Wolverine, geboren James Howlett, maar meer bekend als Logan, is een fictieve superheld uit de comics van Marvel Comics. Hij is al lid geweest van verschillende superheldenteams waaronder de X-Men en de Avengers. Wolverine is de Engelse naam voor het roofdier de veelvraat.
Wolverine werd bedacht door schrijver Len Wein en John Romita sr., met wat hulp van “Incredible Hulk” tekenaar Herb Trimpe. Wolverine verscheen voor het eerst in een gastoptreden in Incredible Hulk #180-181 (oktober 1974).
Wolverine komt oorspronkelijk uit Canada. Als mutant beschikt hij over de zintuigen en reflexen van een roofdier en de mogelijkheid tot regeneratie wat hem in staat stelt te genezen van elke verwonding, hoe erg ook. Verder bezit Wolverine drie intrekbare klauwen per hand, deze klauwen maken deel uit van zijn skelet. De sterke genezing maakte hem een geschikte kandidaat voor het Supersoldatenproject Weapon X, waarin Wolverine een operatie onderging waarbij zijn gehele skelet werd bedekt met het onverwoestbare fictieve metaal adamantium. Ook zijn klauwen kregen hierbij deze versterking.
Onder striplezers is Wolverine het bekendst vanwege zijn rol bij de X-Men. Hij kwam bij de X-Men in 1975. Wolverine was het symbool van de vele antihelden die rond die tijd hun intrede begonnen te doen in de strips. In de jaren 80 werden zijn vastberadenheid en het feit dat hij er niet voor terugdeinst geweld te gebruiken standaard karakteristieken voor antihelden. Als gevolg hiervan werd Wolverine een van de populairste X-Men personages. Hij kreeg kort daarop ook zijn eigen stripserie.
Naast in de strips is Wolverine een vast karakter in vrijwel elke X-men animatieserie, computerspel en in de drie X-Men films uit 2000, 2003 en 2006. Hij kreeg in 2009 een eigen aan de eerdere titels gelieerde film genaamd X-Men Origins: Wolverine. Acteur Hugh Jackman vertolkt Wolverine in alle vier de gevallen.
Hans Hoekman was de Nederlandse stem van Wolverine. Tegenwoordig is dit Simon Zwiers.
Publicatiegeschiedenis Wolverine verscheen voor het eerst op de laatste pagina van The Incredible Hulk #180, geschreven door Len Wein. Toen hij werd geïntroduceerd werd er niets vermeld over zijn verleden of afkomst, alleen dat hij een bovenmenselijke agent van de Canadese overheid was.
Wolverines tweede verschijning was in Giant-Size X-Men #1, waarin hij zich bij de X-Men aansloot. Gil Kane, die de voorkant van de strip ontwierp, gaf Wolverine hier zijn beroemde masker. Dave Crockum tekende voor het eerst Wolverine zonder zijn masker en kostuum en gaf hem zijn bekende haarstijl.
Een heropleving van de X-Men serie volgde, beginnend met Uncanny X-Men #94 (augustus 1975). Hierin werd Wolverine aanvankelijk overschaduwd door de andere personages, maar hij creëerde wel spanning binnen het team aangezien hij een oogje had op Cyclops’ vriendin Jean Grey. Na een tijdje dreigde Wolverine zelfs uit de X-men strips te worden geschreven. Hierop bedacht John Byrne het Canadese superheldenteam Alpha Flight, waar Wolverine lid van werd.
Wolverine bleef echter ook optreden in de Uncanny X-Men strips. Zijn populariteit steeg snel en hij kreeg zelfs zijn eigen vierdelige stripserie die liep van september tot december 1982. In november 1988 verscheen een vaste stripserie rond Wolverine.
In Nederland Wolverine dook in Nederland voor het eerst op in nummer 7 van De verbijsterende Hulk (1981), uitgegeven door Juniorpress. Na enkele optredens in de jaren 80 in met name strips van Spiderman, kreeg Wolverine in 1990 bij Juniorpress zijn eigen stripreeks. Het tijdschrift Wolverine liep van 1990 tot 2006, een totaal van 89 nummers. In 2007 nam Z-Press de rechten op Marvelstrips in Nederland over en gaf het album Wolverine - Evolution (2007) uit.
Biografie Wolverines geschiedenis is lange tijd een mysterie geweest. In de loop der jaren zijn er verschillende strips verschenen die Wolverines verleden vertelden. In 2001 verscheen de zesdelige stripserie Origin waarin Wolverines verleden geheel wordt onthuld.
Wolverine werd eind 19e eeuw geboren als James Howlett, de tweede zoon van de rijke grootgrondbezitters John II en Elizabeth Howlett in Alberta (Canada), een jongen van zwakke gezondheid. James werd voor het grootste gedeelte genegeerd door zijn moeder, die een tijd lang werd opgenomen na de dood van haar eerste zoon John Jr. in 1897. Het grootste gedeelte van zijn jeugd bracht hij door op de landerijen en hij had twee vrienden die bij hem op het landgoed woonden: Rose en Dog. Rose was een roodharig meisje dat naar het landgoed gehaald was om James' speelkameraadje te zijn. Dog was de zoon van de tuinman, Thomas Logan.
Thomas Logan, een alcoholist, was extreem gewelddadig tegen zijn zoon Dog. James, Rose en Dog begonnen als goede vrienden, maar tegen de tijd dat ze in de puberteit geraakten begon het misbruik door zijn vader sporen na te laten op Dog. Dog maakte avances naar Rose, die daar niet van gediend was. James liet dit weten aan zijn vader John. Als wraak vermoordde Dog het hondje van James. Dit leidde er weer toe dat Thomas Logan met zijn zoon weggestuurd werd van het landgoed.
In een dronken bui brak Thomas Logan samen met Dog in het landgoed in en probeerde Elizabeth Howlett (van wie wordt geïmpliceerd dat zij een relatie had gehad met Thomas) mee te nemen. John Howlett probeerde hem te stoppen en Thomas Logan schoot hem in koelen bloede neer. James was op dit moment net de kamer binnengekomen. Voor de eerste keer manifesteerde zijn mutatie zich en drongen de klauwen in zijn handen naar buiten. Hij vermoordde Thomas Logan en gaf Dog een krab over zijn gezicht, wat zou resulteren in drie littekens. Elizabeth Howlett pleegde onmiddellijk zelfmoord met Thomas' pistool. Rose en James, die zich zorgen maakten om hun veiligheid, ontvluchtten het landgoed. James, klaarblijkelijk zwaar getraumatiseerd, bleek zich haast niets meer te herinneren van zijn leven op het landgoed. Dog loog tegen de politie en de grootvader van James, bewerende dat John Howlett II en Thomas Logan waren vermoord door Rose. De grootvader van James (John Howlett I) nam Dog onder zijn hoede, aangezien de jongen geen familie meer had. Maar Dog was op dat moment al diep beschadigd en op weg een ware psychopaat te worden.
James en Rose verscholen zich in de hieropvolgende jaren in een dorpje in British Columbia waar veel gemijnd werd. James nam de naam "Logan" aan om zijn ware identiteit te verhullen, terwijl Rose deed alsof zij James' nichtje was. James' lichaam werd gehard door het werk in de mijn en zijn mutatie ontwikkelde zich verder. De elementen deden hem niets en hij leerde zelfs jagen zoals de dieren dat doen. "Logan" werd een gewaardeerd lid van de kleine samenleving door zijn harde werk en sterk gevoel voor rechtvaardigheid. Hij werd gerespecteerd door zijn collega's en zijn baas, Smitty, die een surrogaatvader voor James werd. James werd in deze tijd verliefd op Rose, maar kon niets doen omdat de twee verondersteld werden neef en nicht te zijn. Smitty had ook gevoelens ontwikkeld voor het meisje en uiteindelijk verloofden zij zich. James accepteerde de situatie omdat hij wilde dat Rose gelukkig was. James' grootvader, John Howlett I, voelde dat hij stervende was en vroeg de eveneens volwassen geworden Dog (die sterke gelijkenissen vertoont met Wolverines latere vijand Sabretooth) om James en Rose op te sporen zodat hij vrede met hen kon sluiten. Dog nam de opdracht aan, maar besloot voor zichzelf dat hij hen op zou sporen om James te vermoorden.
Het opsporen van James en Rose ging zo makkelijk dat aan te nemen is dat Dog een speciale gave heeft in het spoorzoeken. In de nacht dat Smitty en Rose zouden vertrekken uit het mijnstadje vond Dog James en confronteerde hem met zijn verleden en de nacht van hun beider vaders dood. De twee vochten hevig, midden op straat, en hoewel Dog fysiek sterker was werd hij uiteindelijk overmeesterd door de in woede ontstoken James. James sloeg, voor het eerst en public, zijn klauwen uit om Dog te vermoorden. Op dat moment sprong Rose echter tussen hen beiden in om James te stoppen en werd per ongeluk doorboord door de klauwen. James hield haar in zijn armen terwijl ze stierf. Daarna vluchtte hij de bossen in, en leefde velen jaren met een troep wolven in een zelf opgelegd ballingschap.
"Logan" heeft herinneringen aan een leven in Japan als Samoerai, aan een baan als agent voor de CIA en aan een wild leven in de Canadese wildernis. Tijdens het Weapon X-programma dat hij doorstond werden uitgebreide geheugenimplantaten aan hem gegeven, waardoor een gedeelte van of mogelijk al deze herinneringen vals zijn. Het is wel zeker dat hij in de Tweede Wereldoorlog Captain America ontmoette toen hij in het Canadese leger zat. Ergens na de Tweede Wereldoorlog werd Logan meegenomen door een groep wetenschappers, geleid door dr. Cornelius, die werkten aan Weapon X. Logans skelet werd tijdens dit programma gebonden aan het onverwoestbare fictieve metaal adamantium. Wolverine wist echter te ontsnappen, en doodde in zijn vluchtpoging bijna iedereen die aanwezig was in de faciliteit. Hierna werd hij opgenomen in de organisatie Department H. Hier kreeg hij de opdracht de Hulk te stoppen die op dat moment in gevecht was met de Wendigo. Wolverine wist de Wendigo te verslaan, maar verloor van de Hulk.
Korte tijd later werd Wolverine door Professor Xavier gerekruteerd voor zijn team de X-Men. Hij bleef vooral omdat hij gevoelens ontwikkelde voor Jean Grey (ook bekend als Marvel Girl), die echter een relatie had met Cyclops. Wolverine kon hierdoor nooit goed opschieten met Cyclops. Hoewel Wolverine geleidelijk aan leerde zijn woeste instincten onder controle te houden, had hij er nog steeds geen moeite mee een vijand “voorgoed” uit te schakelen. Hij werd wel goede vrienden met Nightcrawler.
Wolverine werd in 2004 lid van de Avengers. Hij werd vooral toegelaten omdat hij bereid was grenzen te overschrijden waar andere leden liever binnen bleven.
Krachten en vaardigheden Mutaties Wolverine is een mutant. Zijn primaire mutatie is zijn verhoogde genezingsfactor. Hij kan razendsnel regenereren en genezen van voor normale mensen dodelijke verwondingen. Het maakt hem ook tot op zekere hoogte immuun voor gif en ziektes. De mate waarin Wolverine kan genezen van een wond verschilt per strip. Oorspronkelijk kon Wolverine alleen snel genezen. Later kreeg hij de gave om zelfs hele organen te regenereren.
Toen Magneto tijdelijk Wolverines adamantium van zijn botten verwijderde steeg Wolverines geneesfactor tot ongekende hoogten. Het bleek dat het adamantium in feite een zwaar gif was voor Wolverines lichaam, waardoor het grootste gedeelte van zijn genezende kracht opging aan het neutraliseren daarvan. Hij was toen zelfs in staat geheel terug te regenereren vanaf zijn skelet.
Wolverine wordt dankzij zijn geneesfactor veel minder snel oud dan een gewoon mens. Hij is in de hedendaagse strips toch al zeker over de 100 jaar oud, maar hij heeft nog de kracht en het uiterlijk van een man in de bloei van zijn leven.
Wolverine beschikt dankzij zijn mutatie eveneens over bovenmenselijke zintuigen zoals zicht, gehoor en reuk. Hij kan individuen opsporen door enkel hun geur en perfect zien in een bijna geheel verduisterde omgeving. Hij beschikt ook over bovenmenselijke kracht. Hoewel hij niet zo extreem sterk is als bijvoorbeeld de Hulk, is het bekend dat hij in staat is stalen kettingen te breken (Uncanny X-Men vol. 1 #111). Ook is zijn uithoudingsvermogen vele malen groter dan dat van een gewoon mens.
Ten slotte beschikt Wolverine over enkele roofdierachtige trekjes zoals een scherp gebit en drie klauwen aan allebei zijn handen die hij wanneer hij maar wil uit zijn handen kan laten schuiven. Deze klauwen zijn van nature gemaakt van bot en een onderdeel van zijn skelet.
Adamantium skelet