miniatuur|De Cyruscilinder, door sjah Mohammed Reza Pahlavi aangenomen als het officiële logo van het evenement, omdat het volgens deze het "eerste handvest van mensenrechten" in de geschiedenis was De viering van 2500 jaar Perzisch Rijk, officieel de viering van 2500 jaar het Rijk van Iran (Perzisch: جشنهای ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران Jašn-hây-e 2500 sale’ šâhanšâhi Irân) werd georganiseerd door de Pahlavidynastie in het keizerrijk Iran in oktober 1971. Het evenement vond plaats in Persepolis en bestond uit een uitgebreide reeks grootse festiviteiten die bedoeld waren om de erfenis van het Achaemenidische Rijk te eren, dat in 550 v.Chr. werd gesticht door Cyrus de Grote. Het evenement was erop gericht de oude Iraanse geschiedenis te belichten en tevens de hedendaagse vooruitgang van het land onder Mohammad Reza Pahlavi te tonen, die sinds 1941 regeerde als sjah van Iran. De locatie bracht zestig leden van koninklijke families en staatshoofden uit het buitenland bijeen.
Sommige historici zijn van mening dat de rol ervan in de massale vertoning van schijnbaar onbeperkte koninklijke rijkdom heeft bijgedragen aan de groeiende frustratie van de Iraanse bevolking met de Pahlavidynastie, terwijl anderen beweren dat de extravagantie van de festiviteiten tijdens de Iraanse Revolutie werd overdreven om het regime van de sjah in diskrediet te brengen.
Planning rechts|miniatuur|Het graf van Cyrus de Grote, gelegen in Pasargadae, waar de festiviteiten op 12 oktober 1971 begonnen
De planning voor het feest duurde een jaar, volgens de BBC Storyville-documentaire Decadence and Downfall: The Shah of Iran's Ultimate Party uit 2016. De filmmakers interviewden mensen die door de sjah waren aangesteld om het feest te organiseren. Asadollah Alam, minister van het Koninklijk Hof, werd benoemd tot hoofd van het organisatiecomité. De Cyruscilinder verscheen in het officiële logo als symbool voor het evenement. Met de beslissing om het hoofdevenement in de oude stad Persepolis, nabij Shiraz, te houden, moest de lokale infrastructuur worden verbeterd, waaronder de internationale luchthaven van Shiraz en een snelweg naar Persepolis. Terwijl de pers en het ondersteunend personeel in Shiraz zouden worden gehuisvest, waren de belangrijkste festiviteiten gepland in Persepolis. Er werd een uitgebreide tentenstad gepland om de bezoekers te huisvesten. Het gebied rond Persepolis werd ontdaan van slangen en ander ongedierte. Er werden bomen en bloemen geplant en 50.000 zangvogels werden uit Europa geïmporteerd. Er stonden ook andere evenementen gepland voor Pasargadae, de locatie van het graf van Cyrus, en voor Teheran.
Tentenstad van Persepolis miniatuur|Tentenstad van Persepolis miniatuur|Tent in Persepolis De tentenstad, ook wel Gouden Stad genoemd, werd ontworpen door het Parijse interieurontwerpbureau Maison Jansen op een 0.65 km² groot terrein. Ze verwezen naar de ontmoeting tussen Frans I van Frankrijk en Hendrik VIII van Engeland op het Goudlakenkamp in 1520. Vijftig "tenten" (geprefabriceerde luxe appartementen met traditionele Perzische tentdoekbekleding) waren in een stervormig patroon rond een centrale fontein opgesteld. Talrijke bomen werden eromheen in de woestijn geplant om het oude Persepolis na te bootsen. Elke tent was voorzien van directe telefoon- en telexverbindingen voor de aanwezigen met hun respectievelijke landen. De hele viering werd wereldwijd via een satellietverbinding vanaf de locatie uitgezonden.
De grote Eretent was ontworpen voor de ontvangst van de hoogwaardigheidsbekleders. De Banketzaal was het grootste bouwwerk en mat 68 bij 24 meter. Het tentenkamp was omgeven door tuinen met bomen en andere planten die vanuit Frankrijk waren ingevlogen en lag naast de ruïnes van Persepolis. De catering werd verzorgd door Maxim's, dat zijn restaurant in Parijs bijna twee weken sloot om de festiviteiten te verzorgen. De legendarische hotelier Max Blouet kwam uit zijn pensioen om toezicht te houden op het banket. Lanvin ontwierp de uniformen van het keizerlijk hof. 250 rode Mercedes-Benz 600 limousines werden gebruikt om gasten van en naar het vliegveld te vervoeren. Het serviesgoed was gemaakt van Limoges-porselein en linnen van D. Porthault.
Feestelijkheden miniatuur|2500-jarige viering van het Perzische Rijk bij het graf van Cyrus de Grote miniatuur|Ceremonieel diner tijdens de viering van het 2500-jarig bestaan van het Perzische Rijk De festiviteiten werden geopend op 12 oktober 1971, toen de sjah en de sjahbanu een eerbetoon brachten aan Cyrus de Grote bij zijn mausoleum in Pasargadae. De volgende twee dagen ontvingen de sjah en zijn vrouw de aankomende gasten, vaak direct op de luchthaven van Shiraz. Op 14 oktober vond een groots galadiner plaats in de banketzaal ter ere van de verjaardag van de sjahbanu. Zestig leden van koninklijke families en staatshoofden zaten aan de grote, kronkelende tafel in de banketzaal. Ze genoten van een speciaal servies van 10.000 borden, besteld bij de Engelse porseleinfabrikant Spode. Elk bord was versierd met turkoois en goud, en het wapen van de sjah. De officiële toast werd uitgebracht met een Dom Pérignon Rosé uit 1959.
Zeshonderd gasten dineerden gedurende vijf en een half uur, waarmee het het langste en meest luxueuze officiële banket in de moderne geschiedenis werd, zoals vastgelegd in opeenvolgende edities van het Guinness Book of World Records. Een son et lumière-show, de Polytope van Persepolis, ontworpen door Iannis Xenakis en begeleid door het speciaal gecomponeerde elektronische muziekstuk Persepolis, sloot de avond af. De volgende dag vond een enorme militaire parade plaats van legers van verschillende Iraanse rijken, die tweeënhalf millennium omspanden, met 1724 soldaten van de Iraanse strijdkrachten, allen in historische kostuums, gevolgd door vertegenwoordigers van de keizerlijke strijdkrachten, met een grote militaire fanfare, bestaande uit militaire muzikanten die de muziek voor de parade verzorgden. De fanfare was opgesplitst in tweeën: een moderne fanfare die westerse instrumenten bespeelde en een traditionele fanfare die uniformen droeg uit verschillende tijdperken van de Iraanse geschiedenis. 's Avonds werd er een minder formeel "traditioneel Perzisch feest" gehouden in de banketzaal als afsluitend evenement in Persepolis. miniatuur|De inhuldiging van de Shahyadtoren Op de laatste dag wijdde de sjah de Shahyadtoren (na de Iraanse Revolutie omgedoopt tot Azadi-toren) in Teheran in ter herdenking van de gebeurtenis. De toren huisvestte ook het Museum van Perzische Geschiedenis. Daarin werd de Cyruscilinder tentoongesteld, die de sjah aanprees als "het eerste handvest voor de rechten van de mens in de geschiedenis". De cilinder was ook het officiële symbool van de festiviteiten, en de eerste toespraak van de sjah bij het graf van Cyrus prees de vrijheid die er tweeënhalf millennium eerder door was verkondigd. De festiviteiten werden afgesloten met een eerbetoon van de sjah aan zijn vader, Reza Shah Pahlavi, bij diens mausoleum.
Het evenement bracht de heersers van twee van de drie oudste nog bestaande monarchieën samen: de sjah en keizer Haile Selassie van Ethiopië. Keizer Hirohito van Japan werd vertegenwoordigd door zijn jongste broer, prins Mikasa. Tegen het einde van het decennium hielden zowel de Ethiopische als de Iraanse monarchie op te bestaan.
Beveiliging Veiligheid was een grote zorg. Persepolis was een geliefde locatie voor de festiviteiten omdat het afgelegen lag en daardoor streng bewaakt kon worden, een zeer belangrijke overweging gezien het feit dat veel wereldleiders daar bijeen waren. De Iraanse veiligheidsdienst SAVAK arresteerde en hield iedereen die zij verdacht van een potentiële bedreiging in preventieve hechtenis.
Kritiek Het Ministerie van het Hof schatte de kosten destijds op 17 miljoen Amerikaanse dollar. Ansari, een van de organisatoren, schatte ze op 22 miljoen dollar. Het werkelijke bedrag is moeilijk precies te berekenen en is een politieke kwestie. The New York Times berichtte enkele maanden voor het evenement: "De enorme kosten van de viering zullen de schatkist, die rijk is aan olie en vele andere grondstoffen, waarschijnlijk niet belasten. Maar er is sprake van gedempte kritiek op zulke opzichtige uitgaven in het licht van wijdverspreide armoede en achterstand in dit grotendeels door platteland gedomineerde land met bijna 30 miljoen inwoners."
Volgens de BBC-documentaire Decadence and Downfall kostten de festiviteiten ongeveer 120 miljoen Amerikaanse dollar. Deze bewering werd echter als ongefundeerd bestempeld. Bovendien beweert de documentaire dat de circa 50.000 vogels die de sjah importeerde binnen enkele dagen stierven als gevolg van het woestijnklimaat. Historicus Robert Steele heeft deze bewering als onhaalbaar bestempeld en betoogd dat het klimaat in Persepolis in oktober milder is dan werd beweerd en dat de vogels dus gewend zouden zijn geweest aan het plaatselijke weer. Veel verslagen van journalisten en historici overdrijven de kostenramingen en beweren dat het regime alles wilde uitgeven wat nodig was. De sjah keurde de plannen voor de festiviteiten echter pas goed nadat de omvang ervan was teruggebracht tot een kwart van het oorspronkelijke plan, om de kosten te drukken.
Gastenlijst Koningin Elizabeth II werd geadviseerd niet aanwezig te zijn vanwege veiligheidsproblemen. Prins Philip en prinses Anne vertegenwoordigden haar in plaats daarvan. Andere belangrijke leiders die niet aanwezig waren, waren Richard Nixon en Georges Pompidou. Nixon was aanvankelijk van plan aanwezig te zijn, maar veranderde later van gedachten en stuurde Spiro Agnew in zijn plaats.
Sommige bronnen zeggen dat Guo Moruo namens China aanwezig was. Volgens zijn dochter was het de bedoeling dat Guo zelf aanwezig zou zijn, maar hij werd ziek tijdens de reis en in zijn plaats was de toenmalige Chinese ambassadeur in Pakistan, Zhang Tong, aanwezig.
Enkele van de uitgenodigde gasten waren:
Koningshuizen miniatuur|Herdenkingsset van 9 gouden en zilveren munten miniatuur|Herdenkingsmunt van zilver miniatuur|Voorzijde van de medaille ter gelegenheid van het 2500-jarig bestaan van het Perzische Rijk miniatuur|De achterzijde van de medaille ter gelegenheid van het 2500-jarig bestaan van het Perzische Rijk TitelGastLandKeizerHaile Selassie EthiopiëPrinsesSara GizawKoningFrederik IX DenemarkenKoninginIngridKoningBoudewijn BelgiëKoninginFabiolaKoningHoessein JordaniëPrinsesMunaPrinsesBasmaKoningMahendra NepalKoninginRatnaKoningOlav V NoorwegenEmirIsa bin Salman Al Khalifa BahrainEmirAhmad ibn 'Ali Al Thani QatarEmirSabah III Al-Salim Al-Sabah KoeweitKoningConstantijn IIGriekenlandKoninginAnne-MariePrinsMichaelPrinsesMarinaSultanQaboos bin Said OmanPrinsesBilqis Begum AfghanistanSardarAbdul Wali KhanKoningMoshoeshoe II LesothoYang di-Pertuan AgongAbdul Halim MaleisiëRaja Permaisuri AgongBahiyahSjeikZayid bin Sultan al Nuhayyan Abu DhabiPrinsFrans Jozef II LiechtensteinPrinsesGinaPrinsReinier III MonacoPrinsesGraceGroothertogJean LuxemburgGroothertoginJoséphine-CharlottePrinsesMarie AstridPrinsBernhard NederlandPrins-gemaalPhilip Verenigd Koninkrijk enCommonwealth realmsPrinsesAnnePrinsAga Khan IVNizari-imamaatPrinsesBegum Om Habibeh Aga KhanKroonprinsCarl Gustaf ZwedenPrinsJuan Carlos SpanjePrinsesSofiaPrinsVictor Emmanuel ItaliëPrinsesMarinaPrinsTakahito JapanPrinsesYurikoPrinsBhanubandhu Yugala ThailandPrinsMoulay Abdallah MarokkoPrinsesLalla LamiaPrinsMakhosini Dlamini SwazilandGouverneur-generaalRoland Michener CanadaGouverneur-generaalPaul Hasluck Australië
Presidenten, vicepresidenten, premiers en anderen