Hoek van Holland is een kustplaats in Zuid-Holland, gelegen op de noordoever van de Nieuwe Waterweg waar deze de Noordzee bereikt. Hoek van Holland is een voormalige deelgemeente (sinds 2014 bestuurscommissiegebied) van de gemeente Rotterdam, maar ligt circa 25 kilometer ten westen van de stad Rotterdam. De gemeente Rotterdam is voor statistische doeleinden onderverdeeld in wijken en buurten, Hoek van Holland is Wijk 17 (CBS-wijkcode:059917).
De plaats grenst aan de noordoostelijke kant aan de gemeente Westland en aan de zuidoostelijke kant aan de gemeente Maassluis. Aan de westkant grenst Hoek van Holland aan de Noordzee en aan de zuidkant aan de Nieuwe Waterweg. Hoek van Holland, in de volksmond vaak kortweg "de Hoek" genoemd, heeft inwoners en een oppervlakte van 14,1 km².
Geschiedenis Het gebied Hoek van Holland is ontstaan als zandplaat in de monding van de Maas, toen deze na de Sint-Elisabethsvloed van 1421 steeds verder verzandde. Allerlei plannen werden ontworpen om de vaargeul naar Rotterdam te verbeteren. In 1863 werd definitief besloten tot de aanleg van de Nieuwe Waterweg. Deze werd tussen 1866 en 1868 gegraven. Het tracé liep door de Hoek van Holland, daar ontstond een primitieve nederzetting, de "Oude Hoek" (tegenwoordig het Zuidelijk Strandcentrum), waar zich veel arbeiders en hoger personeel van Rijkswaterstaat vestigden.
Hoek van Holland viel aanvankelijk bestuurlijk onder de gemeente 's-Gravenzande. Een poging van de Hoekenezen om de plaats om te vormen tot een zelfstandige gemeente mislukte, op 1 januari 1914 werd Hoek van Holland bij Rotterdam gevoegd. Na de Eerste Wereldoorlog begon het dorp zich tot badplaats te ontwikkelen, het wordt sindsdien informeel ook wel “Rotterdam aan zee” genoemd.
Hoek van Holland kreeg al in 1947 een wijkraad. Sinds 1973 was Hoek van Holland een deelgemeente. In 2014 is deze vervangen door een gebiedscommissie en in 2022 door een dorpsraad.
Wereldoorlogen Om de Maasmond te beschermen werd tussen 1881 en 1889 het Pantserfort aan den Hoek van Holland gebouwd. Het Korps Pantserfort werd na de Eerste Wereldoorlog opgenomen in het Regiment Kustartillerie. De 4e Compagnie Kustartillerie werd gelegerd in het Fort aan den Hoek van Holland. Rond 1927 werd het fort ontruimd. Met de dreiging van de Tweede Wereldoorlog werden er weer soldaten in het fort gelegerd. Op 13 mei 1940 hield het kabinet-De Geer in dit fort de laatste kabinetsvergadering in Nederland voor het vertrek van de regering naar Engeland. Diezelfde dag vertrok ook koningin Wilhelmina vanuit het fort per Brits oorlogsschip, aanvankelijk naar Zeeland, maar op order van de Britse Admiraliteit naar Harwich in Engeland.
De Tweede Wereldoorlog heeft zijn sporen nagelaten. Het badplaatsgedeelte van Hoek van Holland (de Oude Hoek) is in de oorlog vrijwel geheel gesloopt ten behoeve van de bouw van enorme Duitse bunkercomplexen van de Atlantikwall. Er verrees een honderdtal bunkers die de waterweg naar Rotterdam moesten verdedigen. De bunkers zijn nog grotendeels intact, en zijn gedeeltelijk voor publiek te bezichtigen, evenals het Nederlandse pantserfort. Het dorpscentrum van Hoek van Holland bleef aanvankelijk onaangetast, maar in 1943 werd het zgn. 2e zandwerk (Oostelijk deel van de dorpskern vanaf de Nijverheidsstraat - deze straat heet nu Huydecoperstraat - tot aan de Zekkenweg) door de bezetters gesloopt om schootsveld te krijgen voor een eventuele landing van de geallieerden.
Kindertransporten links|thumb|Channel Crossing to Life, Frank Meisler & Arie Ovadia, onthuld november 2011Bij het zittende jongetje is de krant De Rotterdammer van 11 november 1938 afgebeeld waarin de berichten Het toelaten van Duitsche Jodenkinderen en Duizenden Joden moeten Duitschland verlaten. De kindertransporten, waarmee vanaf december 1938 tot het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog joodse kinderen uit Duitsland, Oostenrijk, Polen en Tsjechoslowakije naar Engeland konden worden gebracht, ging vanaf de kindertehuisstations veelal per trein naar Nederland. De oversteek naar Harwich vond toen grotendeels plaats vanuit de Hoek van Holland. De transporten werden ondersteund door de Nederlandse overheid en door vrijwilligers. Het eerste transport, dat begon op 1 december 1938 bij het Berlijnse Anhalter Bahnhof, bereikte Engeland op 2 december 1938. Bij het toestaan van het Kindertransport bepaalde de Engelse overheid dat de kinderen niet ouder mochten zijn dan zeventien en dat hun ouders niet mochten meekomen. De nazi’s bepaalden onder meer dat de kinderen op het station geen afscheid mochten nemen van de achterblijvers. Tegen de tijd dat de oorlog in 1939 uitbrak, werden op deze manier ongeveer 10.000 kinderen naar Groot-Brittannië gebracht.Kindertransport-monument in Hoek van Holland. Gearchiveerd op 30 juli 2023. Het monument is er één uit een serie van vijf op de Route van de kindertransporten: Londen (2006), Berlijn (2008), Danzig (2009), Hoek van Holland (2011) en Hamburg (2016), allen gemaakt door Frank Meisler die zelf in 1939 vanuit Hoek van Holland hier deel van uitmaakte.
Metro Hoek van Holland Strand is een metrostation van de Rotterdamse metrolijn B bij de Zeekant en de Badweg, aan het eindpunt van de omgebouwde en verlengde Hoekse Lijn. Het ligt bij het Zeeplein (langs de Zeekant, de weg achter de strandpaviljoens), aan het einde van de Badweg. Het station bevindt zich hierdoor vrijwel direct aan het strand en is op 31 maart 2023 geopend. Verder is er het metrostation Hoek van Holland Haven.
Geschiedenis thumb|Station Hoek van Holland Haven; circa 1907. thumb|links|Station Hoek van Holland Strand, 2022. Op 1 juni 1893 werd de spoorlijn Schiedam - Hoek van Holland geopend, ook wel bekend als de Hoekse Lijn. In hetzelfde jaar werd de veerdienst van Hoek van Holland naar Harwich in Engeland geopend. Deze spoorlijn van zo'n 24 kilometer lengte had aanvankelijk twaalf stations, waarvan vijf bij Hoek van Holland:
Poortershaven De Haak Nieuwlandsche Polder Hoek van Holland Haven Hoek van Holland Strand
De lijn werd geëxploiteerd door de HSM (Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij). Op 5 juni 1925 werd station De Haak gesloten, op 15 mei 1935 volgde Nieuwlandsche Polder en op 5 augustus 1946 ten slotte Poorterhaven. Sinds die tijd had Hoek van Holland nog twee stations.
In 1905 bereikte de Westlandsche Stoomtramweg Maatschappij Hoek van Holland vanaf 's-Gravenzande. Het personenvervoer per tram werd in 1932 beëindigd en vervangen door een busdienst; de rails verdween in 1951. Er was een korte zij-lijn met eindpunt "strand" tot ongeveer het voormalige NS-station Strand, en een hoofdlijn die eindigde in de Prins Hendrikstraat. Deels is het nu fietspad.Rook waait over het Westland, H. van Lith, uitgeverij Kimabo, 2012.
Het metrostation vervangt min of meer het oude station Hoek van Holland Strand, dat ruim 1 kilometer van het strand verwijderd lag en werd gesloten op 1 april 2017.
Het dagelijks bestuur van de stadsregio Rotterdam besloot op 10 juli 2013 de spoorlijn tussen Schiedam en Hoek van Holland te verbouwen tot metrolijn, deze aan te sluiten op het regionale metronet, en deze met 1,2 kilometer te verlengen naar het huidige strand.https://deltametropool.nl/app/uploads/2019/07/20140922_Samenvatting-Knooppuntontwikkeling_Hoeksche-Lijn.pdf. Gearchiveerd op 15 april 2023.
Door het tegenvallen van de financiering en andere moeilijkheden voor de doortrekking van lijn B over de Hoekse Lijn, is het nieuwe station Hoek van Holland Strand pas in 2023 gerealiseerd, ruim 3 jaar later dan gepland.Metro pas in 2021 naar strand Hoek van Holland, AD.nl, 27 mei 2018. Gearchiveerd op 8 juni 2023.Provincie trekt 15 miljoen euro uit voor laatste stuk Hoekse Lijn, www.spoorpro.nl; 29 juli 2019. Gearchiveerd op 18 april 2023.
De Strandlijn/Delflandspoor Hoek van Holland heeft nog een spoorlijn gekend, doch nimmer gingen er passagiers mee. Het was een "zand-lijn" voor onderhoud aan de duinen. Op zijn langst kwam hij tot bij Kijkduin. In 1906 begint de aanleg. In 1965 werd de lijn geslotenRook waait over het Westland, H.v. Lith, uitgeverij Kimabo, 2012. en in 1971 verdween het laatste restant.https://www.layout.nl/portfolio/dhc/2009_10_02/
Strand Hoek van Holland heeft een strand van circa 250 meter breed en 3,5 km lang, waaronder in het noorden een naaktstrand op 1,5 km afstand van metrostation Hoek van Holland Strand. Het begint voorbij Slag Stuifkenszand. Op het hele traject tot aan het begin van het naaktstrand is het strand voorzien van een verhard voetpad.
In 1941 vond er een fusie plaats tussen de Rotterdamse Reddingsbrigade en de Rotterdamse afdeling van de Nederlandse Centrale Reddingsbrigade en de Hillegersbergse en Schiebroekse Vrijwillige Brigade tot het Redden van Drenkelingen.
In 1973 kwam aan de aanwezigheid in Hoek van Holland een einde. Toen het stand werd verbreed, koos de gemeente Rotterdam er voor om de beveiliging zelf te organiseren met betaalde strandwachten. De vrijwilligers van de R.R.B. kregen een nieuwe locatie op de Maasvlakte. Begin jaren tachtig moest de gemeente echter bezuinigen en de betaalde strandwachten zouden worden vervangen door de RRB. De reddingsbrigade was niet enthousiast over dit voornemen en stelde als voorwaarde dat de strandwachten elders werk zouden krijgen.
Op het strand zijn horeca, strandwacht en sanitaire faciliteiten aanwezig. Het meest noordelijke stuk van het Hoekse strand is bereikbaar via Slag Stuifkenszand. Iets zuidelijker ligt Slag Rechtestraat, dat gebruikt wordt voor watersport, zoals het varen met surfplanken, catamarans en zeil- en motorboten. Ook is er een plaats voor kitesurfers op het strand aan de Rechtestraat. Ten slotte ligt tussen de Rechtestraat en het Noorderhoofd Slag Zeekant. Bij het einde van de Badweg bij Slag Zeekant ligt een breed strand met verschillende faciliteiten. Het strand had een eigen treinstation: station Hoek van Holland Strand, het westelijke eindpunt van de Hoekse Lijn.
Met de verbouwing van de Hoekse lijn tot een metrolijn is het station Hoek van Holland Strand veel dichter bij het strand komen te liggen. De kustlijn is sinds de aanleg van de spoorlijn in 1893 een behoorlijke afstand zeewaarts verplaatst. Dit in verband met de zandaanwas veroorzaakt door de aanleg van de pier. Er is een noordelijke zeestroom langs de kust. Tussen het strand en de oude Strandboulevard ligt de Van Dixhoorndriehoek, een groot, vrij toegankelijk duingebied met fiets- en wandelpaden. Op het strand staan ongeveer 180 strandhuisjes. verdeeld over drie gebieden: te weten Project Natro met 40 strandhuisjes, ten noorden van opgang Stuifkenszand op de plaats van het naaktstrand. Tussen Stuifkenszand en de strandopgang bij de Rechtestraat bevindt zich Project Noord met 100 strandhuisjes en ten slotte ten zuiden van de Rechtestraat het project Zuid met 40 strandhuisjes. Daarnaast zijn er net achter de duinen circa 900 zomerhuisjes en een camping bij Recreatieoord Hoek van Holland. Het strandseizoen van Hoek van Holland wordt elk jaar geopend op Hemelvaartsdag.Strandopening Hoek-van-Holland. Gearchiveerd op 19 april 2023. Dan is er een grote braderie en in verschillende strandtenten wordt live-muziek gemaakt. Vanaf 2007 werden pogingen ondernomen om van Hoek van Holland een moderne en voor toeristen aantrekkelijke badplaats te maken.Kwalitatief hoogwaardigere vierseizoenenbadplaats, Hoek van Holland magazine
Op 22 augustus 2009 braken er op het strand hevige rellen uit tijdens het dancefestival Sunset Grooves. Er viel een dode bij de confrontatie tussen jongeren en politie. thumb|left|800px|Het Noorderhoofd en de Nieuwe Waterweg bij Hoek van Holland
Wateren, natuur- en duingebieden
Oranjekanaal