Front was een clandestiene Belgische verzetskrant die tijdens de Duitse bezetting van België in de Tweede Wereldoorlog verscheen als nationaal orgaan van het Onafhankelijkheidsfront (OF; Frans: Front de l'Indépendance, FI). Het blad werd in oktober 1943 gelanceerd. De aanvankelijk Franstalige editie werd verspreid in Brussel en Wallonië; in maart 1944 verscheen daarnaast een Nederlandstalige editie onder de titel Front. Nationaal Orgaan van het Onafhankelijkheidsfront.

Fernand Demany was verantwoordelijk voor de redactie en schreef volgens historicus Fabrice Maerten het merendeel van de artikelen. De gemiddelde oplage bedroeg ongeveer 30.000 exemplaren. Tussen oktober 1943 en de bevrijding verschenen vijftien clandestiene nummers.

Achtergrond Het Onafhankelijkheidsfront ontstond tijdens de bezetting op initiatief van de Kommunistische Partij van België (KPB). De vorming ervan verliep geleidelijk. Na communistische initiatieven in 1941 ontstonden vanaf de herfst van dat jaar regionale structuren; tegen maart 1942 functioneerde het OF als een nationaal georganiseerde beweging. De communisten bleven er gedurende de bezetting een leidende rol in spelen, maar het OF wilde tegelijk een brede verzetskoepel vormen voor patriotten uit verschillende politieke en levensbeschouwelijke milieus. Die organisatorische verbreding bleef gedeeltelijk: onder meer de clandestiene socialistische partij en verschillende rechtse verzetsgroepen sloten zich niet als organisatie bij het OF aan.

De clandestiene pers was een belangrijk onderdeel van het verzet in bezet België. Er zijn ongeveer 675 verschillende clandestiene titels gedocumenteerd. Een doorsnee sluikblad had volgens Maerten doorgaans een oplage van ongeveer 100 tot 1.000 exemplaren. De KPB gaf 97 eigen clandestiene bladen uit; 248 titels waren rechtstreeks of onrechtstreeks verbonden met het Onafhankelijkheidsfront. Het nationale orgaan Front verscheen pas vanaf oktober 1943.

Oprichting en redactie In de herfst van 1943 beschikte het Onafhankelijkheidsfront nog niet over één nationaal blad waarmee het zich rechtstreeks tot een breed publiek kon richten. Front moest die functie vervullen. De eerste editie was Franstalig en droeg de titel Front. Organe National du Front de l'Indépendance.

Fernand Demany, journalist en een van de centrale figuren binnen het OF, kreeg de redactionele verantwoordelijkheid voor het blad. Hij schreef volgens Maerten het grootste deel van de artikelen. Demany was in het voorjaar van 1942 in het geheim toegetreden tot de communistische partij.

De Franstalige editie werd voornamelijk in Brussel en Wallonië verspreid. Een Nederlandstalige versie volgde pas in maart 1944. In de digitale collectie van CegeSoma zijn Nederlandstalige nummers uit 1944 bewaard onder de titel Front. Nationaal Orgaan van het Onafhankelijkheidsfront. Ook de catalogus van Amsab-ISG beschrijft een clandestiene Nederlandstalige jaargang uit 1944.

Inhoud en politieke lijn Front presenteerde het verzet tegen de bezetter als een gemeenschappelijke opdracht voor Belgen uit verschillende politieke en levensbeschouwelijke milieus. Het blad riep op tot samenwerking binnen het Onafhankelijkheidsfront en voerde campagne tegen de Duitse bezetting en tegen collaborateurs. Daarnaast besteedde het aandacht aan het herstel van de grondwettelijke vrijheden en aan de voorbereiding van een nationale opstand tegen de bezetter.

De pluralistische boodschap van het blad moet worden gezien binnen de politieke structuur van het OF. De beweging was op communistisch initiatief ontstaan en de communisten behielden er een leidende positie, terwijl het OF tegelijkertijd probeerde personen buiten het communistische milieu bij het verzet te betrekken. Front voerde bovendien campagne tegen leidinggevenden uit het bankwezen en de grootindustrie die het blad als dienstbaar aan de bezetter voorstelde. Die beschuldigingen waren onderdeel van de politieke lijn van de clandestiene publicatie en moeten als zodanig worden onderscheiden van een onafhankelijke historische beoordeling van de betrokken personen.

Oplage en positie binnen de clandestiene pers Met een gemiddelde oplage van ongeveer 30.000 exemplaren had Front een aanzienlijk groter bereik dan de oplage van 100 tot 1.000 exemplaren die Maerten als gebruikelijk voor een gemiddeld Belgisch sluikblad vermeldt. De publicatie maakte deel uit van het omvangrijke clandestiene persnetwerk dat rondom de KPB en het Onafhankelijkheidsfront was ontstaan.

De geografische verspreiding weerspiegelde daarbij gedeeltelijk de ontwikkeling van het OF zelf. De beweging en haar clandestiene pers stonden sterker in Brussel en Wallonië dan in grote delen van Vlaanderen, terwijl een afzonderlijke Nederlandstalige editie van Front pas tijdens de laatste maanden van de bezetting verscheen.

Na de bevrijding Na de bevrijding hield Front niet onmiddellijk op te bestaan. Het blad werd legaal voortgezet als weekblad, met Fernand Demany als hoofdredacteur.

Bewaring en digitalisering Exemplaren van zowel de Franstalige als de Nederlandstalige clandestiene editie worden bewaard en digitaal ontsloten door CegeSoma in de collectie The Belgian War Press. De collectie maakt het mogelijk oorspronkelijke nummers en hun bibliografische gegevens te raadplegen en vormt daarmee tevens een primaire bron voor onderzoek naar de publicatie.

Literatuur

Zie ook

Onafhankelijkheidsfront Fernand Demany Illegale pers Faux Soir

Externe links

Franstalige clandestiene nummers van Front in The Belgian War Press Nederlandstalige clandestiene nummers van Front in The Belgian War Press

Categorie:Belgisch verzet in de Tweede Wereldoorlog Categorie:Belgische krant Categorie:Illegale pers in de Tweede Wereldoorlog