Julia Kristeva (Bulgaars: Юлия Кръстева) (Sliven, 24 juni 1941) is een Franse linguïste, psychoanalytica, schrijfster, filosofe en feministe van Bulgaarse komaf.
Levensloop Kristeva studeerde linguïstiek aan de universiteit van Sofia. Op 23-jarige leeftijd verliet ze Bulgarije om naar Parijs te verhuizen. In Parijs kwam ze terecht in de turbulente ontwikkelingen van de jaren zestig. Zij was in 1965 een van de oprichters van het linguïstische en avantgardistische tijdschrift Tel Quel. Hier leerde ze haar latere man Philippe Sollers kennen. In 1974 promoveerde zij op La révolution du langage poétique. Nadat zij bij Jacques Lacan psychoanalyse had gestudeerd, begon ze een eigen psychoanalytische praktijk.
Haar linguïstische en psychoanalytische achtergrond komen samen in het onderscheid dat Julia Kristeva maakt tussen het semiotische en het symbolische. Het symbolische wordt hierbij geassocieerd met de orde, de wetten, terwijl het semiotische staat voor verwerping, revolutie en verandering. Kristeva werkt dit onderscheid uit op de gebieden van de psyche, de taal en de cultuur. Julia Kristeva noemt het semiotische ook wel het vrouwelijke en het symbolische het mannelijke. Dit heeft ermee te maken dat in de eerste levensjaren het lichamelijke contact met de moeder belangrijk is, terwijl in de symbolische orde, waar mannen dominant zijn, vaders wil wet is. Volgens Kristeva wordt er aan het semiotische in de traditionele linguïstiek en psychoanalyse ten onrechte minder aandacht besteed of het wordt zelfs verdrongen. Dit is volgens haar parallel aan de algemene positie van vrouwen in de westerse cultuur. Zij probeert door middel van haar geschriften daar verandering in te brengen.
Eind 1997 kreeg Kristeva zware kritiek in het boek Intellectueel bedrog – Postmodernisme, wetenschap en antiwetenschap van de fysici Alan Sokal en Jean Bricmont. Daarin analyseren zij de teksten van vooral Franse postmoderne intellectuele filosofen, die volgens hen naakt zijn achter hun imposante jargon (zie ook: Sokal-affaire).
Kristeva is als hoogleraar verbonden aan enkele universiteiten in de Verenigde Staten. In 2004 was zij de eerste winnaar van de prestigieuze Holbergprijs.
In 2018 heeft een speciale regeringscommissie in Bulgarije geconcludeerd dat Kristeva begin jaren zeventig als agent gewerkt heeft voor de Bulgaarse geheime dienst. Zij stond geregistreerd onder de codenaam 'Sabina'.
Werken non-fictie 1969 - Semeiotike, recherche pour une sémanalyse 1969 - Le Langage, Cet Inconnu (gepubliceerd onder de naam Julie Joyaux en in 1989 vertaald met de titel Language, the Unknown) 1970 - La Texte du roman 1972 - L'espace de Giotto (Nederlandse vertaling, De vreugde van Giotto, 1984); 1974 - La révolution du langage poétique 1974 - Des Chinoises 1975 - La traversée des signes 1977 - Polylogue 1979 - Folle Vérité 1980 - Pouvoirs de l'horreur. Essai sur l'abjection 1982 - 'Semiologie en grammatologie'. In: Krisis Tijdschrift voor actuele filosofie, 1982, issue 2. 1983 - Histoires d'amour (Nederlandse vertaling, 1991) 1985 - La Révolution du langage poétique. L'avant-garde à la fin du XIXe siècle 1985 - Au commencement était l'amour. Psychanalyse et foi (Nederlandse vertaling In den beginne was de liefde - psychoanalyse en geloof door Ton van der Stap en Henk Hillenaar, 1993) 1987 - Soleil noir. Dépression et mélancolie 1988 - Étrangers à nous-mêmes (Nederlandse vertaling De vreemdeling in onszelf, 1991) 1991 - Le vieil homme et les loups (roman) 1993 - Les Nouvelles Maladies de l’Âme 1998 - L 'avenir d'une révolte (Nederlandse vertaling door Nele Ysebaert, De toekomst van een revolte, 1998) 1994 - Le Temps sensible. Proust et l'expérience littéraire 1999-2002 - Le Génie féminin, 1. Hannah Arendt, 1999 / 2. Melanie Klein, 2000 / 3. Colette, 2002 2001 - Au risque de la pensée 2001 - Des Chinoises, Éditions des femmes 2005 - La Haine et le pardon 2007 - Cet incroyable besoin de croire 2007 - Seule, une femme 2013 - Pulsions du temps 2015 - Du mariage considéré comme un des beaux-arts, met Philippe Sollers 2016 - Beauvoir présente 2016 - Je me voyage. Mémoires, entretiens met Samuel Dock 2020 - Dostoïevski (anthologie)
Romans 1990 - Les Samouraïs 1991 - Le Vieil Homme et les loups 1996 - Possessions 2004 - Meurtre à Byzance 2008 - Thérèse mon amour 2015 - L'Horloge enchantée
Categorie:20e-eeuws filosoof Categorie:Bulgaars schrijver Categorie:Bulgaars wetenschapper Categorie:Frans feminist Categorie:Frans activist Categorie:Frans essayist Categorie:Frans filosoof Categorie:Frans hoogleraar Categorie:Frans psycholoog Categorie:Frans schrijver Categorie:Frans taalkundige Categorie:Literatuuronderzoeker Categorie:Postmodern filosoof Categorie:Frans semioticus