De Formatie van Jodoigne is een geologische formatie in het midden en noorden van België. De formatie is waarschijnlijk onderdeel van het Cambrium in de sokkel van het Massief van Brabant. Ze bestaat overwegend uit donkere leisteen en kwartsiet.
De formatie is genoemd naar de stad Geldenaken (Frans: Jodoigne, in Waals-Brabant). De zwarte kwartsiet is in het verleden gewonnen als bouwmateriaal. Het gesteente werd al in 1848 beschreven door de geoloog André Hubert Dumont als 'roches noires de Jodoigne'. Ze werd in 1931 als stratigrafische eenheid ingevoerd door de geoloog Paul de la Vallée Poussin, als 'Assise de Jodoigne'.
Voorkomen De Formatie van Jodoigne is met name in het oosten van de noordelijke flank van het Massief van Brabant goed bewaard. Ze ligt alleen aan het oppervlak in geïsoleerde ontsluitingen langs de rivierlopen van de Grote Gete en Kleine Gete. Verder is de formatie gevonden in boringen in de omgeving van Tienen en Sint-Truiden verder naar het oosten.
Hoewel de formatie ook in het centrale en westelijke deel van het Massief van Brabant voorkomt is ze daar veelal afgesneden of lokaal verdwenen door een grote afschuivingsbreuk (afschuiving van Asquempont). In het dal van de Dijle komt de formatie wel voor, maar ze is er sterk tektonisch vervormd. Langs de Zenne ontbreekt ze geheel.
Beschrijving De Formatie van Jodoigne bestaat uit een afwisseling van donkere, zwartgrijze tot blauwgrijze leisteen met lichtgrijze tot zwarte kwartsiet en zandsteen. In de donkere leisteenlagen komt soms pyriet voor. De zandsteenlagen zijn nooit meer dan 10 centimeter dik en vertonen parallelle gelaagdheid of soms scheve gelaagdheid.
De formatie bevat geen zichtbare fossielen of microfossielen, zodat het onmogelijk is rechtstreeks de ouderdom te bepalen. Omdat de contacten met andere eenheden overal tektonisch van aard zijn (breuken) is daarom onzeker hoe de formatie in de opeenvolging past.
Stratigrafische relaties Er zijn meerdere hypotheses over de stratigrafische positie en ouderdom van de Formatie van Jodoigne. De belangrijkste zijn: De formatie is ouder dan de Formatie van Blanmont en daarmee de oudst bekende eenheid van het Massief van Brabant. Dan is de ouderdom Vroeg-Cambrisch of zelfs Ediacarisch (grofweg tussen 550-525 miljoen jaar oud). De formatie is ouder dan de Formatie van Mousty maar jonger dan die van Oisquercq. Deze hypothese verklaart de positie in de structuur van de accretiewig van het Cambro-Ordivicium het best en is daarom het meest geaccepteerd. De Formatie van Jodoigne zou dan in of nabij de vierde etage van het Cambrium liggen, ongeveer 510 miljoen jaar oud.
Categorie:Lithostratigrafie van België Categorie:Lithostratigrafie van het Cambrium