Maarten 't Hart (Maassluis, 25 november 1944) is een Nederlands gedragsbioloog en schrijver.
Leven en werk 't Hart werd geboren als oudste zoon van een gereformeerde grafmaker. Hij bezocht het Groen van Prinstererlyceum in Vlaardingen en studeerde biologie aan de Rijksuniversiteit Leiden, waar hij in 1978 promoveerde op het proefschrift A study of a short term behaviour cycle: Creeping through in the three-spined stickleback.Dissertatie Maarten 't Hart Hij werkte daarna als etholoog. Tot zijn populair-wetenschappelijke publicaties behoren Ratten (1973) en De stekelbaars (1978).
In zijn studententijd brak 't Hart met het christelijke geloof. Hij heeft in zijn werk het geloof herhaaldelijk sterk polemisch behandeld en zet zich met name af tegen het monotheïsme. Vooral zijn twee bundelingen 'alternatieve Bijbelstudies' Wie God verlaat heeft niets te vrezen en De bril van God zijn hier voorbeelden van. Ook in zijn romans en verhalen is vaak een zowel nostalgische als afwijzende houding te bemerken met betrekking tot zijn gereformeerde jeugd. Tegenover de Rooms-Katholieke Kerk neemt hij een onverzoenlijk standpunt in. thumb|left|Maarten 't Hart (1979) Als schrijver debuteerde hij in 1971 onder het pseudoniem Martin Hart met Stenen voor een ransuil, bij De Arbeiderspers, de uitgeverij die hij trouw bleef. In 1977 verscheen de verhalenbundel Mammoet op zondag, waarin het titelverhaal gaat over het voorbijkomen van een mammoetdroogdok over de Nieuwe Waterweg. Bij het uitlopen van vele inwoners van Maassluis (geboorteplaats van de auteur) om dit spektakel te aanschouwen rijst de vraag of zij met hun nieuwsgierigheid nog wel de zondagsrust heiligen. Met name dit verhaal weerspiegelt in een notendop de persoonlijke worsteling van Maarten ´t Hart met zijn orthodox-christelijke achtergrond, die reeds in zijn kinderjaren begon en waarvan hij zich als wetenschapper definitief zou losmaken. Zijn doorbraak als schrijver kwam in 1978 met Een vlucht regenwulpen, een roman die vaak werd herdrukt. Veel van 't Harts werken bevatten autobiografische elementen en verwijzen naar zijn jeugd in christelijk Maassluis (in het bijzonder de gereformeerde zuil), zijn ervaringen als bioloog en zijn voorliefde voor klassieke muziek, literatuur en zijn onafhankelijke geest.
't Hart heeft zich regelmatig bediend van een polemische stijl, onder meer tegen de feministische beweging (bijvoorbeeld in De vrouw bestaat niet) en literatuurrecensenten (zoals in De som van misverstanden). Hij kan hierin buitengewoon fel betogen. Hij verkent graag de grenzen tussen literaire overdrijving en persoonlijke aanval. Een van de doelwitten van zijn publieke aanvallen was jarenlang de man die hem ooit had laten zakken voor zijn rijexamen.
Zijn boek De vrouw bestaat niet leverde 't Hart aanvallen uit feministische kringen op. De politica Els Borst las het boek juist met instemming. Zij liet hem dit weten in een brief van 24 augustus 1982. Zij was het "hartgrondig eens" met de argumenten uit hoofdstuk 14, 'Het paradijs en de hel', waarin 't Hart schreef vrouwen te benijden, omdat voor hen geen anderhalf jaar militaire dienstplicht gold en omdat zij meer vrijheid dan mannen hadden waar het werken betrof. Hij had in zijn jeugd vaak gezien dat werken niet bevrijdend, maar afmattend en geestdodend was. Borst schreef hem: "ook mijn moeder had een aantrekkelijker leven dan mijn vader".Geciteerd bij Nele Beyens, Els Borst. Medicus in de politiek. Amsterdam: Wereldbibliotheek, 2021, 75-76. thumb|Maarten 't Hart signeert boek, 1993 In 1991 baarde 't Hart veel opzien door op het Boekenbal uit de kast te komen als travestiet. In de jaren 1990 trad hij af en toe publiekelijk in vrouwenkleding op als "Maartje", maar omstreeks 2000 is hij daarmee gestopt. Over zijn voorkeur voor vrouwenkleding schreef Mensje van Keulen het boek Geheime dame (1992).
In 2004 stelde hij zich beschikbaar als lijstduwer van de Partij voor de Dieren voor de Europese verkiezingen, maar toen de Kiesraad eiste dat personen op de kieslijst over een geldig paspoort beschikken, zei 't Hart dat hij om principiële redenen weigerde dat aan te vragen. Ook bij de Tweede Kamerverkiezingen 2006 was hij lijstduwer van de Partij voor de Dieren, maar nam daarvan al snel openlijk afstand omdat de fractievoorzitter Marianne Thieme en het Eerste Kamerlid Niko Koffeman belijdend lidmaat waren van de zevendedagsadventisten. Kort daarop slikte hij zijn kritiek op Thieme echter in.’t Hart: Thieme hoeft toch niet op te stappen op Reformatorisch Dagblad, 17 april 2007, geraadpleegd 10 mei 2017
Maarten 't Hart en muziek thumb|Maarten 't Hart speelt op het hoofdorgel van de Grote of Sint-Bavokerk in Haarlem, 1979. Maarten 't Hart is een zeer hartstochtelijk liefhebber en kenner van klassieke muziek. Hij heeft er vele essays over geschreven en schreef jarenlang cd-recensies in het muziektijdschrift Luister. Over hem is vaak de anekdote verteld dat hij telefoonnummers onthoudt aan de hand van de nummering van de Bach-cantates. Zijn grootste bewondering geldt componisten als Johann Sebastian Bach, Wolfgang Amadeus Mozart, Franz Schubert en Anton Bruckner en hij heeft vaak getuigd van zijn liefde voor de muziek van Sergej Prokofjev, Carl Nielsen en Richard Strauss. Ook heeft hij meermalen een lans gebroken voor Max Reger, Franz Schmidt en Nikolaj Medtner. Daarentegen heeft hij weinig op met Gustav Mahler en Dmitri Sjostakovitsj, wier muziek hij "te depressief" vindt. Ook Igor Stravinsky heeft niet zijn voorkeur. Jazz, blues, reggae, countrymuziek, popmuziek en musical, beschouwt hij als "gedegenereerde rommel". In het hoofdstuk De Daverdreun van zijn boek Mozart en de Anderen somt hij een aantal bezwaren op die hij tegen popmuziek heeft.
Onderscheidingen en literaire prijzen Voor Het vrome volk kreeg Maarten 't Hart in 1975 de Multatuliprijs. Het woeden der gehele wereld werd in 1994 bekroond met de Gouden Strop. In 2003 werd 't Hart benoemd tot ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Hij is ereburger van Maassluis.Schrijversinfo.nl. Gearchiveerd op 29 mei 2023. Op 29 november 2014 kreeg hij een Diamanten Boek, omdat er vanaf de eerste druk meer dan een miljoen exemplaren van zijn roman Een vlucht regenwulpen waren verkocht. De onderscheiding werd uitgereikt door het CPNB op het slotfeest van Nederland Leest. In 2017 ontving Maarten 't Hart de J.M.A. Biesheuvelprijs voor de beste korteverhalenbundel met ‘De moeder van Ikabod’.https://www.nrc.nl/nieuws/2017/02/19/biesheuvelprijs-voor-maarten-t-hart-a1546679. Gearchiveerd op 21 juni 2021. Maar hij heeft deze prijs niet opgehaald.AD, 19 augustus 2017. Gearchiveerd op 15 januari 2019. In 2018 werd aan hem de Ina Dammanprijs toegekend.Maarten 't Hart wint Ina Dammanprijs.´t Hart toont in zijn vele essays en artikelen over een grondige kennis te beschikken van Vestdijks oeuvre, en daarnaast geeft hij daar uiting aan in talloze publieke optredens in de media, tot op heden! Hij doet dat in een mix van stelligheden gedrenkt in ironie op een geheel eigen en onvestdijkiaanse wijze. www.Tzum.info. Gearchiveerd op 23 april 2023. In december 2024 werd bekendgemaakt dat de P.C. Hooft-prijs voor verhalend proza aan 't Hart werd toegekend.‘Meesterverteller’ Maarten ’t Hart (80) krijgt de P.C. Hooft-prijs voor zijn literaire werk, NRC, 10 december 2024. De uitreiking vond plaats op 23 mei 2025 in besloten kring bij de schrijver thuis.Maarten ’t Hart neemt P.C. Hooft-prijs 2025 in ontvangst, Literatuurmuseum, 23 mei 2025.
Persoonlijk Maarten 't Hart is gehuwd met Hanneke van den Muyzenberg. Hij woont in Warmond.Maarten ’t Hart: ‘Ik ben miljonair!’ Quote, 8 juli 2010 Hij is de broer van kraamverzorgster Lenie 't Hart (niet te verwarren met de dierenactiviste Lenie 't Hart) en Arie 't Hart en verre familie van cabaretier en zanger Wim Sonneveld.Maarten 't Hart en Wim Sonneveld zijn verre verwanten, website ratiovincit.nl. Gearchiveerd op 24 april 2023. In januari 2021 kreeg 't Hart een herseninfarct. Later dat jaar onderging hij hartchirurgie. Naar eigen zeggen herstelde hij redelijk goed.Maarten ’t Hart begin dit jaar getroffen door herseninfarct, Algemeen Dagblad, 28 augustus 2021. Gearchiveerd op 24 april 2023.
Bibliografie 1971 - Stenen voor een ransuil, roman, pseudoniem Martin Hart 1973 - Ratten - studie over de biologie van de rat. Ook als Martin Hart. 1973 - Ik had een wapenbroeder, roman 1974 - Het vrome volk, verhalen 1976 - De kritische afstand, essays 1976 - Natuurlijke historie, essays, met Midas Dekkers 1976 - Avondwandeling, verhaal 1977 - Mammoet op zondag, verhalen 1977 - Laatste zomernacht, novelle 1978 - De som van misverstanden, essays 1978 - Een vlucht regenwulpen, roman - verfilmd 1978 - De dorstige minnaar, verhalen 1978 - De stekelbaars, wetenschappelijke studie 1978 - A study of a short term behaviour cycle, proefschrift 1979 - Ongewenste zeereis, essays en verhalen 1979 - De aansprekers, roman 1980 - De droomkoningin, roman 1981 - De zaterdagvliegers, verhalen 1982 - De vrouw bestaat niet, essays 1982 - De versnijdenis, twee verhalen 1982 - Alle verhalen 1983 - De kroongetuige, roman 1983 - Het eeuwige moment, essays 1983 - Potentie 1984 - De ortolaan, novelle, boekenweekgeschenk 1984 - Het roer kan nog zesmaal om, autobiografie 1985 - De huismeester, verhalen 1985 - Ons leven, biografie 1986 - De jacobsladder, roman 1986 - De nagapers, speciale uitgave (miniboekje) voor Nederlandse lezerskring Boek en Plaat b.v. 1987 - De draagmoeder, verhaal 1987 - Het uur tussen hond en wolf, roman 1988 - De steile helling, roman 1989 - De unster, verhalen 1990 - Een dasspeld uit Toela, essays 1991 - Onder de korenmaat, roman 1991 - 75 jaar De vrijwillige brandweer (oplage 2500 ex.) 1992 - Een havik onder Delft, essays 1992 - Verzamelde verhalen 1993 - Het woeden der gehele wereld, roman - verfilmd 1994 - Du holde Kunst, over muziek, essays, onder andere over de cantates van J.S. Bach 1996 - Het gebergte. De tweeënvijftig romans van S. Vestdijk, essays (met Hugo Brandt Corstius) 1996 - De nakomer, roman 1997 - Wie God verlaat heeft niets te vrezen. De Schrift betwist, essays 1998 - De vlieger, roman 1999 - Mijn vaderstad: een literaire wandeling door het Maassluis van Maarten 't Hart 1999 - De gevaren van joggen: dwarse boutades, columns 2000 - Een deerne in lokkend postuur: persoonlijke kroniek 1999, autobiografie 2000 - Johann Sebastian Bach, essays over de componistHerzien bij de vierde druk in 2018, 2000 - De stiefdochters van Stoof 2000 - Kramsvogels, verhaal (oplage 1000 ex.) 2002 - De daverdreun, polemiek over popmuziek 2002 - De bril van God. De Schrift betwist II, essays 2002 - De zonnewijzer, roman 2002 - Nieuwe fiets, tekst naar aanleiding van verschijning De zonnewijzer (oplage 250 ex.) 2002 - Het meisje met de zwarte nagels, speciale uitgave ter gelegenheid van het 40-jarig jubileum als lid van de Openbare Bibliotheek te Leiden 2003 - De scheltopusik, novelle, verschenen voor warenhuis de Bijenkorf 2003 - De man met het glas - over F.B. Hotz 2003 - De dichter van de kaarsen, essay over Kaváfis (oplage 500 ex.) 2003 - De Schrift betwist Deel I Wie God verlaat heeft niets te vrezen (1997), Deel II De bril van God (2002) 2004 - Lotte Weeda, roman 2004 - Signeren, verhaal (oplage 500 ex.) 2004 - De groene overmacht - tuinieren op zware zeeklei, 2006 - Mozart en de anderen, essays over muziek 2006 - Het psalmenoproer, historische roman 2007 - Maassluis, twee verhalen (Het paard en Het brandende braambos), Uitgeverij B for Books, Naarden, 2007 - De vroege verhalen, verhalen 2007 - Het dovemansorendieet - Over zin en onzin van gewichtsverlies 2009 - Verlovingstijd, roman 2011 - Dienstreizen van een thuisblijver, autobiografie, 2011 - De ontvoering, 2012 - De groene overmacht 2013 - De dorstige minnaar, verhaal (oplage 50 ex.) 2015 - Magdalena, 2016 - De moeder van Ikabod & andere verhalen, verhalen,