thumb|250px|De toegang tot het Zuiderdiep vanaf de Drentsche Aa bij de Reitemakersrijge is alles wat er van het diep resteert. thumb|250px|Gedempte Zuiderdiep 96 thumb|250px|Gebrandschilderd glas in Gedempte Zuiderdiep 96 thumb|250px|Gedempte Zuiderdiep 90 op de hoek met de Ubbo Emmiusstraat bij avond
Het Gedempte Zuiderdiep (vaak kortweg Zuiderdiep of Gronings Suderdaip) is een straat in Groningen. Oorspronkelijk was het Zuiderdiep het zuidelijke gedeelte van de stadsgrachten van Groningen.
De oudste gracht is vermoedelijk rond 1265 gegraven en liep toen ook al tot aan het Kattendiep in het oosten. In de 16e eeuw werden beide diepen geleidelijk aan gedempt. In 1612 ontwierp Garwer Peters een nieuwe gracht met de naam 'Kattendiep'. De aanleg startte tussen 1612 en 1614 in aanloop naar de grote stadsuitleg. Het westelijke deel tussen de A (Reitemakersrijge) en de Haddingestraat was toen gereed. Pas in 1637 werd het diep voltooid en kreeg het westelijke deel de naam Zuiderdiep.
Na het graven van het Verbindingskanaal werd het Zuiderdiep in 1880 deels gedempt. Alleen het meest westelijke deel bij de Reitemakersrijge bleef nog tot 1954 bestaan, waarna dit ook werd gedempt.
De naam Zuiderdiep wordt sindsdien gebruikt voor de straat tussen de Oosterstraat en de Munnekeholm. Het verlengde aan de westzijde staat nu bekend als Reitemakersrijge, aan de oostzijde gaat het Zuiderdiep over in het Gedempte Kattendiep.
Na de demping heeft het Zuiderdiep verschillende functies gehad. Het heeft gediend als marktplein, als busstation voor het streekvervoer (van 1930 tot 1953) en als verkeersader. Sinds de invoering van het Verkeerscirculatieplan Groningen in 1977 is het Zuiderdiep geen doorgaande route meer. Om te voorkomen dat dit in de toekomst toch opnieuw zou kunnen gebeuren, is het nieuwe gebouw van de Academie Minerva toen in opdracht van het stadsbestuur naar voren geplaatst over de rooilijn heen. Dit om zo een eventuele toekomstige doorgaande autoroute voorgoed te kunnen blokkeren.
Bijzondere panden Aan het Zuiderdiep stond tot 1993 het hoofdkantoor van het Nieuwsblad van het Noorden. De krant, die later het Dagblad van het Noorden werd, is verhuisd naar het industrieterrein Winschoterdiep. Het jugendstilpand van de krant is bewaard gebleven.
Bijzonder is ook het voormalige kantoor voor de Dienst Gemeentewerken, ontworpen door architect Siebe Jan Bouma (1899-1959) in de stijl van de Amsterdamse School. De dakpartij aan de zijde van het Gedempte Zuiderdiep is zwaar overhellend: de dakpannen zijn bijna verticaal geplaatst. De architect heeft de hoekpartij extra accent gegeven door hier een sterke ronding aan te brengen. De gevel aan de Ubbo Emmiusstraat is bijzonder door de naast elkaar geplaatste ribben met daartussen hoge, smalle ramen. De bouw startte in 1925 en werd in 1928 voltooid.Dienst RO/EZ, Staat In Groningen, laatst geraadpleegd op 7 november 2013; Gemeentewerken (Dienst RO/EZ) in Groningen, rijksmonumenten.nl, laatst geraadpleegd op 7 november 2013. Gearchiveerd op 8 mei 2023.
Ook een bijzonder pand is het Woon- Werkhuis Hoogland en Versteegh dat in 2007 gekozen werd als BNA-gebouw 2007 van Regio Noord.
Aan het Zuiderdiep is ook een bioscoop gevestigd. Deze bioscoop, van Pathé, zit op de plek waar voorheen de brandweerkazerne was gevestigd. Aan het einde van het Zuiderdiep, bij de Munnekeholm, staat het hoofdgebouw van de Academie Minerva.
Vanaf 1871 was aan het Zuiderdiep gevestigd het Woon- en Eethuis voor Allen, een volksgaarkeuken en logement waarvan de afkorting W.E.E.V.A. een begrip werd, zozeer dat de naam Hotel WEEVA voor dit reeds lang als middenklassehotel ingerichte gebouw in gebruik bleef tot 2002.
Monumenten Aan het Zuiderdiep staan acht rijksmonumenten. Daarnaast staan er 40 panden die als gemeentelijk monument worden beschermd.
Adres Bouwjaar Beschrijving Monument Foto Gedempte Zuiderdiep 1 19e eeuw (gevel) Deel van complex Oosterstraat, Burchtstraat, mogelijk is achtermuur (0,5 meter dik) restant oude stadsmuur 100px Gedempte Zuiderdiep 2 17e eeuw Bedrijfspand met wonen op de hoek Rademarkt. GM 102045 100px Gedempte Zuiderdiep 6-10 1871-1918 WEEVA, oorspronkelijk volksgaarkeuken, later hotel GM 102047 100px Gedempte Zuiderdiep 13 19e eeuw (gevel) Winkelpand met verdieping onder zadeldak. Pand was tegen oude stadsmuur aangebouwd. GM 102014 100px Gedempte Zuiderdiep 15 Diep pakhuis onder zadeldak, loopt door tot Burchtstraat. 100px Gedempte Zuiderdiep 17 19e eeuw Hoekpand onder hoog zadeldak, zesruitsvensters, forse kroonlijst. Pand loopt door naar de Burchtstraat, achterkant waarschijnlijk oudste deel. Voorhuis aan Zuiderdiep waarschijnlijk 19 eeuw, pui uit 1905. 100px Gedempte Zuiderdiep 24 1903 Nieuwsblad van het Noorden 100px Gedempte Zuiderdiep 26 1895 Café met bovenwoningen GM 102051 100px Gedempte Zuiderdiep 31 1935 De Faun GM 102289 100px Gedempte Zuiderdiep 32-34 1895 Bedrijfspand met bovenwoningen GM 102054 100px Gedempte Zuiderdiep 36 Woonhuis, verbouwd in 1902 naar ontwerp van P.M.A. Huurman GM 102055 100px Gedempte Zuiderdiep 38 1880 Woonhuis in eclectische stijl GM 102056 100px Gedempte Zuiderdiep 39-41 1896 Oorspronkelijk pakhuis in de Bruine Ruiterstraat 16e eeuw, aan Zuiderdiep in 1896 nieuwe gevel in neorenaissancestijl 100px Gedempte Zuiderdiep 40 1885 Woonhuis in een eclectische stijl 100px Gedempte Zuiderdiep 43 1901 Bedrijfspand met bovenwoning in neo-gotische stijl ontworpen door G. Nijhuis GM 102018 100px Gedempte Zuiderdiep 45 1880 Herenhuis in eclectische bouwstijl 100px Gedempte Zuiderdiep 50 1904 Bedrijfspand met bovenwoning, ontworpen door Y. van der Veen in art-nouveaustijl GM 102059 100px Gedempte Zuiderdiep 53 1910 Winkel met bovenwoning, ontworpen door Y. van der Veen GM 102021 100px|pand rechts Gedempte Zuiderdiep 55 1904 Oorspronkelijk pakhuis met bovenwoning, in art-nouveaustijl GM 102022 100px|pand links Gedempte Zuiderdiep 56 1894 Bedrijfspand met bovenwoning, ontworpen door G. Nijhuis GM 102062 100px Gedempte Zuiderdiep 62 1895 Woonhuis in eclectische stijl GM 102065 100px Gedempte Zuiderdiep 6319e eeuw Gave winkelpui uit 1925 in art-deco-stijl GM 102024 Gedempte Zuiderdiep 79 1910 Drielaags winkelpand met bovenwoning, winkelpui in jugendstil GM 102027 Gedempte Zuiderdiep 81 1910 Drielaags winkelpand met bovenwoning, winkelpui uit jaren 50 GM 102028 Gedempte Zuiderdiep 83 1940 Zeldzaam voorbeeld van vooroorlogse Delftse School, ontworpen door J.A. Boer GM 102029 100px Gedempte Zuiderdiep 85 17e eeuw Oorspronkelijk eenlaags dwarshuis, verdieping 19e eeuw GM 102030 100px Gedempte Zuiderdiep 87 19e eeuw Tweelaags woonhuis onder schilddak met houten kroonlijst, op hoek Folkingestraat, GM 102031 Gedempte Zuiderdiep 88 1830 Laatste overblijfsel oude bebouwing, tweelaags pand onder lijstgevel onder zadeldak GM 102068 100px Gedempte Zuiderdiep 96-98 1928 Dienst Gemeentewerken, ontworpen door S.J. Bouma, beeldhouwwerk van Willem Valk 100px Gedempte Zuiderdiep 100 19e eeuw Tweelaags woonhuis met lijstgevel onder schilddak GM 102070 100px Gedempte Zuiderdiep 110-112 1908 Dubbelpand met symmetrische, gespiegelde opzet, drielaags onder plat dak GM 102075 100px Gedempte Zuiderdiep 11317e eeuw Breed tweelaags woonhuis onder schilddak op de hoek Schoolholm GM 102035 100px Gedempte Zuiderdiep 11419e eeuw Tweelaags pand met lijstgevel onder schilddak, houten winkelpui GM 102076 100px Gedempte Zuiderdiep 11619e eeuw Tweelaags pand met houten lijstgevel, met opgemetselde tuitgevel, plat dak met steil voorschild, houten winkelpui GM 102078 100px Gedempte Zuiderdiep 124 19e eeuw Tweelaags pand met lijstgevel onder zadeldak op de hoek Driemolendrift GM 102079 100px Gedempte Zuiderdiep 131 19e eeuw Tweelaags pand, gemeenschappelijke lijst met nr 133 GM 102040 Gedempte Zuiderdiep 133 19e eeuw Tweelaags pand, gemeenschappelijk lijst met nr 131. Pand loopt door tot Torenstraat. winkelpui uit jaren 20 GM 108681 Gedempte Zuiderdiep 13417e/18e eeuw Eenlaags met zadeldak, karakteristiek voor oorspronkelijke bebouwing aan dit deel van Zuiderdiep GM 102082 100px Gedempte Zuiderdiep 135 19e eeuw Smal tweelaags pand met lijstgevel en gemetselde dakkapel GM 102042 Gedempte Zuiderdiep 13617e/18e eeuw Eenlaags met zadeldak, bijzonder de vensteromtimmeringen, karakteristiek voor dit deel Zuiderdiep GM 102083 100px Gedempte Zuiderdiep 137-139 1910 Bankgebouw, ontworpen door A.D.N. van Gendt en G. Nijhuis 100px Gedempte Zuiderdiep 13819e eeuw Tweelaags hoekpand met lijstgevel onder afgeplat schilddak, hoek Stationsstraat GM 102084 100px Gedempte Zuiderdiep 140 19e eeuw Het Wapen van Groningen, twee laags hoekpand met lijstgevel onder schilddak GM 102085 100px Gedempte Zuiderdiep 141 19e eeuw Tweelaags pand met lijstgevel onder schilddak, hoek Munnekeholm GM 102044 Gedempte Zuiderdiep 142 19e eeuw Eenlags pand onder afgeknot schilddak met houten dakkapel en houten winkelpui GM 102086 100px Gedempte Zuiderdiep 148 19e eeuw Tweelaags pnad met lijstgevel, plat dak met steile voor- en zijschilden en balkon, op de hoek Jonkerstraat GM 102088 100px Gedempte Zuiderdiep 152 1860 Tweelaags pand onder schilddak in classicistische stijl GM 102089 100px Gedempte Zuiderdiep 154 1937 Winkel met bovenwoning ontworpen door H.E. Nienhuis in de stijl van Delftse School GM 102090 100px
Categorie:Straat in Groningen (gemeente) Categorie:Voormalige gracht in Groningen (provincie)