De Partij voor het Noorden (PvhN, sinds 2023 gestileerd als Partij vóór het Noorden) is een Nederlandse politieke partij die gericht is op de belangen van de inwoners van Noord-Nederland: Groningen, Friesland en Drenthe. De partij is vertegenwoordigd in de Provinciale Staten van Groningen en in de gemeenteraden van Oldambt en Groningen, eerder ook in Delfzijl. Sinds de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 heeft de partij één zetel in de gemeenteraad van Groningen en twee zetels in die van Oldambt, waar de partij eerder een wethouder leverde.

Historie De Partij voor het Noorden is opgericht door Teun Jan Zanen, Aleid Brouwer en Leendert van der Laan op 4 december 2002. De partij startte als een politieke beweging, maar groeide al gauw uit tot een provinciale politieke partij. De aanleiding voor de oprichting lag in de gaswinning, de destijds verslechterde economische omstandigheden in Noord-Nederland en een gebrek aan zeggenschap van de noordelijke provincies over het beleid dat in Den Haag wordt gevoerd.

Initiatiefnemer Teun Jan Zanen (1946-2016) zette de achterstelling van het Noorden al in 1973 op de agenda met zijn brochure Noord-Nederland, een kolonie? (Amsterdam, 1973). Hij was aanvankelijk Statenlid voor de PSP, later actief in de PvdA, en zette zich als bestuurder van het FNV-district Noord (nu regio Noord) in voor een nauwere samenwerking tussen de noordelijke provincies om de regionale problematiek gezamenlijk aan de orde te stellen. Zanen streefde naar een politieke beweging voor het gehele Noorden, die zo mogelijk grensoverschrijdend met Duitsland zou samenwerken. Hij onderhield hiertoe contacten met gelijkgezinde partners in Friesland en in de Duitse grensregio’s (zoals de Fryske Nasjonale Partij en de ). Omdat deze groeperingen echter sterker hechtten aan de specifieke Friese cultuur, taal en identiteit, bleef een structurele samenwerking uit.

De Partij voor het Noorden deed voor het eerst mee aan de Provinciale Statenverkiezingen op 11 maart 2003, waarbij zij in Groningen met 8870 stemmen twee zetels wisten te behalen. Partij-oprichter Teun Jan Zanen en Danny Hoekzema-Buist namen als eerste plaats als Statenleden namens de partij.

In 2025 werd Cees van der Gaag gekozen tot partijvoorzitter. Hij volgde Janet de Wal op, die in 2023 afscheid had genomen van het voorzitterschap.

Standpunten De Partij voor het Noorden zet zich in voor een sterker en gelijkwaardiger Noord-Nederland. De partij streeft naar intensieve samenwerking tussen Groningen, Friesland en Drenthe en wil dat deze provincies meer zeggenschap krijgen over hun eigen beleid en economie. Het zogeheten ‘gasdossier’ blijft een belangrijk thema: de partij verzet zich tegen heropening van de gaskraan, pleit voor snelle en eerlijke schadeafhandeling zonder bureaucratische drempels en wil een structureel investeringsfonds naar Noors model, zodat opbrengsten van de gaswinning blijvend ten goede komen aan de regio.

Verder richt de partij zich op economische versterking, verbetering van infrastructuur (zoals de Lelylijn en Nedersaksenlijn), armoedebestrijding, behoud van landschap en natuur en het bevorderen van sociale inclusie en gelijke kansen. Ook hecht de partij waarde aan het beschermen van de noordelijke cultuur en identiteit en aan actieve betrokkenheid van inwoners bij besluitvorming.

Vertegenwoordigers en bestuurders

Provinciale Staten Sinds 2003 was de Partij voor het Noorden met twee zetels vertegenwoordigd in de Provinciale Staten van Groningen. Bij de Provinciale Statenverkiezingen van 7 maart 2007 bleef de partij stabiel en haalde net als vier jaar eerder 3,6% van de stemmen. In zetels ging de partij van twee naar één zetel wegens het verminderen van het totale aantal zetels in de Staten van Groningen. Deze zetel werd bij de Statenverkiezingen van 2011 behouden. In Friesland en Drenthe, waar de partij in 2007 voor het eerst meedeed, werd geen zetel gehaald.

In 2011 raakte de Partij voor het Noorden haar vertegenwoordiging in Provinciale Staten kwijt. Het enige Statenlid voor de partij zegde na een meningsverschil het lidmaatschap op, maar bleef haar zetel innemen. In 2015 deed de partij wederom mee aan de Provinciale Statenverkiezingen in Groningen. Met lijsttrekker Be Zwiers uit Oostwold (Oldambt) lukte het nipt om met een zetel terug te keren.

Bij de Provinciale Statenverkiezingen van 20 maart 2019 verkreeg de partij twee zetels. Dries Zwart en Leendert van der Laan zijn de beide Statenleden voor de Partij voor het Noorden. Bij de verkiezingen van 2023 verloor de partij haar tweede zetel, alleen Zwart bleef Statenlid.

Gemeenteraad Op 7 maart 2006 nam de partij in drie gemeentes voor het eerst deel aan de gemeenteraadsverkiezingen, te weten in Groningen, Delfzijl en Emmen. Alleen in Delfzijl werd een zetel behaald. Ook in 2009 heeft de partij een zetel kunnen halen, te weten bij de vervroegde verkiezingen in Oldambt. In Delfzijl deed de partij niet mee aan de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, waardoor ze daar haar zetel verloor.

2014 In Oldambt deed de Partij voor het Noorden in 2014 opnieuw mee aan de gemeenteraadsverkiezingen. Het zetelaantal werd toen verdrievoudigd. Naast Jurrie Nieboer kwamen toen Mark Kalse en Eveline Oudhoff in de raad. De Partij voor het Noorden nam samen met de PvdA, SP en het CDA deel aan de coalitie die het college van burgemeester en wethouders vormde. Bard Boon werd de eerste wethouder namens de partij.

2018 In 2018 behaalde de Oldambtster fractie wederom 3 zetels. Oudhoff werd vervangen door Kirsten Bos. Bard Boon nam wederom plaats als wethouder in het college namens de Partij voor het Noorden, samen met de VVD, PvdA en de SP. In 2021 nam Bard Boon ontslag en ging met pensioen. Jurrie Nieboer volgde hem op als wethouder en Janet de Wal nam de plek in de raad in.

Sinds februari 2019 heeft de Partij voor het Noorden een samenwerkingsverband met de lokale partij Sterk Westerkwartier, die bij de herindelingsverkiezingen in 2018 twee zetels won in de nieuwe gemeente Westerkwartier.

2022 Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 deed de partij naast in de gemeente Oldambt ook mee in de gemeente Groningen, waar medeoprichter Leendert van der Laan de lijsttrekker was. In Groningen werden twee zetels behaald. Voor de Oldambtster fractie was Jurrie Nieboer de lijsttrekker. Deze fractie behaalde opnieuw 3 zetels en nam wederom deel aan het college.

2026 Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart 2026 nam de Partij voor het Noorden opnieuw deel in Groningen en Oldambt.

In de gemeente Groningen behaalde de partij 3.875 stemmen, 3,4% van de geldige stemmen. Daarmee ging de PvhN van twee naar één zetel in de 45 zetels tellende gemeenteraad. Leendert van der Laan werd namens de partij gekozen.

In Oldambt behaalde de partij 1.323 stemmen, 8,5% van de geldige stemmen. De fractie ging daar van drie naar twee van de 25 raadszetels. In de nieuwe raadsperiode bestaat de fractie uit Janet de Wal-Vieregge en Anneke Suurling.

Na de verkiezingen keerde de Partij voor het Noorden niet terug in het college van burgemeester en wethouders van Oldambt. Voor de periode 2026-2030 werd een coalitie gevormd door PRO Oldambt, Gemeentebelangen Oldambt, VVD en CDA. Daarmee kwam in juni 2026 een einde aan het wethouderschap van Jurrie Nieboer en ging de PvhN in Oldambt in de oppositie.

Eerste Kamer De Provinciale Statenleden van de Partij voor het Noorden steunden doorgaans de kandidatenlijst van de Onafhankelijke SenaatsFractie (OSF). Echter, in 2018 kwam het tot een breuk tussen de Partij voor het Noorden en de OSF door de stemming over de Mijnbouwwet in de Eerste Kamer. OSF-senator Henk ten Hoeve stemde voor de wetgeving, tot verbazing van de Partij voor het Noorden, die vervolgens het lidmaatschap van de OSF opzegde. De andere provinciale partij in de Staten van Groningen, het Groninger Belang, bleef wel de OSF steunen. Bij de Eerste Kamerverkiezingen 2019 steunde de Partij voor het Noorden 50PLUS.

Europees Parlement In 2004 is deelgenomen aan de Europese Parlementsverkiezingen. De partij behaalde 18.234 stemmen (0,4% van de stemmen), niet genoeg voor een zetel. In het noorden van het land behaalde de Partij voor het Noorden in sommige gemeenten 4-5% van de stemmen, zoals in Appingedam, Delfzijl en Menterwolde.

Verkiezingsuitslagen +Provinciale StatenProvincieStemmen%ZetelsProvinciale Statenverkiezingen 2003Groningen8.8703,6%Provinciale Statenverkiezingen 2007Drenthe2.0191,1%Friesland9720,4%Groningen8.2763,6%Provinciale Statenverkiezingen 2011Friesland1.0630,4%Groningen8.3123,2%Provinciale Statenverkiezingen 2015Groningen5.1732,1%Provinciale Statenverkiezingen 2019Groningen10.5274,1%Provinciale Statenverkiezingen 2023Groningen8.3312,9%+GemeenteradenGemeenteStemmen%ZetelsGemeenteraadsverkiezingen 2006Groningen1.6712,0%Delfzijl6526,3%Emmen2990,6%Herindelingsverkiezingen 2009Oldambt4533,4%Gemeenteraadsverkiezingen 2014Oldambt1.7009,8%Gemeenteraadsverkiezingen 2018Oldambt1.5059,7%Gemeenteraadsverkiezingen 2022Oldambt1.54610,5%Groningen4.2814,1%Gemeenteraadsverkiezingen 2026Oldambt1.3238,5%Groningen3.8753,4%+Europees ParlementJaarStemmen%200418.2340,4%

Zie ook

Noord-Nederland Oost-Groningen

Externe links

Officiële website

Referenties

Categorie:Nederlandse provinciale politieke partij Categorie:Regionalistische of separatistische partij Categorie:Politiek in Groningen (provincie)