De Libertaire Partij (LP), opgericht als Libertarische Partij, is een Nederlandse politieke partij van libertaire signatuur. Zij streeft naar "een vrije wereld; een wereld waarin niemand wordt gedwongen zijn of haar leven en eigendom op te offeren ten gunste van anderen"Partijprogramma Libertarische Partij (pdf) en gaat hierbij uit van het non-agressieprincipe, dat stelt dat je alles mag doen met je eigendom, maar niet de initiatie van, 'bedreiging met (dwang) of toepassing van', 'geweld of bedrog'. Het motto van de partij is momenteel 'De zaag door Den Haag' en 'De overheid is er niet voor ons'.

Geschiedenis Oprichting De LP werd als de Libertarische Partij opgericht op 20 oktober 1993 door Barthold van Doorn, Hub Jongen, en Stefan van Glabbeek. Zij waren sympathisanten van het in de jaren zeventig gestichte Libertarisch Centrum Nederland en waren zeer betrokken bij het libertarische medium de Vrijbrief. Ze vonden via dat medium de benodigde hulp om de partij op te starten. Bij de vorming daarvan lieten ze zich vooral inspireren door de Libertarische Partij van de Verenigde Staten.Lucardie, A.P.M. (1994). Binnenkomers en buitenstaanders: Een onderzoek naar partijen die in 1994 hun entree in de Tweede Kamerverkiezingen trachtten te maken (pdf)

De eerste verkiezingen (1994) De oorspronkelijke Libertarische Partij was een partij die bestond uit minarchisten en anarchokapitalisten. In navolging van het ideologisch libertarisme en het non-agressieprincipe, stelde de partij dat individuele mensenrechten zoals recht op leven, vrijheid en eigendom onder geen enkele voorwaarde geschonden mochten worden. De partij wilde de rol van de overheid daarom minimaliseren tot het waarborgen van deze rechten en streefde naar een nachtwakersstaat.

Bij de Tweede Kamerverkiezingen 1994 deed de Libertarische Partij voor het eerst mee met een 11-koppige lijst. De 25-jarige student Toine Manders, zelf lid van de JOVD, was lijsttrekker. Vlak voor de verkiezingen veroorzaakte Manders een auto-ongeluk tijdens een radiointerview, toen hij met hoge snelheid uit de bocht vloog en tegen de vangrail botste. Tijdens het interview verklaarde Manders ironisch genoeg dat de LP tegen maximum-snelheden was. De inzittenden kwamen met de schrik vrij. Manders werd evenwel door het partijbestuur geschorst, nummer 2 Erika Spil nam de honneurs waar als plaatsvervangend lijsttrekker.

Bij de verkiezingen werden 2.754 stemmen (0 zetels) binnengehaald wat het slechtste resultaat was van alle deelnemende partijen.

Periode van weinig politieke activiteiten (1994-2012) Manders keerde na zijn schorsing terug als politiek leider en bleef dit tot 2014, alhoewel de partij toen lange tijd weinig politieke activiteiten ontplooide. In de periode tot 2012 werd slechts eenmalig deelgenomen aan een verkiezing (de gemeenteraadsverkiezingen 1998 in de gemeente Den Haag), maar dat was niet succesvol. De partij bleef op de achtergrond actief en organiseerde onder andere lezingen en borrels.

Herstart politiek activiteiten en deelname verkiezingen (2012-2016) De populariteit van de Amerikaanse libertarische presidentskandidaat Ron Paul in 2011 en 2012 had de nodige fondsen en sympathisanten binnengebracht. De LP vond het daarom een goed moment voor deelname aan de Tweede Kamerverkiezingen 2012. De partij wilde "een echt liberaal alternatief" in de verkiezingen zijn, gezien de "forse lastenverhogingen" die de andere liberale partijen hadden doorgevoerd. Net als achttien jaar eerder was Manders lijsttrekker van de partij. Sinds 2012 maakte de LP een groei door en zijn er diverse lokale afdelingen opgezet.

In 2012 werd deelgenomen aan de Kamerverkiezingen en in 2014 in tien grote gemeenten aan de gemeenteraadsverkiezingen. Nimmer werd een zetel in de wacht gesleep.

In 2014 werd Manders door de FIOD gearresteerd op verdenking van het gebruik van verboden financiële en fiscale constructies. In april 2014 werd Manders opgevolgd door Victor van der Sterren als landelijk partijvoorzitter. Van der Sterren werd op zijn beurt in mei 2015 opgevolgd door Jasper de Groot, die aanbleef tot medio 2016.

De periode Valentine: Een rechts-progressieve koers (2016-2021) Robert Valentine was van 2016 tot 2022 politiek leider en tot in 2021 tevens partijvoorzitter. Onder zijn leiding is de partij een meer rechts-progressive koers gaan varen en positioneerde zij zich als een partij voor verregaande decentralisatie volgens het subsidiariteitsbeginsel. In de periode heeft de partij ook de naam Libertaire Partij aangenomen.Al eerder was besloten om de partijnaam te veranderen maar deze werd nog niet officieel gevoerd. In 2016 werd ook een politieke jongerenbeweging opgericht die gelieerd is aan de LP, de Jonge Libertariërs. De Jonge Libertariërs zouden aanvankelijk snel een stille dood sterven.

In de periode van Valentine werd tweemaal deelgenomen aan Kamerverkiezingen en eenmaal aan de gemeenteraadsverkiezingen, dit maal in slechts drie gemeenten. Het lukte wederom niet om zetels te winnen.

Na de Tweede Kamerverkiezingen 2021 trok Valentine zich terug als bestuurslid. Valentine werd kortstondig opgevolgd door Paul Schreurs.

In november 2021 maakten de partij bekend dat de Jonge Libertariërs opnieuw zou worden opgericht als politieke jongerenorganisatie.

2022–heden: Bestuurlijke wisselingen, terug naar de basisbeginselen Voorzitter Schreurs trad per 18 juni 2022 terug als bestuurslid en dus ook als voorzitter vanwege een structureel verschil van inzicht met secretaris Rik Kleinsmit over het te voeren beleid.

Emma van Zoelen volgde Schreurs op. In deze periode keerde de partij terug naar haar oorspronkelijke principes en nam zij deel aan de parlementsverkiezingen van 2023 met een consequent minarchistisch programma. Tom van Lamoen werd gekozen tot politiek leider. Van Zoelen heeft haar voorzitterschap aan het einde van 2023 neergelegd om zich volledig te kunnen wijden aan haar PhD.

Na het vertrek van Van Zoelen nam Hugo Pfister, voorheen actief als algemeen bestuurder, deze rol van partijvoorzitter op zich tot november 2024. Vanaf dat moment was bestuurslid Benno Pieters waarnemend voorzitter. Onder het bewind van Pfister werd een wetenschappelijk instituut opgericht, het Libertair Instituut.

In 2025 splitste een deel van de LP-leden zich af en richtte een nieuwe partij op: het Vrij Verbond. Diverse voormalige LP-politici en bestuurders sloten zich bij dit nieuwe initiatief aan.

Deelnames aan verkiezingen in 2023 en 2025 (Tweede Kamerverkiezingen) en 2026 (Gemeenteraadsverkiezingen) waren voor de LP niet succesvol, hoewel de partij in 2025 met ruim 8.200 stemmen wel het beste resultaat in de geschiedenis heeft neergezet. Voor de Europese Parlementsverkiezingen in 2024 ging de LP een samenwerking aan met BVNL. Op de BVNL-kandidatenlijst stonden enkele libertariërs, waaronder voormalig partijleider Toine Manders. BVNL wist de kiesdeler niet te halen.

Verkiezingen Ondanks dat de LP aan veel verkiezingen heeft deelgenomen, is het de partij nog nooit gelukt om eigen volksvertegenwoordigers verkozen te krijgen.

Landelijke verkiezingen De partij deed zes keer mee aan de Tweede Kamerverkiezingen, en haalde daarbij telkens 0,01 tot 0,08 procent van de stemmen, terwijl er ten minste 0,67% nodig is voor een zetel.

Ondanks de beperkte aanhang waar de partij mee begon, en de beperkte bekendheid van het libertarisme in Nederland, deed de partij direct mee aan de Tweede Kamerverkiezingen van 1994, met Toine Manders als lijsttrekker. Het doel was destijds niet directe zetelwinst, maar bovenal om media-aandacht te vergaren voor de ideologie, zodat vier jaar later een serieuze poging voor een zetel kon worden gedaan. De partij heeft niet deelgenomen aan de Kamerverkiezingen van 1998 t/m 2010.

Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2017 deed de partij in zestien van de twintig kieskringen mee, nu met Robert Valentine als lijsttrekker. Bij de verkiezingen van 2021 en 2023 en 2025 deed de partij, die inmiddels Libertaire Partij heette, opnieuw mee, in geen gevallen succesvol. JaarLijsttrekkerKandidatenlijstStemmenPercentageZetels1994 Toine MandersKandidatenlijst 2.754 0,03%1998 Niet deelgenomen20022003200620102012 Toine MandersKandidatenlijst 4.163 0,04%2017 Robert ValentineKandidatenlijst 1.492 0,01%2021Kandidatenlijst 5.546 0,05%2023 Tom van LamoenKandidatenlijst 4.152 0,04%2025Kandidatenlijst 8.248 0,08%

Provinciale Staten In 2015 nam de LP deel aan de verkiezingen voor de Provinciale Staten op 18 maart 2015 in de provincies Friesland, Zuid-Holland, Utrecht, Noord-Brabant en Gelderland. +Provinciale Statenverkiezingen 2015ProvincieStemmenPercentageZetelsFriesland4080,15%Gelderland1.0080,13%Noord-Brabant1.4830,18%Utrecht6270,13%Zuid-Holland2.1430,18%Totaal4.6610,08%0

Gemeenteraden In 1998 deed de LP zonder succes mee aan de Gemeenteraadsverkiezingen in de gemeente 's-Gravenhage.

In 2013 deed de LP mee aan 2013 mee aan de herindelingsverkiezingen in Leeuwarden. Bij de verkiezingen van 19 maart 2014 deed de partij mee met de verkiezingen in negen gemeenten.de LP doet op 19 maart mee in 9 gemeenten, website LP, 9 februari 2014

In 2018 deed de partij mee met de verkiezingen in drie gemeenten, namelijk Rijswijk, Dalfsen en Stichtse Vecht.

In 2026 deed de partij mee aan de gemeenteraadsverkiezingen in Amsterdam. Ook nu wederom was de partij niet succesvol. +Gemeenteraadsverkiezingen 1998GemeenteStemmenPercentageZetelsDen Haag740,05%Totaal4140,01%0 +Gemeenteraadsverkiezingen 2014GemeenteStemmenPercentageZetelsLeeuwarden2240,7%Amsterdam6670,2%Rotterdam4050,2%Den Haag4140,2%Groningen8670,97%Arnhem2190,4%Leiden1280,2%Almelo1960,8%Utrecht3310,2%Oegstgeest1171,1%Totaal3.5680,05%0

+Gemeenteraadsverkiezingen 2018GemeenteStemmenPercentageZetelsStichtse Vecht4371,5%Dalfsen1411,0%Rijswijk3421,6%Totaal9200,01%0

Overgestapt raadslid De LP heeft in 2002 enkele weken een raadszetel gehad. In 1998 werd Arjan van Eersel verkozen tot raadslid namens de VVD in de gemeente Schiedam. Hij splitste zich in 2001 van zijn fractie af na inhoudelijke meningsverschillen over de koers. Hij sloot zich in februari 2002, een maand voor de Gemeenteraadsverkiezingen in 2002 aan bij de LP. De LP zou echter niet meedoen aan deze verkiezingen, waardoor de raadszetel na enkele weken weer moest worden ingeleverd.

Verkozen LP'ers voor andere partijen Naast de deelnames onder de LP-vlag, zijn er enkele leden die verkozen zijn voor andere partijen.

Zo was LP-lid Stefanie Vulders lid van de raadsfractie van Progressief Oisterwijk, totdat zij zich afsplitste vanwege inhoudelijke meningsverschillen. Deze zetel ging weer verloren bij de herindelingsverkiezingen in november 2020, toen Vulders met haar nieuw opgerichte partij WIJ! Oisterwijk geen zetels behaalde. In Rijswijk was LP-lid Romy de Man fractievoorzitter van Onafhankelijk Rijswijk, maar deze partij deed in 2022 niet mee aan de verkiezingen. Bij de herindelingsverkiezingen in Haarlemmermeer in 2018 werd LP-lid Erik Vermeulen uit Zwanenburg gekozen tot raadslid namens lokale partij Forza! Haarlemmermeer. Bij de verkiezingen van 2022 was Vermeulen namens die partij lijsttrekker en na die verkiezingen fractievoorzitter. Bij de verkiezingen van 2022 is Tom van Lamoen verkozen in de Amersfoortse gemeenteraad voor de lokale partij Amersfoort voor Vrijheid.

Ideologie

De partij stelt uitgebreide economische hervormingen voor, zoals het sterk beperken van de loon- en inkomstenbelasting, meer mogelijkheden tot het kiezen van een passende zorgverzekeraar en een onderwijsbudget voor scholieren en studenten.

De partij vindt dat Nederland uit de Europese Unie moet stappen en juist vrijhandel moet toestaan met álle landen in plaats van enkel met EU-lidstaten.