Rijnstraat 36-54 te Amsterdam is een strook bebouwing aan de Rijnstraat in Amsterdam-Centrum. Het is sinds 1980 een gemeentelijk monument (nummer 200093). De gevelwand Rijnstraat 24 tot en met 58 bestaat uit meerdere gemeentelijke monumenten, onderbroken door de ingang van de IJselstraat.
Achtergrond De straat vernoemd op 22 maart 1922 werd aangelegd in het kader van Plan Zuid in het begin van de jaren twintig van de 20e eeuw en het eerste deel werd in die periode bebouwd. De Rijnstraat ontwikkelde zich van plaatselijke straat tot een radiaaluitvalsweg Utrechtsestraat, Westeinde, Van Woustraat, Rijnstraat en Rijksweg 2 (Utrechtseweg). Het is sinds de jaren dertig ook de plaatselijke winkelstraat.
Gebouw De strook bouwwerken 36-54 is ontworpen door architect Jan Boterenbrood in de stijl van de Amsterdamse School. Het staat te boek als één gemeentelijk monument, maar wordt qua uiterlijk onderscheiden in: Rijnstraat 36-42; opdrachtgevers waren C.J. van Poelwijck en E. van Poelwijck; dit werd ontworpen in een tijd dat de straatnaam nog niet was vastgelegd en de bouwtekeningen vermeldden daarom nog Van Woustraat Rijnstraat 44-54: opdrachtgever P. Prins namen de NV Exploitatie Maatschappij Amsterdam; toen was de staatnaam wel bekend, maar stonden de huisnummers nog niet vast.
De gebouwen tonen in basis hetzelfde ontwerp van de architect. Binnen die stijl verrees een strook met vijf bouwlagen. In eerste instantie waren het allemaal vier etages woonhuizen met een etage zolders, maar in latere jaren werden woningen op de begane grond omgebouwd tot winkels (1930-1931) en zolders tot woningen. Dit had tot gevolg dat alle panden niet meer oorspronkelijk zijn. De verbouwingen werkten ook door in de raampartijen, die deels vervangen zijn. Hier en daar zijn kunststof kozijnen geplaatst.
De Dienst Monumenten en Archeologie (of voorgangers) noteerden het eerst als kandidaat-monument vanwege de verstrakte vorm binnen de bouwstijl, de architectonische schoonheid, massa en de verhoudingen zijn met elkaar en evenwicht net als het ritme binnen de gevelwand. Bij het benoemen tot gemeentelijk monument is dus rekening gehouden dat meerdere delen niet meer origineel zijn.
Het complex heeft een aantal opvallende onderdelen: huisnummer 36: zijgevel bevat kleine erker, voorgevel een grote erker en stenen en houten gevelversiering onder een smal venster huisnummer 40-42: gevelplastiek; een naar voren geplaatste erker verspringt naar een in de gevelwand uitgesneden erker; huisnummer 46: een losse erker op de tweede verdieping huisnummer 54: naar voren geplaatste erker, verspringt op de tweede verdieping naar een deels in de gevelwand geplaatste erker.
Afbeeldingen
Categorie:Bouwwerk in Amsterdam-Zuid Categorie:Gemeentelijk monument in Amsterdam