thumb|Boerderij in Erve Kots Een openluchtmuseum is een museale tentoonstelling op een buitenterrein waar een collectie van karakteristieke of bijzondere opstallen zoals woonhuizen, boerderijen, industriegebouwen, of grote voorwerpen als schepen, onderhouden worden zodat deze door een breed publiek kunnen worden bezichtigd. Het kan gaan om een origineel gebouw op de originele plaats, een originele opstal die van elders is verplaatst, of om authentieke replica. Het concept van het openluchtmuseum komt uit Scandinavië. Zo opende in 1881 in het Noorse Oslo de collectie van Koning Oscar van Zweden en Noorwegen, op het landgoed van zijn zomerpaleis. King Oscar II's Collection, Established at Bygdøy in 1881 as the first Open Air Museum in the world., op website norskfolkemuseum.no
Het bekendste openluchtmuseum van Nederland is het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem, waar huizen, boerderijen, fabrieken en molens uit het gehele land te zien zijn.
In Vlaanderen denkt men bij openluchtmuseum vaak aan Bokrijk, waar historische gebouwen uit alle Vlaamse provincies vanaf circa 1400 worden bewaard. Typisch voor Bokrijk is dat er in de gebouwen ook menselijke activiteiten (zoals ambachten) worden getoond. Als in een museum het leven en werken uit het verleden door mensen wordt nagespeeld, spreekt men van levende geschiedenis.
Een beeldenpark, zoals het Middelheimmuseum in Antwerpen, wordt ook wel openluchtmuseum genoemd.
Openluchtmusea in Nederland (op volgorde van officiële plaatsnaam) Archeon, historisch themapark, te Alphen aan den Rijn Nederlands Openluchtmuseum, te Arnhem De Lebbenbrugge, te Borculo Veenpark, te Barger-Compascuum (gemeente Emmen) Hunebedcentrum, te Borger Bourtange, vesting (gemeente Vlagtwedde) IJzertijdboerderij, te Dongen Eindhoven Museum, Historisch Openluchtmuseum, te Eindhoven Zuiderzeemuseum, te Enkhuizen Boerenbondsmuseum, te Gemert Themapark De Spitkeet, te Harkema (gemeente Achtkarspelen) Museumpark Orientalis Heilig Land Stichting, Heilig Landstichting (gemeente Berg en Dal) Erve Kots, te Lievelde (gemeente Oost Gelre) Openluchtmuseum de Locht, te Melderslo Museum 't Fiskershúske, te Moddergat (Friesland) Limburgs Openluchtmuseum Eynderhoof, te Nederweert-Eind Openluchtmuseum It Damshûs, te Nij Beets Museum Oud-Oosterhout, te Oosterhout (Noord-Brabant) Kaap Skil, te Oudeschild Openluchtmuseum Los Hoes, te Ootmarsum Orvelte, monumentendorp (Midden-Drenthe) Ellert en Brammertmuseum, te Schoonoord (Drenthe) Openluchtmuseum Het Hoogeland, te Warffum Zaanse Schans, te Zaandam (Zaanstad) Beeldenpark Kröller-Müller Museum (Otterlo) Buitencollectie Voorlinden (Wassenaar)
Openluchtmusea in België Openluchtmuseum Bachten de Kupe, te Izenberge (gemeente Alveringem) Middelheimmuseum, openluchtmuseum voor beeldhouwkunst, in het Nachtegalenpark, te Antwerpen Provinciaal Domein Bokrijk (gemeente Genk) Le Grand-Hornu, historisch industrieel mijnbouwcomplex, bij Boussu in de Borinage Fourneau Saint-Michel, te Saint-Hubert Beeldenpark in Sart-Tilman
Openluchtmusea in Suriname, Indonesië en Japan Openluchtmuseum Fort Nieuw-Amsterdam Taman Mini Indonesia Indah, in Jakarta, Indonesië Huis ten Bosch, Japan
Openluchtmusea in Europa Midden-Europa Archeologisch Park (APX), in Xanten, Noordrijn-Westfalen Museumsdorf Cloppenburg, Cloppenburg , Nedersaksen Volkskundig en Openluchtmuseum Roscheider Hof, in Konz, Rijnland-Palts In het openluchtmuseum Vogtsbauernhof, in Gutach, Baden-Württemberg, toont men de typische architectuur van het Zwarte Woud van de 17e tot 19e eeuw Paalwoningmuseum, aan het Bodenmeer, in Baden-Württemberg Romeins castellum Saalburg in Hessen, een na 1900 herbouwd castellum aan de Opper-Germaans-Raetische Limes.https://www.saalburgmuseum.de/en/ Ballenberg nabij Brienz, Zwitserland Polabské národopisné muzeum in Přerov nad Labem, Tsjechië Etnografisch Openluchtmuseum Szabadtéri Néprajzi Múzeum, in Szentendre, Hongarije
Noord-Europa Skansen in Stockholm, een openluchtmuseum met oude huizen uit heel Zweden. Het is aan het eind van de 19e eeuw opgericht en is daarmee een van de oudste musea in zijn soort ter wereld. Er zijn ook andere openluchtmusea naar genoemd.Sten Rentzhog: Open air museums: The history and future of a visionary idea, Carlsson Jamtli Förlag, Stockholm and Östersund 2007. Zweden kent verder vele kleine openluchtmusea, zie Hembygdsgård. Wadköping in Örebro, Zweden Norsk Folkemuseum op Bygdøy in Oslo, Noorwegen Maihaugen in Lillehammer, Noorwegen Den Gamle By (het oude stadje) in Aarhus, Denemarken Ribe (Duits: Ripen), Ribe VikingeCenter, Denemarken Ests openluchtmuseum (Eesti Vabaõhumuuseum) in Rocca al Mare, Tallinn, Estland Árbæjarsafn in Reykjavik, IJsland Skógasafn in Skógar, IJsland
Centraal-Europa en Balkan Staro selo, Kumrovec, Kroatië Dorpsmuseum in Boekarest, Roemenië Malyje Korely, bij Archangelsk, in Noord-Rusland Nationaal Museum voor Volksarchitectuur en Volksgebruiken van Oekraïne
Openluchtmusea in andere landen Popeye Village in Mellieħa, Malta Weald and Downland Living Museum in Singleton, Engeland Spaans Dorp (Poble Espanyol) in Barcelona (Spanje) South Park City in Fairplay, VS Museum of Appalachia, Norris, VS