Boortmeerbeek is een gemeente in de Belgische provincie Vlaams-Brabant. De gemeente ontstond in 1977 uit een fusie van Boortmeerbeek met Hever. De gemeente ligt in de landstreek Dijleland en in de Brabantse Kempen, centraal tussen de steden Mechelen en Leuven. Boortmeerbeek telt ruim 13.000 inwoners
Toponymie De naam Boortmeerbeek houdt een dubbele grensbetekenis in. "Meer" is een mark of een grens, en door "Boort" wordt die grens nogmaals benadrukt. "Beek" komt vanzelfsprekend van de ligging aan de Molenbeek. Eigenaardig is wel dat de Molenbeek in de huidige gemeente Meerbeek ontspringt en nabij de grens met Hever in de Dijle uitmondt. Dat roept de gedachte op dat "Boort" ook de boord of het einde van de Meerbeek (Molenbeek) zou kunnen betekenen doch de geschiedkundigen weerhouden die mogelijkheid niet.
Geschiedenis Ontstaan De historische bronnen van Boortmeerbeek en Hever gaan terug tot in de 13e eeuw, maar de dorpen zouden mogelijk als kleine nederzettingen al omstreeks het jaar 900 hebben bestaan.
Omdat de dorpskernen ontstonden op de meest geschikte plaatsen waar het cultuurlandschap en het wegennet samenvallen is het begrijpelijk dat de kern van Boortmeerbeek op de samenvloeiing van twee oude heirbanen en dicht bij de Molenbeek gevormd werd. Deze banen zijn respectievelijk de oude heirbanen Leuven-Mechelen en Elewijt-Rijmenam; deze laatste vormde de verbindingsweg tussen twee dorpen die al in de Romeinse periode als kleine villa of nederzetting bestonden.
Middeleeuwen Eeuwen lang waren Boortmeerbeek en Hever bestuurlijk van elkaar gescheiden. Boortmeerbeek behoorde immers tot het land van Brabant, en viel logischerwijs onder het bestuur van diens hertogen, terwijl Hever onder de Heerlijkheid Mechelen viel en bijgevolg gelieerd was aan het Prinsbisdom Luik en later het graafschap Vlaanderen. Gezien de strategische ligging van Boortmeerbeek aan de Dijle, die de oude gouwgrens vormde tussen het land van Brabant, Taxandrië (Antwerpen), het land van Rijen en het Luikse met Mechelen, was het een belangrijke grenspost van waaruit de Hertogen ieder water- en wegverkeer konden blokkeren tijdens een (militair) conflict.
Ook het in Hever gelegen Kasteel Ravestein, vele jaren afhangend van het Hof van Swijveghem te Muizen, speelde bij die conflicten een belangrijke militaire rol: het was als het ware de Mechelse tegenhanger van Boortmeerbeek. De eerste versterkingen op de plaats waar ook vandaag nog het (modernere) kasteel staat werden aangebracht in de dertiende eeuw en verder uitgebreid in de vroege veertiende eeuw; niet toevallig de periode waarin het Hertogdom Brabant -vruchteloos- probeerde het Mechelse grondgebied in te lijven.In diezelfde periode werd een tweede kunstmatige versterking gebouwd in Schiplaken, een vrijwel onbewoonde uithoek en gehucht van Hever. Opnieuw bevindt zich vandaag de dag nog steeds een kasteel op dezelfde plek. Het kasteel van Schiplaken, even oud en even belangrijk als "Motte" of kunstmatige verdedigingspost als Ravesteyn, was evenwel omvangrijker aan gronden en bossen. Boortmeerbeek was van oudsher volledig afgestemd op de kanunniken van Zellaer en het klooster van Muizen.
Te Boortmeerbeek was het hof Audenhoven de belangrijkste heerlijkheid met bestuursmacht. De waterburcht "Hof te Ghoye", in de Dreef, overblijfsel van het oude hof van Meerbeek waarin voor 1300 de oude ridders "de Helrode" en later de "Meerbeeks" verbleven die dicht bij de hertogen van Brabant stonden, was eveneens een belangrijk domein. Het laatste kasteel in het domein Audenhoven werd pas omstreeks 1950 gesloopt doch het hof te Ghoye verdween al in 1855 toen het afgebroken werd op last van gravin d'Oultremont.
18e en 19e eeuw In de vroege 18e eeuw was een zekere J.F. de Santa Cruz de heer van Boortmeerbeek, de achter de kerk wonende Hendrik Schots was van 1688 tot en met 1707 zijn officier.
De latere Leuvensesteenweg en het kanaal Leuven-Dijle (Leuvense vaart) vormden de afscheiding tussen Boortmeerbeek, Hever en Schiplaken. Al de bossen ten zuiden van de steenweg/het kanaal vormden één groot geheel rond het oude kasteel van Schiplaken, en werden door graaf de Ferraris herleid tot Plantsoenbos op zijn topografische kaarten van de Oostenrijkse Nederlanden.
In de vroege 19e eeuw bestond Boortmeerbeek voor een helft uit primitief akkerland rond het domein Audenhoven en de andere helft uit gemeenschappelijke beemden rond de dorpskern en het Hof te Ghoye.
Vanaf de helft van de 19e eeuw werden aan spoorlijn 53 station Boortmeerbeek, station Biststraat en station Hever geopend. In 1984 werd station Biststraat weer gesloten.
Tweede Wereldoorlog
Boortmeerbeek werd in de Tweede Wereldoorlog op de kaart gezet door enkele jonge verzetsstrijders uit het Brusselse die op de spoorlijn een Jodentransport (het XX-ste Konvooi) tegenhielden en zo enkele Joden van de gaskamers in Auschwitz wisten te redden. Dit was het enige Jodentransport dat in Europa kon worden tegengehouden tijdens de Tweede Wereldoorlog. De gemeente Boortmeerbeek heeft in 1993, onder impuls van Robert Korten, een gedenkteken opgericht nabij het treinstation. Ze wil daarmee de jaarlijkse herinnering aan het XX-ste konvooi in het teken stellen van vrede, solidariteit, verdraagzaamheid en respect voor iedere medemens.
Buurtbewoners meldden dat er tijdens de eindfase van de Tweede Wereldoorlog een V1 was ingeslagen nabij de Wespelaarsebaan en de treinroute Mechelen-Leuven. V-1's werden door de Duitsers afgevuurd richting Mechelen. Tijdens de zomermaanden van 1944 (juni of juli) dropte een bommenwerper van de geallieerden zijn bommen over de velden nabij de Hollestraat. Er is geen weet of dit vliegtuig is neergestort of veilig is kunnen landen.
Fusies Op 1 januari 1977 ontstond de fusiegemeente Boortmeerbeek door een samenvoeging van de gemeentes Boortmeerbeek en Hever. Hierdoor werd ook het tot de gemeente Hever behorende dorp Schiplaken aan Boortmeerbeek toegevoegd.
In april 2022 kwamen Karin Derua, burgemeester van Boortmeerbeek, samen met Bart Somers en Alexander Vandersmissen, respectievelijk titelvoerend en waarnemend burgemeester van Mechelen, tot een akkoord om te fuseren zodat Boortmeerbeek vanaf 2025 deel zou uitmaken van Mechelen. Hierbij zou Boortmeerbeek samen met Muizen een van de Mechelse stedelijke districten vormen. Boortmeerbeek zou hierbij ook de provincie Vlaams-Brabant verlaten en zoals de rest van Mechelen deel uitmaken van de provincie Antwerpen. De plannen zorgden voor opschudding in de gemeente en voor veel weerstand bij de bevolking. Zo protesteerden onder meer honderden inwoners aan het gemeentehuis. en , 'Dan toch geen referendum in Boortmeerbeek over eventuele fusie met Mechelen, fusie zelf komt er voorlopig ook niet', 25 april 2022. Geraadpleegd op 2 mei 2022. Gearchiveerd op 20 mei 2022. Op 1 mei 2022 werd bekendgemaakt dat de fusie met Mechelen niet doorging., VRT NWS, 'Nu ook officieel: geen fusie tussen Mechelen en Boortmeerbeek', 1 mei 2022. Geraadpleegd op 2 mei 2022. Gearchiveerd op 30 mei 2022.
Geografie De gemeente Boortmeerbeek bestaat uit de dorpen Boortmeerbeek, Hever en Schiplaken. Boortmeerbeek ligt in het oosten, Schiplaken in het westen en Hever in het noorden.
Boortmeerbeek grenst aan de gemeenten Bonheiden, Haacht, Kampenhout, Mechelen en Zemst.
Tabel # Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Boortmeerbeek 9,79 6.492 663 24014A 2 Hever - Schiplaken 8,99 6.908 769 24014B
Bezienswaardigheden
De Sint-Antonius Abtkerk Het Kasteel van Meerbeek Het Domein Oudenhoven De Dorpsmolen, een watermolen op de Molenbeek
Natuur en landschap Boortmeerbeek ligt op een hoogte van 6-13 meter. De bodem is zandig. Ten zuiden van Boortmeerbeek loopt het Kanaal Leuven-Dijle en ten noorden loopt de Dijle. De Dijlevallei, met het natuurgebied Pikhakendonk, is landschappelijk van belang.
Demografie Demografische evolutie voor de fusie
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwonertal op 31 december
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bron: Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie (voormalige Nationaal Instituut voor de Statistiek) Opmerking: Periode 1831 tot en met 1981 = volkstellingen; 1990 en later = inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 100 1992 10.789 100,0 1993 10.873 100,8 1994 11.011 102,1 1995 11.196 103,8 1996 11.350 105,2 1997 11.450 106,1 1998 11.363 105,3 1999 11.315 104,9 2000 11.397 105,6 2001 11.420 105,8 2002 11.407 105,7 2003 11.463 106,2 2004 11.497 106,6 2005 11.442 106,1 2006 11.546 107,0 2007 11.561 107,2 2008 11.673 108,2 2009 11.714 108,6 2010 11.773 109,1 2011 11.878 110,1 2012 11.967 110,9 2013 11.929 110,6 2014 11.971 111,0 2015 12.057 111,8 2016 12.102 112,2 2017 12.192 113,0 2018 12.379 114,7 2019 12.516 116,0 2020 12.629 117,1 2021 12.711 117,8 2022 12.968 120,2 2023 13.263 122,9 2024 13.348 123,7 2025 13.400 124,2 2026 13.447 124,6
Politiek Structuur Boortmeerbeek Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Vlaams-Brabant Leuven Boortmeerbeek BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees ParlementKamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands KiescollegeKieskring Vlaams-BrabantLeuvenLeuven Leuven BoortmeerbeekVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
2025–2030 Schepencollege Functie en bevoegdheden Naam Partij Burgemeester Afvalbeheer, lokale economie, vaderlandlievende verenigingen, veiligheid, justitie, personeelsbeleid, burgerlijke stand, intergemeentelijke samenwerking & Partnerschappen Michel Baert Samen Eerste schepen Openbare werken, waterbeheersing, patrimonium, senioren, bibliotheek Annick DeKeyser Samen Tweede schepen Mobiliteit, leefmilieu, klimaat, ruimtelijke ordening, financiën, begroting, kerken, begraafplaatsen Bert Meulemans CD&V Derde schepen Dierenwelzijn, lokale evenementen & festivals, sport, onderwijs Ellen Leaerts Samen Vierde schepen Toerisme, recreatie, cultuur, erfgoed, jeugdwerking, noord-zuidraad, digitalisering, communicatie en informatie Nick Doms CD&V Vijfde schepen Inclusiebeleid, wonen & huisvesting, kinderopvang, samenleving & zorg, voorzitter van het Bijzonder Comité voor de Sociale Dienst Daisy De Neef Samen
Gemeenteraad
Samen: Michel Baert, Annick DeKeyser, Ellen Leaerts, Daisy De Neef, Remi Serranne, Willy Stroobants, Patrick Pelsmaekers, Marc Usewils, Alex De Coninck N-VA: Hans Crol, Cynthia Van de Vloet, Brent Vercauter, Vally Mommens, Nele Hiers CD&V: Bert Meulemans, Nick Doms, Lobke Michiels, Johan Neefs Open Vld: Karin Derua, Jurgen Vervaeck, Iris Schoeters Groen: Ann Morissens, Wouter Decat
Voorzitter gemeenteraad: Lobke Michiels (CD&V)
Lijst van burgemeesters +TermijnNaamPartij1959 - 1975Gustaaf Servaes (overleden in functie)Centrumpartij1975 - 1976Jan Van den Berghe (interim)BSP1977 - 1987August BogaertsBSP / SP1987 - 1995Felix LiekensSP1995 - 2001Julien DekeyserPVV2001 - 2018Michel BaertVLD / Open Vld2019 - 2024Karin DeruaOpen Vld2024 - hedenMichel BaertSamen
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976