McDonald's is een Amerikaanse keten van hamburger- en fastfoodrestaurants. Het hoofdkantoor van de firma is gevestigd in Chicago in de Verenigde Staten. Het bedrijf werd uitgebouwd door zakenman Ray Kroc (1902-1984) nadat hij in 1955 de rechten had overgenomen van een kleine hamburgerketen die werd geleid door Maurice (Mac 1902-1971) en Richard (Dick 1909-1998) McDonald.
Een McDonald's-restaurant wordt beheerd door een franchisenemer, een filiaal, of het bedrijf zelf. De inkomsten van het bedrijf komen van de huur, auteursrechten en vergoedingen die betaald worden door de franchisenemers, en de verkoop in zelfuitgebate restaurants.
Geschiedenis Het eerste McDonald's-restaurant werd geopend in 1940 in San Bernardino door de broers Mac en Dick McDonald, zonen van Ierse immigranten. Het McDonald's-restaurant werd bekender na 1948, toen de broers hun innovatieve "Speedee Service System" ontwikkelden, een 'lopende band'-productiesysteem voor hamburgers, zonder bediening aan tafel.
Een handelsreiziger en verkoper van milkshakemachines Ray Kroc opperde het idee meer zaken te openen. Hieruit is het McDonald's-concern ontstaan. De formule kwaliteit, service, kraakhelderheid & waar voor je geld (KSK&W) die men destijds bedacht, wordt nog steeds gehanteerd in alle restaurants wereldwijd. Het eerste McDonald's-restaurant in Europa werd geopend in Zaandam op 21 augustus 1971. In België opende de eerste vestiging op 21 maart 1978 de deuren.
Activiteiten Per 31 december 2023 telde McDonald's 41.822 restaurants, waarvan 39.680 in franchise. +Top 10 van landen met McDonald's-vestigingen per 31 december 2020Restaurants by Country 2020 (pdf), geraadpleegd op 25 december 2021RangLandAantal113.68223.78732.92341.495 51.46261.448 71.334 81.02191.007 10785 255101 2
De vestigingen in Rusland werden naar aanleiding van de Russische invasie van Oekraïne in 2022 tijdelijk gesloten. Het personeel werd doorbetaald.McDonald's dicht in Rusland, NOS, 8 maart 2022 Op 16 mei 2022 besloot McDonald's de filialen in Rusland in de verkoop te zetten.
Resultaten McDonald's had in 2023 een beperkt aantal eigen vestigingen, zo'n 5% van het totaal. Het aantal vestigingen in eigen beheer is sinds 2015 ruimschoots gehalveerd van 6444 naar 2677 in 2020.
n 2013 bereikte de omzet een hoogtepunt en de daling nadien is mede veroorzaakt door de verkoop van eigen vestigingen. Verder is McDonald's een franchise-organisatie. Daarbij zijn de vestigingen zelfstandig, maar tegen betaling mogen deze gebruikmaken van de McDonald's-formule. Dit betekent dat franchisenemers de recepten gebruiken, maar zich ook aan verplichtingen met betrekking tot de huisstijl, producten en beleidslijnen moeten houden.
Een deel van de franchisenemers maakt gebruikt van een gebouw dat eigendom is van McDonald's en betalen ook huur. De contracten hebben een initiële duur van 20 jaar met een optie op verlenging. Deze huur- en licentie-inkomsten maken ruim de helft van de totale omzet van McDonald's uit. De omzet die alle franchisenemers behalen was zo'n US$ 85 miljard in 2020, dit bedrag komt dus niet in de omzetcijfers van McDonald's tot uiting. Alleen de licentie- en huurinkomsten worden in het omzetcijfer opgenomen, deze afdrachten zijn zo'n 12% van de omzet die de franchisevestigingen genereren.
+ ResultatenJaar Diverse jaarverslagen van McDonald'sNetto omzetNetto-resultaatVestigingenwaarvan ineigen beheerWerknemers(×US$ miljoen)202325.178864941.8222142150.000202222.854617740.2752106150.000202122.882754540.0312736200.000202018.865473139.1982677200.000201921.077602538.6952636205.000201821.025592437.8552770210.000201722.820519237.2413133235.000201624.622468736.8995669375.000201525.413452936.5256444420.000201427.441475836.2586714420.000201328.106558635.4296738440.000201227.567546534.4806598201127.006550333.5106435201024.075494632.7376399200922.745455132.4786262200823.522431331.9676502200722.787239531.3776906200620.895354431.046200519.1172602
McDonald's in Nederland + Vestigingen in eigen beheer anno 2023#VestigingInschrijfdatum1.Barendrecht11-05-19942.Hoogvliet Rotterdam21-12-19943.Spijkenisse16-11-19954.Rosmalen01-04-20005.Zaandam30-01-20016.Rotterdam Charlois14-07-20037.Leiderdorp05-07-20068.Amsterdam IJdoornlaan02-07-20079.Rotterdam Zuidplein07-04-200910.Rotterdam Stadionweg07-04-200911.Purmerend26-03-201012.Berkhout15-11-201213.Oegstgeest02-12-201314.Terschuur14-04-201415.Vlaardingen01-10-201416.Wateringen03-10-201617.Den Haag Escamplaan03-10-201618.Maasdijk30-11-201619.Ridderkerk08-11-201920.Zwaag17-07-202021.Amsterdam ZuidasAnno 2023 is McDonald's in een juridische strijd verwikkeld om de opening van een restaurant op de Gustav Mahlerlaan 27 in Amsterdam.29-09-202022.Den Hoorn07-10-202023.Kapel-Avezaath16-03-202324.Waalwijk16-03-2023 In Nederland zijn er 263 McDonald's, 180 McDrives en 93 stadszaken. In 2016 waren er 224 franchisevestigingen verdeeld onder 78 franchise-ondernemers en 21 vestigingen in handen van McDonald's Nederland. Hier werken zo'n 17.000 medewerkers.
De McDrives zijn in het algemeen gelegen in een gemeente met ten minste 35.000 inwoners, aan een uitvalsweg of autosnelweg of op een andere zichtlocatie. In grotere steden (vanaf 100.000 inwoners) zijn er vaak een of meer stadszaken in het horeca- of winkelcentrum.Criteria voor nieuwe locaties, McDonald's Sommige stadszaken hebben 's zomers net als de McDrives een terras. Dit hangt niet alleen van de beschikbare ruimte af maar ook van het verkrijgen van een vergunning van de gemeente.
Het eerste McDonald's-restaurant in Nederland en Europa werd geopend in Zaandam op 21 augustus 1971, de eerste drie jaar in samenwerking met Albert Heijn, niet op de huidige plaats in het centrum maar aan de Vermiljoenweg. Op 17 juli 1972 opende het McDonald's-restaurant aan de Koningin Julianalaan in Voorburg. Het is de oudste nog steeds bestaande McDonald's in Nederland. HK Voorburg Historische gebeurtenissen Voorburg, p.55. Geraadpleegd op 24 december 2021 De eerste McDrive werd geopend op 25 september 1987 in Huis ter Heide. Enkele McDrives zijn 24 uur per dag open. Anno 2023 zijn de McDrives in Veenendaal en Amsterdam Muntbergweg dagelijks 24 uur open. De McDrives in Alkmaar West en Enschede Zuiderval zijn enkel op vrijdag en zaterdag 24 uur geopend.
Een product dat enkel in Nederland en op Curaçao wordt verkocht, is de McKroket. Dit is een hamburgerbroodje met een kroketschijf die is afgeleid van het Nederlandse snackbarsucces: de kroket. De McKroket stond al vanaf het begin op het menu in Nederland, net zoals appelmoes en kippenbout. Het product verdween echter na enkele jaren uit het assortiment, maar kwam in 1999 terug. Het werd een verkoopsucces en McKroket werd permanent opgenomen in het assortiment. Hier wordt ook de gebruikelijke gele frietsaus geserveerd; in de meeste andere landen komt er ketchup, of naar keuze mayonaise of currysaus bij de friet.
De activiteiten van McDonald's in Nederland worden uitgebaat door McDonald's Nederland B.V. (opgericht op 2 augustus 1971) in Utrecht (vanaf 10 juni 2022; voorheen Amsterdam). De besloten vennootschap is een 100% deelneming van de Nederlandse holdingmaatschappij McDonald's European Finance Company B.V. (opgericht op 9 april 1990). De holdingmaatschappij is voor 59,3% in handen van het in Engeland gevestigde bedrijf McD Europe Ltd. (tot 2014 waren deze aandelen in handen van het Amerikaanse McDonald's Restaurant Operations Inc.) en voor 40,7% van het in Amerika gevestigde bedrijf McDonald's Europe Franchising LLC (van 2007 tot 2014 waren deze aandelen in handen van het Luxemburgse McDonald's European Franchising Sàrl; in 2007 en 2008 geregistreerd onder de naam McDonald's Immobilier GmbH). De uiteindelijke moedermaatschappij is de in Amerika gevestigde McDonald's Corporation. + Resultaten McDonald's Nederland B.V.Jaar(× € 1.000)VestigingenWerknemers(gemiddeld)Netto omzetBruto-resultaatNetto-resultaatEigenbeheerFranchiseTotaalEigenvestigingenFranchise-verhuurOverigeTotaalVoltijdDeeltijd2021120.265131.063 -251.328113.94785.58522235257314937 FTE2020104.739113.617 -218.35788.33365.83324231255314937 FTE2019108.498136.234 -/- 5.464239.268111.82484.26622230252283876 FTE2018104.618123.834 -/- 5.194223.258107.31180.48021226247269827 FTE201798.475110.184 -/- 4.924203.73586.12964.73022223245271782 FTE201683.27099.143 -/- 4.203178.21070.14652.21222225247251703 FTE201575.55890.729 -/- 3.778162.50961.98646.65519226245247628 FTE201471.28386.135 -/- 3.564153.85459.73045.55021220241247566 FTE201372.14083.881 -/- 3.607152.41459.41944.58720216236256505 FTE201272.02683.713 -/- 3.601152.13859.18744.68922209231261470 FTE201169.45580.306 -/- 3.470146.29154.62341.07721206227298461 FTE201066.37773.843 -/- 3.316136.90449.70636.65523202225276440 FTE200961.06470.575 -/- 2.043129.59647.57935.72121200221220408 FTE200859.34967.298 -/- 1.872124.77542.29131.52921198219232422 FTE200755.91162.374 -/- 1.317116.96836.41627.36022198220239384 FTE200649.78158.273 -/- 1.021107.03331.74923.81221199220217480 FTE200540.72057.150 -/- 61197.25918.73812.42718208226223385 FTE200437.01355.4097192.49321.83714.60317210227235421 FTE200340.52652.71120493.44120.30012.07119205224222630 FTE200234.11152.3551.19187.65720.84615.18419201220267580 FTE200141.69248.94376991.40418.86712.83019193212271??JaarEigenvestigingenFranchise-verhuurOverigeTotaalBruto-resultaatNetto-resultaatEigenbeheerFranchiseTotaalVoltijdDeeltijdNetto omzetWerknemers(gemiddeld)(× € 1.000)Vestigingen
McDonald's in België Het eerste Belgische restaurant is geopend in Brussel op 21 maart 1978. In 2020 was het aantal vestigingen uitgebreid naar 101 en deze vestigingen tellen meer dan 5000 medewerkers. McDonald's heeft er 43 jaar over gedaan om 100 Belgische zaken te openen en wil daar in vijf jaar 50 aan toevoegen.
Controverses alt=Foto van milieuvervuiling|miniatuur|Zwerfafval van McDonald's in Deventer op 5,6 km van de dichtstbijzijnde McDonald's. alt=Foto van milieuvervuiling door McDonald's-verpakkingsmaterialen.|miniatuur|Op 7,3 km afstand van de dichtstbijzijnde McDonald's ruimt een omwonende verpakkingsmateriaal en Happy Meal-kinderspeelgoed op. McDonald's ligt geregeld onder vuur van critici zoals de milieubeweging, vakbonden en experts op het gebied van de volksgezondheid. Zij beschuldigen McDonald's onder meer van het uitbuiten van ongeschoolde arbeiders, ecologische schade, de verkoop van ongezonde, niet voedzame voeding, de productie van verpakkingsafval, uitbuitende reclame (vooral gericht op kinderen) en medeschuldigheid aan het lijden en de uitbuiting van dieren.
In 1990 verspreidden activisten van een kleine groep, bekend als London Greenpeace (geen connectie met de internationale groep Greenpeace) folders met de titel What's wrong with McDonald's?, met kritiek op het milieu-, gezondheids- en arbeidsbeleid. Het bedrijf benaderde de groep met de eis dat ze ophielden en zich verontschuldigden, en toen twee van de activisten weigerden zich terug te trekken, vervolgde ze hen voor smaad in een van de langste zaken in het Britse burgerlijk recht. Een documentaire over de McLibel Trial is in verschillende landen getoond.
Een beroemde rechtszaak in 1994 in de VS was de zogenoemde Liebeck v. McDonald's Restaurants-rechtszaak waarin Stella Liebeck, een 79-jarige vrouw uit Albuquerque, New Mexico, aanvankelijk een schadevergoeding van 2,7 miljoen dollar kreeg nadat zij derdegraads brandwonden had opgelopen na het morsen van een broeierige kop McDonald's-koffie op zichzelf. De vergoeding werd later teruggebracht tot 640.000 dollar. Haar advocaten konden in het proces bewijzen dat McDonald's de koffie willens en wetens bij zulke hoge temperaturen zette, ook al waren andere gasten eerder verbrand door hete koffie.
In 2002 dienden vegetarische groepen, grotendeels hindoes en boeddhisten, met succes een aanklacht in tegen McDonald's, omdat ze hun friet verkeerd presenteerden als vegetarisch, terwijl deze runderbouillon bevatte. Er werd vervolgens 10 miljoen dollar uitgekeerd.