De Gau Koblenz-Trier (Nederlands: gouw Koblenz-Trier) was een bestuurlijke indeling van de Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij (NSDAP). De gouw bestond van 1931 tot 1942. Op 24 januari 1941 werd de gouw hernoemd naar gouw Moselland, waarbij Mosel de Duitse naam is voor de rivier de Moezel. Na de Duitse verovering van Luxemburg in 1940 werd het land op 30 augustus 1942LeMo: Die Besetzung von Luxemburg. Geraadpleegd op 5 augustus 2026.KZ-Gedenkstätte Neuengamme (2022): Terror und Verfolgung im Zweiten Weltkrieg. p.9-15. Geraadpleegd op 5 augustus 2026. geannexeerd en toegevoegd aan gouw Moselland.
Geschiedenis De nazi-gouw bestond sinds 1 juni 1931, toen uit de voormalige "gouw Rijnland" — die in 1925 onder gouwleider Heinz Haake was opgericht en sinds 1926 door dr. Robert Ley werd geleid — op initiatief van de latere gouwleider Gustav Simon de gouw Keulen-Aken en "gouw Koblenz-Trier" voortkwamen.Portal Rheinische Geschichte: Gau Koblenz-Trier, seit 24.1.1941 Gau Moselland. Geraadpleegd op 10 augustus 2026. Deze waren aanvankelijk onderworpen aan sterke beperkingen vanwege de geallieerde Rijnlandbezetting. De gouw omvatte het Regierungsbezirk Koblenz zonder Wetzlar, het Regierungsbezirk Trier, en Birkenfeld, dat bij de Vrijstaat Oldenburg hoorde. Voor de Pruisische delen was de Oberpräsident (Eerste President) van de Rijnprovincie op staatsniveau verantwoordelijk; vanaf 1933 was dit Hermann von Lüninck en vanaf 1935 de gouwleider van Essen, Josef Terboven. De naam gouw Moselland werd op 24 januari 1941 gegeven, toen Luxemburg feitelijk door het Duitse Rijk was geannexeerd. De hoofdstad van de gouw was Koblenz, die door gemeentelijke herindelingen en bouwmaatregelen had moeten groeien naar een inwoneraantal van meer dan 100.000, wat echter mislukte.Die Stadtverwaltung Koblenz im Nationalsozialismus. p.22. Geraadpleegd op 10 augustus 2026. De gouw telde in 1933 ongeveer 1,25 miljoen inwoners, van wie de meerderheid katholiek was en in plattelandsgemeenten woonde. Gedurende de hele periode was Gustav Simon (1931 – maart 1945) de gouwleider, en zijn plaatsvervanger was Fritz Reckmann (1931–1945). Er bestond een Gauführerschule (vrije vertaling: gouwleidersschool) in de Gauschulungsburg Weidtmansches Schlösschen in Koblenz-Metternich. De krant van de gouw was het Nationalblatt. Een leidende propagandist in de gouw was Albert Urmes. Josef Ackermann leidde het hoofdkantoor voor gemeentelijke politiek en maakte deel uit van de staf van Simon in Luxemburg.
In 1928 werd Simon Bezirksleiter van de NSDAP voor het district Trier-Birkenfeld, en in 1929 voor het district Koblenz-Trier. In 1930 werd hij lid van de Rijksdag voor het Rijksdagkiesdistrict Koblenz-Trier 21, een zetel die hij tot 1945 behield. In juli 1933 werd hij lid van de Pruisisch staatsraad. Vanaf september 1939 was hij aanvankelijk gemachtigde van de Rijksverdedigingscommissaris van het Wehrkreis XII, en van november 1942 tot het einde van de oorlog Rijksverdedigingscommissaris voor de gouw Moselland. Tegelijkertijd was hij van 1940 tot 1944 Chef der Zivilverwaltung (vrije vertaling: hoofd van het civiele bestuur) in het CdZ-gebied Luxemburg.Gedenkstättenforum: Luxemburg unter deutscher Besatzung 1940-45. p.34. Geraadpleegd op 10 augustus 2026.Gustav Simon, der Satrap aus Saarbrücken1 Gauleiter des Mosellandes. p.3. Geraadpleegd op 10 augustus 2026. Op 5 januari 1941 kondigde Simon aan dat hij zowel de partij als haar geledingen en aangesloten bonden in Luxemburg wilde opzetten. Met een decreet van Hitler op 24 januari 1941 werd de gouw Koblenz-Trier daarom hernoemd in "Moselland". Enkele weken later droeg Ernst Wilhelm Bohle, de chef van de NSDAP/AO, de voormalige Luxemburgse landsgroep van de buitenlandorganisatie over aan de gouw Moselland. Daarmee was de grens tussen de gouw Moselland en de bezette Luxemburgse gebieden op partijgebied feitelijk opgeheven. In het jaar 1942 omvatte de gouw Moselland een gebied van 14.500 km² met ongeveer 1,7 miljoen inwoners. Vanaf het najaar van 1944 leidde Simon de Volkssturm in de gouw. In april 1945 verliet hij zijn gouw en in december 1945 pleegde hij zelfmoord in Britse gevangenschap in Paderborn.
rechts|thumb|De gouwleiders Simon en Bohle nemen een defilé af in de gouw Moselland in Luxemburg, 1941. Ambtsbekleders De volgende personen behoorden tot de gouwleiding:
Gauleiter: Gustav Simon (1 juni 1931 - 29 augustus 1942Höffkes 1986, p.212. / 30 augustus 1942Miller & Schulz 2021, p.247.) Gauleiterstellvertreter: Fritz Reckmann (1931 - 1945Zukunft-braucht-erinnerung.de: Übersicht der NSDAP-Gaue, der Gauleiter und der Stellvertretenden Gauleiter 1933–1945. Geraadpleegd op 13 augustus 2026.) Gaugeschäftsführer: Fritz Reckmann Gauschatzmeister: Fritz Reckmann Gauorganisationsleiter: Fritz Reckmann
Kreise Ahrweiler Altenkirchen Baumholder Bernkastel Birkenfeld Bitburg Cochem Daun Großkreis Koblenz Kreuznach Mayen Neuwied Prüm Saarburg Simmern St. Goar Trier-Land Großkreis Trier Wittlich Zell Vanaf 1941 bovendien in het bezette Luxemburg: Esch-sur-Alzette, Diekirch, Grevenmacher en Luxemburg.
Zie ook Gauliga Moselland, de hoogste voetbalcompetitie in de gouw van 1941 tot 1945. Gauehrenzeichen Gouw (NSDAP)
Externe links Territorial.de: Gau Mosselland der NSDAP Calvin University: German Propaganda Archive: geïllustreerde lijst van gouwleiders Zukunft-braucht-erinnerung.de: Übersicht der NSDAP-Gaue, der Gauleiter und der Stellvertretenden Gauleiter 1933–1945 Wayback Machine: Verwaltungsgeschichte.de: Der Gau Koblenz-Trier
Koblenz-Trier Categorie:Koblenz Categorie:Geschiedenis van Trier Categorie:Tweede Wereldoorlog in Luxemburg (land) Categorie:Geschiedenis van Luxemburg