Granada is een stad en gemeente in Andalusië, in het zuidoosten van Spanje, en is de hoofdstad van de provincie Granada. De stad heeft inwoners () en inclusief omliggende kernen wonen er ongeveer 472.638 mensen. Het is daarmee de vierde stad van Andalusië, na Sevilla, Málaga en Córdoba, en de 17e stad van Spanje. Granada ligt op 738 meter hoogte boven zeeniveau, aan de voet van het gebergte Sierra Nevada. Eeuwen geleden was het de hoofdstad van de taifa Granada en het koninkrijk Granada.
Boven de stad bevindt zich het Alhambra, een historisch paleis vol overblijfselen van zowel de Moorse als katholieke cultuur. De oude stad is een van de best bewaarde voorbeelden van Almohaden stadsplanning. Verder huisvest Granada de Universidad de Granada. Granada geldt samen met Salamanca, Burgos en Santiago de Compostella als een studentenstad.
Geschiedenis Vroege geschiedenis Het gebied waar nu Granada ligt werd al in de 8e eeuw v.Chr. bewoond door Iberische volkeren, en heette toen “Ilturir”. Deze naam sloeg niet op één concrete nederzetting, maar op de gehele omgeving. Het gebied werd later onder meer bewoond of ‘gebruikt’ door de Feniciërs, Tartessos, Grieken en Carthagers. Er bestaan sporen van een verdedigingsmuur uit de 6e eeuw v.Chr., de stad droeg toen de naam “Iliberri”. In het jaar 193 v.Chr. werd “Iliberri” echter veroverd door de Romeinen. De Romeinen stichtten op 15 km afstand van het huidige Granada een nederzetting, die zij de naam “Iliberris” gaven.
Stichting van de stad In de 8e eeuw kwam het gebied in handen van de Moren. Inmiddels hadden joden enkele kilometers ten noorden van “Iliberris” een dorpje gesticht, genaamd "Gárnata" of "Gárnata al-yahud" (Granada van de joden). Dit Granada kende in deze periode weinig betekenis en werd overschaduwd door het zuidelijkere “Iliberris” (of Elvira), dat de hoofdplaats was van een provincie in het kalifaat Córdoba. De werkelijke stichting van het huidige Granada vond plaats met de komst van de Berberse vorst Zawi ibn Ziri in de 11e eeuw. Met het uiteenvallen van het kalifaat Córdoba, vestigde hij zich in Elvira en maakte het de hoofdstad van zijn eigen emiraat. Omdat het laaggelegen Elvira slecht te verdedigen was tegen aanvallen, besloot deze Ziri ibn Zawi om zijn residentie te verplaatsen naar Granada. Hiermee werd het joodse gehucht in een korte periode getransformeerd in een van de belangrijkste steden van Andalusië. Ziri ibn Zawi en zijn nakomelingen maakten deel uit van de Ziriden-dynastie van Granada en waren verwant aan de Berberse Ziriden-familie van Tunesië. Zij bouwden onder andere een belangrijk deel van de monumenten in de stad, en ook de wijk Albaicín.
Na de stadsverhuizing begon een periode van vele oorlogen om de macht over Al-Andalus. Het Rijk van Granada was in 1035 al een van de zogenaamde taifarijken. Naar aanleiding van de publicatie van een antisemitisch gedicht door een belangrijke dichter van Granada, vond in 1066 een grote moordpartij plaats op duizenden joden. De joodse vizier van de Ziriden, Joseph ibn Naghrela, werd door een menigte gekruisigd en de joodse wijk deels verwoest.
Met de komst van de Almoraviden en de Almohaden keerde de eenheid en rust enigszins terug in het gebied. Met de val van de Almohaden werd in 1232 de macht overgenomen door Alhamar, die opnieuw een koninkrijk van Granada maakte. Twintig verschillende sultans werden koning van dit rijk.
De val van Granada left|thumb|De overgave van Granada aan de Katholieke Koningen, geschilderd door Francisco Pradilla Ortiz (1882).
De Oorlog van Granada eindigde met de overgave van de stad Granada aan de Katholieke Koningen, Ferdinand II van Aragon en Isabella I van Castilië, op 2 januari 1492. Daarmee kwam een einde aan het Nasridische emiraat Granada, de laatste islamitische staat op het Iberisch Schiereiland. De gebeurtenis geldt traditioneel als het einde van de Reconquista, al bleef een aanzienlijke islamitische bevolking nog geruime tijd in Granada en andere delen van Castilië wonen.
In de capitulatievoorwaarden van Granada, het verdrag dat op 25 november 1491 tussen Boabdil en de Katholieke Koningen werd gesloten voorafgaand aan de overgave, werd de moslimbevolking aanvankelijk bescherming toegezegd. De inwoners mochten onder meer hun godsdienst blijven uitoefenen, hun moskeeën behouden en hun eigen gebruiken en rechtspraak voortzetten. Deze bepalingen werden in de jaren na de verovering echter geleidelijk uitgehold. Vanaf 1499 leidde het bekeringsbeleid van kardinaal Francisco Jiménez de Cisneros tot onrust en opstanden. Na de onderdrukking daarvan werden moslims in Granada voor de keuze gesteld zich tot het christendom te bekeren of het gebied te verlaten. In 1502 werd een vergelijkbare regeling voor de gehele Kroon van Castilië ingevoerd. De tot het christendom bekeerde moslims werden later gewoonlijk morisco's genoemd.
De positie van de joodse bevolking werd in hetzelfde jaar geregeld door het Alhambra-edict (Spaans: Decreto de la Alhambra of Edicto de Granada). Dit besluit van 31 maart 1492 verplichtte joden in de rijken van Castilië en Aragón het land te verlaten, tenzij zij zich tot het christendom bekeerden. Een deel van de joodse bevolking vertrok; anderen lieten zich dopen en werden conversos genoemd. De Spaanse Inquisitie hield zich vervolgens onder meer bezig met de opsporing van bekeerde joden en moslims die ervan werden verdacht heimelijk hun vroegere religie te blijven belijden.
De verovering veranderde ook het stedelijke en religieuze landschap van Granada. Moskeeën werden geleidelijk tot kerken herbestemd of afgebroken, terwijl het Arabisch zijn officiële positie verloor ten gunste van het Castiliaans. Het Alhambra, de residentie en versterking van de Nasridische heersers, bleef behouden en werd daarna aangepast voor het gebruik door de christelijke monarchie.
De inname van Granada viel samen met een ander beslissend moment in de geschiedenis van de Spaanse monarchie. In 1492 ondernam Christoffel Columbus met steun van Isabella van Castilië en Ferdinand van Aragón zijn eerste reis over de Atlantische Oceaan. Zijn aankomst in Amerika vormde het begin van de Europese kolonisatie van de Nieuwe Wereld; de daaropvolgende overzeese expansie droeg bij aan de ontwikkeling van Spanje tot een van de machtigste Europese monarchieën van de vroegmoderne tijd.
Klimaat thumb|Klimaatgrafiek van Granada Granada heeft een mediterraan klimaat met wat tendensen naar een landklimaat. De zomers zijn heet en droog en de maximumtemperatuur kan soms twee of drie maanden lang onafgebroken boven de 35 graden Celsius uitstijgen. Daartegenover staat dat de winters voor Spaanse begrippen behoorlijk koud zijn en de temperatuur regelmatig beneden het vriespunt daalt. Het verschil tussen de minimum- en maximumtemperaturen is in Granada groot, in de zomer kan het overdag 35 graden zijn en ’s nachts slechts 12 graden. Andersom, wanneer het in de winter ’s nachts vriest, kan het overdag alsnog meer dan 20 graden worden. De stad kent weinig neerslag, vooral de zomers zijn extreem droog, met minder dan 10 millimeter regen per maand.
Demografische ontwikkeling
Bron: INE; 1857-2011: volkstellingen Opm: Bevolkingscijfers in duizendtallen
Cultuur In Granada bevindt zich het Alhambra, een Moors paleis dat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staat. Hetzelfde geldt voor het Albaicín en de Generalife. De kathedraal van Granada met de grafkapel van het katholieke koningspaar (Ferdinand II van Aragon en Isabella I van Castilië) behoort tot de grootste kerkgebouwen in Spanje. De culturele rijkdom van de stad, met invloeden van de Moren, Joden en katholieken maakt Granada een van de belangrijkste culturele centra van Spanje. De “Universidad de Granada”, opgericht in 1531, is een van de meest prestigieuze van het land, en heeft onder andere gezorgd voor het imago van Granada als wilde nachtlevenstad. In 2003 studeerden ongeveer 60.000 studenten aan de universiteit. De beschermheilige van de stad is San Cecilio, en de bijbehorende feestdag valt elk jaar op 1 februari. De wijk Albaicín en de Sacromonte zijn bekend om de (zigeuner)flamenco: veel groten uit deze wereld kwamen hiervandaan of begonnen hier hun carrière.
thumb|Alhambra thumb|Puerta Real
Bezienswaardigheden Alhambra en de Generalife: het Alhambra was een paleis, en het huis van de Nasridsultans en hoge ambtenaren (van de 13e tot de 14e eeuw). Albaicín: een oude Arabische wijk, met kronkelige straatjes en huizen uit de 14e eeuw. Bañuelo: Arabische badhuizen Cartuja: kartuizerklooster, een van de belangrijkste barokbouwwerken van Spanje Corral del Carbón: een 14e-eeuws monument. Het is een voormalig Arabisch gastenverblijf dat gebouwd is in 1336. Hospital Real Hospital de San Juan de Dios Kathedraal van Granada: een van de grootste kathedralen ter wereld de Koninklijke Kapel (Spaans: Capilla Real) naast de 16e-eeuwse kathedraal: met graven van Ferdinand II van Aragon en Isabella van Castilië, beter bekend als de Reyes Católicos, en hun opvolgers Filips de Schone en Johanna de Waanzinnige, moeder van keizer Karel V van het Heilig Roomse Rijk die in Spanje Carlos I wordt genoemd. Madrassa: een oude Arabische school het Klooster van Hiëronymus (Spaans: Monasterio de San Jerónimo): een klooster uit de renaissancetijd Paleis van Karel V (Spaans: Palacio de Carlos V): een koninklijk paleis, in het Alhambra Palacio de Dar al-Horra Plaza de las Pasiegas
Sport Granada CF is de professionele voetbalclub van Granada en speelt in het Estadio Nuevo Los Cármenes. De club speelde meerdere seizoenen op het hoogste Spaanse niveau, de Primera División.
Granada is tientallen keren etappeplaats geweest in de wielerkoersen Ronde van Spanje en Ruta del Sol. Granada was daarbij ook weleens de eerste startplaats van de Ronde van Spanje (Gran Salida) en locatie voor de slotrit. Het Alhambra werd daarbij prominent in beeld gebracht.
Onderwijs Universiteit van Granada
Partnersteden Aix-en-Provence (Frankrijk) Florence (Italië) Freiburg (Duitsland)
Bekende inwoners van Granada Geboren Mohammed II al-Faqih (1235-1302), sultan van Granada Yusuf I (1318-1354), sultan van Granada Mohammed Abu Abdallah (c. 1460-1533), sultan van Granada Leo Africanus (1494-1554), ontdekkingsreiziger Álvaro de Bazán (1526-1588), zeeheld (Spaanse Armada) Francesco de Mendoza (1546-1623), admiraal van Aragon Francisco Suárez (1548-1617), filosoof en theoloog Alonso Cano (1601-1667), schilder, beeldhouwer en architect Pedro de Mena (1628-1688), barok beeldhouwer Francisco Martínez de la Rosa (1787-1862), dichter, drama-auteur, politicus, diplomaat en eerste minister Eugénie de Montijo (1826-1920), gravin en laatste keizerin van Frankrijk José Ortega Torres (1943-2025), dichter Miguel Ríos (1944), rockartiest en acteur Manuel Orantes (1949), tennisser Lucas Alcaraz (1966), voetbaltrainer María José Rienda (1975), skiester Juan Miguel Mercado (1978), wielrenner Adolfo García Quesada (1979), wielrenner Antonio Velázques (1981), acteur Rosa López (1981), zangeres Álex Gálvez (1989), voetballer
Zie ook Albaicín Alhambra Andalusië Generalife Koninkrijk Granada Provincie Granada Sierra Nevada Spanje
Trivia De Noord-Marokkaanse stad Tétouan wordt ook wel Bint Granada (dochter van Granada) genoemd. De pracht van Granada wordt uitgedrukt in de beroemde uitspraak van de Mexicaanse dichter Francisco de Icaza: Dale limosna, mujer, que no hay en la vida nada como la pena de ser ciego en Granada. Geef een aalmoes, vrouw, want er is in het leven geen ergere straf dan een blinde te zijn in Granada.
Externe link Website van de stad Granada