De Grand Lodge of Scotland (Nederlands: Grootloge van Schotland, afgekort G.L.S.) is een reguliere Schotse obediëntie (koepelorganisatie van vrijmetselaarsloges) die uitsluitend toegankelijk is voor mannen. Zij werd opgericht in 1736 onder de naam Grand Lodge of Antient, Free and Accepted Masons of Scotland.
De Grand Lodge of Scotland vormt samen met de United Grand Lodge of England en de Grand Lodge of Ireland de zogeheten Home Grand Lodges, de oudste grootloges ter wereld met veel aanzien. De Reguliere Grootloge van België, het Grootoosten der Nederlanden en de Grand Lodge of Scotland onderhouden vriendschappelijke verhoudingen met elkaar.
De hoofdzetel van de Grand Lodge of Scotland bevindt zich in Freemasons' Hall, George Street in Edinburgh. In het gebouw is naast diverse tempels ook een museum gevestigd.
In totaal kent de Grand Lodge of Scotland anno 2025 ruim 1.000 loges. Het merendeel hiervan bevindt zich in Schotland, daarnaast zijn er loges in vrijwel alle werelddelen.
Ritus en graden miniatuur|Freemasons' Hall, Edinburgh Binnen de loges van de Grand Lodge of Scotland worden de basisgraden van leerling, gezel en meester verleend. De rituele basis hiervoor wordt gevormd door de Standard Scottish Rite, een ritus specifiek voor de G.L.S. Hier zijn verschillende varianten van, daarnaast hebben de loges een grote mate van autonomie als het gaat om de uitvoering van het ritueel waardoor er in dit opzicht grote verschillen kunnen zijn tussen loges onderling.
De Grand Lodge of Scotland overziet ook de toepassing van de graad van Merkmeester binnen haar jurisdictie, hoewel deze ook verleend kan worden binnen een kapittel van het Supreme Grand Royal Arch Chapter of Scotland.
Structuur Binnen Schotland zijn de loges die onder de jurisdictie van de Grand Lodge of Scotland vallen gegroepeerd in Provincial Grand Lodges, daarbuiten - per land of per regio - in District Grand Lodges en Grand Superintendencies (losse groepen van loges). Anno 2025 overziet de Grand Lodge of Scotland binnen Schotland 32 Provincial Lodges en daarbuiten 26 District Grand Lodges en vier Grand Superintendencies.
Geschiedenis Hoewel de Grand Lodge of Scotland is opgericht in 1736, waren er al lang voor die tijd vrijmetselaarsloges actief in Schotland. Een belangrijke aanwijzing hiervoor vormen de Schaw-statuten, twee ordonnanties die in 1598 en 1599 werden uitgevaardigd door William Schaw, Master of Works van koning Jacobus VI van Schotland. Ze regelden de organisatie en het bestuur van de Schotse metselaarsloges en behoren tot de vroegste schriftelijke documenten in de geschiedenis van de vrijmetselarij. miniatuur|William St. Clair of Roslin In de Schaw-statuten werd de Lodge of Edinburgh (Mary's Chapel) aangewezen als hoofdloge van Schotland, maar Lodge Mother Kilwinning kreeg een uitzonderingspositie als oudste instelling. Lodge Mother Kilwinning in de county Ayrshire wordt nog steeds - hoewel hier geen sluitend bewijs voor is - gezien als de oudste loge ter wereld, en zou stammen uit de 12e eeuw.
In 1735 werd op initiatief van Lodge Cannongate Kilwinning een comité gevormd om te komen tot een voorstel om een grootmeester te kiezen voor alle Schotse loges. Dit leidde er uiteindelijk dat op 30 november 1736 tweeëndertig - van de meer dan honderd - Schotse loges zich verzamelden in Edinburgh, en de Grand Lodge of Scotland oprichtten. Als eerste grootmeester werd William St. Clair, 21e baron van Roslin (1700-1778) verkozen.
Het aantal loges dat toetrad tot de Grand Lodge of Scotland groeide gestaag. In 1747 werd voor het eerst een loge in het buitenland gevestigd, in Aleppo in Syrië. Lodge Mother Kilwinning - een van de oprichtende loges - trad na een geschil in 1743 uit de G.L.S., om in 1818 weer terug te keren.
In 1858 nam de Grand Lodge of Scotland haar intrek in de in haar opdracht gebouwde Freemasons' Hall aan George Street. Het huidige gebouw is echter niet hetzelfde als het oorspronkelijke uit 1858. Rond 1909 besloot de G.L.S. het pand volledig te herbouwen op dezelfde locatie. Het huidige gebouw aan George Street werd in mei 1912 voltooid en is anno 2025 nog steeds de hoofdzetel van de Grand Lodge of Scotland
Aanwezigheid in België De Grand Lodge of Scotland heeft anno 2025 op Belgische bodem twee actieve werkplaatsen: in Antwerpen loge 'Wellington' (opgericht als loge 'Anglo-Belge' onder het Grootoosten van België in 1893, slapend van 1914 tot 1923, overgegaan naar de G.L.S. op 20 januari 1933) - Engelstalig in Brussel loge 'Allegiance', opgericht op 10 mei 1952 onder de G.L.S. - Engelstalig Deze beide loges vallen direct onder het gezag van de Grand Lodge of Scotland.
De obediëntie had in het verleden op wat nu Belgische bodem is nog enkele werkplaatsen:
in Namen loge 'Union', opgericht als veldloge door generaal-majoor Houston onder de G.L.S. in 1764, met zetel respectievelijk te Namen, Sluis, Doornik, Ieper, Steenbergen, Nijmegen, Bergen op Zoom, Maastricht en Veere, slapend sedert 1809 - tweetalig Engels en Frans in Brussel loge 'Saint-Charles,' opgericht als veldloge door Karel van Lotharingen onder de G.L.S. in 17XX, slapend sedert 17XX - Franstalig in Doornik loge 'Les Amis Inséparables', opgericht onder de G.L.S. in 1767, overgegaan naar de Provinciale Grootloge voor de Oostenrijkse Nederlanden in 1770, opgegaan samen met 'L'Unanimité' in 'Les Amis Réunis' te Doornik in 1770 - Franstalig eveneens in Doornik loge 'L'Unanimité' opgericht onder de G.L.S. in 1769, overgegaan naar de Provinciale Grootloge voor de Oostenrijkse Nederlanden in 1770, opgegaan samen met 'Les Amis Inséparables' in 'Les Amis Réunis' te Doornik in 1770 - Franstalig in Namen loge 'La Parfaite Union', opgericht onder de G.L.S. in 1770, overgegaan naar de Provinciale Grootloge voor de Oostenrijkse Nederlanden in 1777, omgenoemd tot 'La Bonne Amitié' in 1777, overgegaan naar het Grand Orient de France in 1808, overgegaan naar het Grootoosten der Nederlanden in 1815, overgegaan naar het Grootoosten van België in 1833 onder n° 2, hernoemd naar 'La Bonne Amitié - François Bovesse' in 1945 - Franstalig
Aanwezigheid in Suriname Van 1921 tot 1938 bestond in Paramaribo loge Obadiah, welke ressorteerde onder de Grand Lodge of Scotland. De loge richtte zich met name op Amerikaanse en Engelse burgers in Suriname.
Externe links The Grand Lodge of Antient, Free and Accepted Masons of Scotland Lodge Wellington Antwerp Lodge Allegiance Brussels
Appendix
Categorie:Cultuur in Schotland Categorie:Britse obediëntie Categorie:Buitenlandse obediëntie in België