Mosselkreeftjes (Ostracoda) (van het Gr. ostrakoodès = schelpachtig) vormen een zeer grote ondergroep van de kreeftachtigen. Ze bezitten een tweekleppige schaal en zijn belangrijke gidsfossielen.
Beschrijving Het lichaam van een mosselkreeftje bestaat uit een kop (cephalon) dat van het borststuk (thorax) afgescheiden is door een lichte vernauwing. Er is geen duidelijke segmentatie. Het achterlijf (abdomen) is geregresseerd of zelfs helemaal afwezig. In volwassen exemplaren zijn de gonaden verhoudingsgewijs groot. Met inbegrip van het mannelijke copulatieorgaan, bezitten mosselkreeftjes 6 tot 8 paar aanhangsels., (2003). Invertebrates. Sunderland, Massachusetts: Sinauer Associates, Inc. thumb|left|Ostracode-schelpje
Het meest uitgesproken kenmerk van de Ostracoda is de tweekleppige carapax. Dit is zeer variabel in vorm en versiering (glad, met putjes, richels, groeven, stekels enz.), en in vele orden is deze chitineuze schaal verkalkt. De kleppen kunnen gesloten worden door een sluitspier.
Mosselkreeftjes lijken oppervlakkig wel wat op Spinicaudata (vroeger ondergebracht bij de Conchostraca), maar deze laatsten bezitten duidelijke groeiringen op hun carapax. En ook wat extremiteiten betreft zijn er aanzienlijke verschillen. Ostracoda hebben het minst aantal aanhangsels van alle groepen kreeftachtigen. De vier tot vijf kopaanhangsels worden gevolgd door één tot drie romppootjes. Op het eerste gezicht ontbreken de tweede maxillen (maxillae) maar dat is slechts schijn daar het vijfde paar aanhangsels in feite sterk gemodifieerde maxillae zijn. Het derde paar rompaanhangsels bevat een gonopore en vormt hiermee het zogenaamde copulatieorgaan. De meeste soorten zijn tussen 0,1 en 2,0 mm, doch reuzen van het in zee levend geslacht Gigantocypris kunnen tot 32 mm lang worden.
Voorkomen Mosselkreeftjes zijn een van de meest talrijke kreeftachtigen. 13.000 recente en meer dan 65.000 fossiele soorten werden beschreven. De meeste Ostracoda leven in zee en behoren tot het benthos, alhoewel sommige soorten deel uitmaken van het zoöplankton. Gewoonlijk zeven zij voedseldeeltjes uit het water; enkele soorten zijn rovers. Vooral in de orde Podocopida zijn ook zoetwatersoorten te vinden en zelfs een aantal soorten die voorkomen in de vochtige bodem van regenwouden.
In de Europese wateren leven meer dan 370 soorten Versie 2.1 op 22 december 2009., waaronder Cythere lutea Müller, 1785 (familie Cytheridae) Cytherura gibba (Müller, 1785) (familie Cytheruridae) Semicytherura nigrescens (Baird, 1838) (familie Cytheruridae) Heterocythereis albomaculata (Baird, 1838) (familie Hemicytheridae)¨ Leptocythere (familie Leptocytheridae) Loxoconcha impressa (Baird) (familie Loxoconchidae) Loxoconcha rhomboidea (Fischer, 1855) (familie Loxoconchidae) Hirschmannia viridis Müller, 1785 (familie Loxoconchidae) Cytherois fischeri Sars, 1866 (familie Paradoxostomatidae) Paradoxostoma variabile (Baird, 1835) (familie Paradoxostomatidae) Xestoleberis aurantia (Baird, 1838) (familie Xestoleberididae)
Fossiele Ostracoda Ostracoda zijn al gekend sedert het Cambrium en de vele fossielen zijn goed gedocumenteerd. Een zonatie schema, gebaseerd op gaatjesdragers en mosselkreeftjes, werd door M. B. Hart, (1972). A correlation of the macrofaunal and microfaunal zonations of the Gault Clay in southeast England; The Boreal Lower Cretaceous; Geological Journal Special Issue No. 5 samengesteld. Mosselkreeftjes zijn in het bijzonder bruikbaar voor de biozonatie van mariene strata. Ze zijn ook uitstekende indicatoren voor het bestuderen van het paleomilieu, vanwege hun wijdverbreide voorkomen, kleine afmetingen en goede fossiliseerbaarheid., (1985) Speciation and stasis in marine ostracoda: Climatic modulation of evolution. Science, 227:60–63.
Fossiele geslachten Dizygopleura Bollia Kirkbyella Glyptopleura Cythereis Cytherelloidea
Taxonomie De klasse is als volgt onderverdeeld:Zootaxa 3148 (2011)voor de onderklasse Palaeocopa Onderklasse Myodocopa Sars, 1866 Orde Myodocopida Sars, 1866 Onderorde Myodocopina Sars, 1866 Superfamilie Cypridinoidea Baird, 1850 Familie Cypridinidae Baird, 1850 Superfamilie Cylindroleberidoidea Müller, 1906 Familie Cylindroleberididae Müller, 1906 Superfamilie Sarsielloidea Brady & Norman, 1896 Familie Philomedidae Müller, 1906 Familie Rutidermatidae Brady & Norman, 1896 Familie Sarsiellidae Brady & Norman, 1896 Orde Halocyprida Dana, 1853 Onderorde Cladocopina Sars, 1865 Superfamilie Polycopoidea Sars, 1865 Familie Polycopidae Sars, 1865 Onderorde Halocypridina Dana, 1853 Superfamilie Halocypridoidea Dana, 1853 Familie Halocyprididae Dana, 1853 Superfamilie Thaumatocypridoidea Müller, 1906 Familie Thaumatocyprididae Müller, 1906 Onderklasse Podocopa Müller, 1894 Orde Platycopida Sars, 1866 Familie Cytherellidae Sars, 1866 Orde Palaeocopida Henningsmoean, 1953 Familie Punciidae Hornibrook, 1949 Orde Podocopida Sars, 1866 Onderorde Bairdiocopina Sars, 1865 Superfamilie Bairdioidea Sars, 1865 Familie Bairdiidae Sars, 1865 Familie Bythocyprididae Maddocks, 1969 Onderorde Cypridocopina Jones, 1901 Superfamilie Cypridoidea Baird, 1845 Familie Candonidae Kaufmann, 1900 Familie Cyprididae Baird, 1845 Familie Ilyocyprididae Kaufmann, 1900 Familie Notodromadidae Kaufmann, 1900 Superfamilie Macrocypridoidea Müller, 1912 Familie Macrocyprididae Müller, 1912 Superfamilie Pontocypridoidea Müller, 1894 Familie Pontocyprididae Müller, 1894 Onderorde Cytherocopina Baird, 1850 Superfamilie Cytheroidea Baird, 1850 Familie Australocytherideidae Hartmann, 1980 Familie Berounellidae Sohn & Berdan, 1960 † Familie Bythocytheridae Sars, 1866 Familie Cobanocytheridae Schornikov, 1975 Familie Cuneocytheridae Mandelstam, 1959 Familie Cushmanideidae Puri, 1973 Familie Cytheralisonidae Jellinek & Swanson, 2003 Familie Cytherettidae Triebel 1972 Familie Cytheridae Baird, 1850 Familie Cytherideidae Sars, 1925 Familie Cytheromatidae Elofson, 1939 Familie Cytheruridae Müller, 1894 Familie Entocytheridae Hoff, 1942 Familie Eucytheridae Puri, 1954 Familie Hemicytheridae Puri, 1953 Familie Kliellidae Schäfer, 1945 Familie Krithidae Mandelstam, 1958 Familie Leptocytheridae Hanai, 1957 Familie Limnocytheridae Klie, 1938 Familie Loxoconchidae Sars, 1925 Familie Microcytheridae Klie, 1938 Familie Neocytherideidae Puri, 1957 Familie Paradoxostomatidae Brady & Norman, 1889 Familie Parvocytheridae Hartmann, 1959 Familie Pectocytheridae Hanai, 1957 Familie Psammocytheridae Klie, 1938 Familie Saididae Aranki, McKenzie, Reyment & Reyment 1992 Familie Schizocytheridae Howe, 1961 Familie Thaerocytheridae Hazel, 1967 Familie Trachyleberididae Sylvester-Bradley, 1948 Familie Xestoleberididae Sars, 1928 Superfamilie Terrestricytheroidea Schornikov, 1969 Familie Terrestricytheridae Schornikov, 1969 Onderorde Darwinulocopina Sohn, 1988 Superfamilie Darwinuloidea Brady & Norman, 1889 Familie Darwinulidae Brady & Norman, 1889 Onderorde Sigilliocopina Martens, 1992 Superfamilie Sigillioidea Mandelstam, 1960 Familie Saipanettidae Mackenzie, 1968 Familie Sigilliidae Mandelstam, 1960 Onderklasse Palaeocopa Orde Palaeocopida Familie Pseudoparaparchitidae Familie Tricorninidae Onderorde Beyrichicopina Superfamilie Drepanelloidea Familie Bolliidae Onderorde Hollinomorpha Onderorde Kirkbyocopina Onderorde Kloedenellocopina Onderklasse Bradoriida †
Taxonomische indeling volgens <WoRMS> Onderklassen Bradoriida † Myodocopa Palaeocopa Podocopa
Superfamilie Leperditelloidea Ulrich & Bassler, 1906 †
Er is nog onduidelijkheid over de taxonomische indeling van de in <WoRMS> beschreven geslachten ('incertae sedis'), Zie: WoRMS - World Register Of Marine Species
Literatuur Redeke, H. C. en den Dulk, A. (1940), Ostracoda of the Netherlands, in Arch. Néerl. de Zoologie, IV Atersuch, J., Horne, D. J., en Whittaker, J. E. (1990), Marine and brackish water ostracods, Linnean Society Synopses of the British Fauna (ns), 43, 1-343
Externe links Introduction to Ostracoda, University of Greenwich Atlas of Atlantic Planktonic Ostracods, Natural History Museum (Londen)