thumb|Vakantiehuisje op het park Bispinger Heide van Center Parcs
Jacob Berend (Jaap) Bakema (Groningen, 8 maart 1914 – Rotterdam, 20 februari 1981) was een Nederlands architect en medenaamgever van het bureau Van den Broek en Bakema, dat een bijzondere plaats inneemt in de Nederlandse architectuurgeschiedenis van de 20e eeuw.
Levensloop Bakema werd geboren in Groningen-stad en groeide op in tuindorp De Hoogte. Na een mulo-opleiding ging hij studeren aan de middelbare technische school in Groningen, waar hij in 1935 afstudeerde in de richtingen bouwkunde en weg- en waterbouw. Hij werkte daarna enige tijd voor de Groninger architect Willem Reitsema. Tussen 1937 en 1941 volgde hij in Amsterdam Hooger Bouwkundig Onderricht, de architectenopleiding die later de Academie voor Bouwkunst zou worden. Deze opleiding rondde hij onder zijn mentor Mart Stam cum laude af. In deze periode werkte hij ook bij Cornelis van Eesteren in Amsterdam en bij Van Tijen en Maaskant in Rotterdam.
In 1942 probeerde hij vanuit het bezette Nederland Engeland te bereiken. Hij werd in de Pyreneeën aangehouden en in Frankrijk vastgezet. In het najaar van 1944 wist hij Groningen weer te bereiken. Hij dook onder bij zijn collega-architect Evert van Linge.
Tussen 1945 en 1948 werkte Bakema bij de Dienst van Volkshuisvesting in Rotterdam. In 1948 associeerde hij zich met Johannes Brinkman en Jo van den Broek van het architectenbureau Brinkman en Van den Broek. Brinkman was toen ernstig ziek en Van den Broek was zojuist benoemd tot hoogleraar aan de Technische Hogeschool Delft. Na het overlijden van Brinkman in 1949 ging het bureau in 1950 verder onder de naam Van den Broek en Bakema. Van 1959 tot 1964 zat Bakema in de redactie van het tijdschrift Forum, samen met Aldo van Eyck en Herman Hertzberger.
thumb|Rotterdam, Centrale Bibliotheek
Met het bureau Van den Broek en Bakema heeft Jaap Bakema een zwaar stempel gedrukt op de wederopbouw in Rotterdam. Het laatste gebouw waar hij bij betrokken was, is de Centrale Bibliotheek (1977-1983) in Rotterdam. In 1981 overleed Jaap Bakema.
Selectie van werken (chronologisch) Jaar betreft de oplevering van het pand. +JaarGebouwPlaatsOpmerking1949Aankomsthal Holland-Amerika lijnRotterdamTegenwoordig Cruise Terminal Rotterdam1949't VensterRotterdam1950De LantarenRotterdam1953LijnbaanRotterdam1957OpstandingskerkSchiedamIn 2002 verbouwd tot appartementen1958Schoenenmagazijn HufRotterdamSinds 2010 rijksmonument1962Samen op weg-kerkNagele1966Aula TU DelftDelftJaren zeventigWoonwijk 't HoolEindhoven1970Faculteitsgebouw Bouwkunde TU DelftDelftIn 2008 door brand verwoest1972Stadhuis van TerneuzenTerneuzenIn 2025 voorgedragen als rijksmonument1983Centrale Bibliotheek RotterdamRotterdam
Trivia In 2006 is de Bakema Foundation opgericht. Vanaf 2006 tot 2012 werd er jaarlijks een onderzoeksbeurs van 10.000 euro toegekend voor onderzoek op het snijvlak van architectuur, samenleving en technologie. De karakteristieke vakantiehuisjes op de parken van Sporthuis Centrum, het latere Center Parcs, zijn ontworpen door Jaap Bakema. Het Stadhuis van Terneuzen dat door Bakema werd ontworpen en begin jaren '70 is gerealiseerd werd in september 2025 voorgedragen als Rijksmonument.
Citaat "Werkelijke architectuur kan in onze dagen slechts worden geschapen door diegenen die zinnens zijn aan de schepping van nieuwe maatschappelijke ordeningen mee te werken."
Biografie Totale Ruimte, Annette Jansen, Querido Fosfor, 2023.
Zie ook Lijst van Nederlandse architecten
Bakema, Jaap Bakema, Jaap