. Medical Anthropology Quarterly, e70053. https://anthrosource.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/maq.70053 Helberg-Proctor, A. (2025). Over dromen, nachtmerries en spoken: eugenetica in Mens & Maatschappij 1935-1945. Mens & Maatschappij, 100(4), 386-396. https://www.aup-online.com/content/journals/10.5117/MEM2025.4.003.HELB Helberg-Proctor, A., Busari, J. O. (2023). Systemic anti-Blackness and racism in healthcare: A European perspective. HealthcarePapers, 21(3), 25-30. https://www.longwoods.com/content/27195 Goodarzi, B., Helberg-Proctor, A., Brewster, L., & van den Akker, T. (2022). ‘Ras’ en etniciteit registreren in de zorg: een precaire kwestie: Ondeugdelijke categorisering kan leiden tot onjuiste conclusies. Medisch Contact, 36. Helberg-Proctor, A. (December 14, 2021). De paradox van diversiteit en inclusie in de geneeskunde en zorg. Sociale Vraagstukken. https://www.socialevraagstukken.nl/de-paradox-van-diversiteit-en-inclusie-in-de-geneeskunde-en-zorg/#:~:text=Oog%20voor%20de%20inclusie%20van,en%20exclusie%20nadrukkelijk%20te%20adresseren. Helberg-Proctor, A. (2021). Inclusiviteit in gezondheidszorg en -onderzoek: Historie, kritiek en noodzaak van diversiteit in de zorg. Quintesse, 10(4), 6-13. Helberg-Proctor, A., M’charek, A., & Meesters, E. (2019). ‘Ras’ speelt ten onrechte rol in klinische besluitvorming. Medisch Contact, 14. https://www.medischcontact.nl/actueel/laatste-nieuws/artikel/ras-speelt-ten-onrechte-rol-in-klinische-besluitvorming Helberg-Proctor, A., Krumeich, A., Meershoek, A., & Horstman, K. (2018). The multiplicity and situationality of enacting ‘ethnicity’ in Dutch health research articles. BioSocieties, 13(2), 408-433. https://link.springer.com/article/10.1057/s41292-017-0077-9 Helberg-Proctor, A., Meershoek, A., Krumeich, A. & Horstman, K. (2017) ‘Foreigners’, ‘ethnic minorities’, and ‘non-Western allochtoons’: an analysis of the development of ‘ethnicity’ in health policy in the Netherlands from 1970 to 2015. BMC Public Health, 17(1), 132. https://link.springer.com/article/10.1186/s12889-017-4063-8