miniatuur|Model van het ruimteschip dat vlak naast Devils Tower landde. Close Encounters of the Third Kind is een Amerikaanse sciencefictionfilm uit 1977 geregisseerd en geschreven door Steven Spielberg. De film draagt ook wel de titel Close Encounters of the Third Kind: Special Edition (de heruitgave uit 1980 waarin het moederschip van binnen te zien is) en de werktitels The Close Encounter of the Third Kind en Watch the Skies.
Close Encounters of the Third Kind werd genomineerd voor acht Academy Awards, waarvan het die voor beste cinematografie won en Frank E. Warner daarnaast een Special Achievement Award kreeg voor de geluidseffectbewerking. Daarnaast won de film elf andere prijzen, waaronder een Grammy Award voor de filmmuziek van John Williams, een BAFTA Award voor beste productieontwerp en Saturn Awards voor beste scenario, beste regie en beste muziek.
Close Encounters of the Third Kind werd in 2007 opgenomen in de National Film Registry.
Verhaal
In de Sonorawoestijn ontdekken de Franse wetenschapper Claude Lacombe en zijn Amerikaanse tolk, de cartograaf David Laughlin en andere onderzoekers een groep Grumman TBM Avengers die van de ene op de andere dag tevoorschijn zijn gekomen. De vliegtuigen worden geïdentificeerd als Flight 19, een trainingsvlucht die kort na de Tweede Wereldoorlog vermist raakte in de Bermudadriehoek. De vliegtuigen zijn in perfecte staat, maar de bemanning is nergens te bekennen. Een bejaarde getuige die in de buurt woont, bedekt met zonnebrand, beweert dat "de zon 's nachts tevoorschijn kwam en voor hem zong". De onderzoekers zijn eveneens verbijsterd om de SS Cotopaxi, een schip dat ook eerder was verdwenen in de Bermudadriehoek, volledig intact en zonder bemanning terug te vinden in het midden van de Gobiwoestijn.
In het Indianapolis Air Route Traffic Control Center kijken luchtverkeersleiders toe hoe twee vluchten van luchtvaartmaatschappijen een botsing in de lucht met een ongeïdentificeerd vliegend object (UFO) ternauwernood weten te vermijden. Desgevraagd geeft geen van beide bemanningen te kennen een UFO-rapport te willen ondertekenen.
In Muncie, Indiana, wordt de driejarige Barry Guiler wakker en ontdekt dat zijn speelgoed zelfstandig werkt. Hij begint iets buiten te volgen waardoor zijn moeder, Jillian, hem achterna gaat. Grootschalige stroomstoringen beginnen het gebied te teisteren, waardoor elektricien Roy Neary op onderzoek moet gaan van zijn baas. Terwijl hij zich probeert te oriënteren op de weg, beleeft Roy een ontmoeting met een UFO, en wanneer deze over zijn truck vliegt, verbrandt de zijkant van zijn gezicht lichtjes door de neerwaartse intense lichtstraal van de UFO. Roy ontvangt op dat moment enkele flitsen van een door de UFO overgebracht visioen van een bergachtige vorm. De UFO stijgt met drie andere UFO's op, terwijl Roy en drie politieauto's de achtervolging inzetten. Het ruimtevaartuig vliegt de nachtelijke hemel in, maar de metafysische ervaring laat Roy gebiologeerd achter. Hij raakt gefascineerd door UFO's tot ongenoegen van zijn vrouw, Ronnie, en is geobsedeerd door subliminale beelden van een bergachtige vorm, waar hij vaak modellen van maakt. Jillian raakt ondertussen ook geobsedeerd en schetst het unieke bergbeeld. Kort daarna wordt ze in haar huis geterroriseerd door een UFO die uit de wolken neerdaalt. Ze verzet zich tegen de pogingen van de UFO en onzichtbare wezens (die enkele elektrische voorwerpen van het huis beginnen te activeren) om het huis binnen te komen, maar in de chaos wordt Barry (die blij reageert op de inbraak) ontvoerd.
Lacombe en Laughlin gaan - samen met een groep experts van de Verenigde Naties - door met het onderzoeken van toenemende UFO-activiteit en vreemde, gerelateerde gebeurtenissen. Getuigen in Dharamsala melden dat de UFO's kenmerkende geluiden maken: een vijftonige muzikale frase in een majeur toonladder (G, A, F, F minus 1 octaaf, C.een bericht in de kunsttaal Solresol). Wetenschappers zenden de zin uit naar de ruimte, maar zijn verbijsterd door de reactie: een schijnbaar betekenisloze reeks getallen (104 44 30 40 36 10) die keer op keer wordt herhaald als radiopulsen totdat Laughlin, met zijn achtergrond in de cartografie, de cijfercombinatie herkent als geografische coördinaten, die wijzen naar Devils Tower bij Moorcroft, Wyoming. Lacombe en het Amerikaanse leger komen samen in Wyoming. Het Amerikaanse leger evacueert het gebied en verspreidt valse berichten in de media dat een treinwrak een giftig zenuwgas heeft gelekt na een crash, terwijl het ondertussen een geheime landingszone voorbereidt voor de UFO's en hun inzittenden.
Ondertussen wordt Roy steeds grilliger, waardoor Ronnie hem in de steek laat en hun drie kinderen meeneemt. Wanneer een nieuwsprogramma over de treincrash bij Devils Tower op televisie wordt uitgezonden, zien Roy en Jillian dezelfde uitzending, zich realiserend dat het dezelfde berg is die ze hebben gezien en in hun geheugen was geprent. Ze gaan, samen met andere reizigers die dezelfde visioenen meemaakten, op weg naar Devils Tower, ondanks de openbare waarschuwingen over zenuwgas.
Terwijl de meeste reizigers worden aangehouden door het leger, blijven Roy en Jillian volharden en bereiken ze de plek net wanneer de UFO's aan de nachtelijke hemel verschijnen. De regeringsspecialisten ter plaatse beginnen te communiceren met de UFO's, die geleidelijk met tientallen verschijnen, door gebruik te maken van licht en geluid op een groot elektrisch reclamebord, via een ARP 2500-synthesizer. Hierna landt een enorm moederschip op de locatie, waardoor de vermiste piloten uit de Tweede Wereldoorlog en de Cotopaxi-schippers worden vrijgelaten, evenals meer dan een dozijn andere ontvoerden, van lang vermiste volwassenen tot kinderen (en zelfs een paar dieren), allemaal uit verschillende tijdperken en die allemaal vreemd genoeg niet verouderd zijn sinds hun ontvoering. Barry keert ook terug en herenigt zich met een opgeluchte Jillian. De regeringsfunctionarissen besluiten Roy op te nemen in een groep mensen die ze hadden uitgekozen als potentiële bezoekers van het moederschip en bereiden hem haastig voor.
Als de buitenaardse wezens eindelijk uit het moederschip tevoorschijn komen, selecteren ze Roy om met hen mee te reizen. Als Roy het moederschip betreedt, pauzeert een van de buitenaardsen even bij de mensen. Lacombe gebruikt Curwen-handtekens die overeenkomen met de buitenaardse tonale frase van vijf noten. Het wezen antwoordt met dezelfde gebaren, glimlacht en keert terug naar zijn schip, dat de ruimte ingaat om naar hun thuisplaneet te reizen.
Rolverdeling
| || Roy Neary |- | || Claude Lacombe |- | || Ronnie Neary |- | || Jillian Guiler |- | || David Laughlin |- | || Projectleider |- | || Majoor "Wild Bill" Walsh |- | || Landbouwer |- | || Jean Claude |- | || Barry Guiler |- | || Brad Neary |- | || Toby Neary |- | || Sylvia Neary |- | || Robert |- | || Teamleider |- | || Majoor Benchley |- | || Ike |- | || Larry Butler |- | || Harry |- | || Zichzelf
Achtergrond Analyse Sciencefictionfilms waren tot aan 2001: A Space Odyssey voornamelijk kleinere producties geweest. Deze film en Star Wars bereidden de weg voor Close Encounters, wat een grote film was met veel production value en dure visuele effecten van Douglas Trumbull (van onder meer Blade Runner en 2001: A Space Odyssey). De buitenaardsen blijken in de film uiteindelijk vriendelijk, terwijl het de conventie was om aliens als vijandigen te portretteren. Wetenschappers hebben in de film de leiding, niet militairen. Dit aspect maakte CE3K anders dan veel sciencefictionfilms.
Ontwikkeling Het idee voor de film ontstond al toen Steven Spielberg in zijn jeugd samen met zijn vader een meteorietenregen zag.Steven Spielberg, Richard Dreyfuss, Joe Alves, Melinda Dillon, Douglas Trumbull, The Making of Close Encounters of the Third Kind, 1997, Columbia Pictures Als tiener maakte Spielberg de film Firelight. Veel scènes uit Firelight zouden later door hem worden hergebruikt in Close Encounters.McBride, p.14–68 In 1970 schreef Spielberg een kortverhaal getiteld Experiences, over een lichtshow die door een groep tieners op een avond wordt waargenomen in de lucht.McBride, p.227–229 Eind 1973, toen de productie voor The Sugarland Express werd afgerond, maakte Spielberg een deal met Columbia Pictures voor een sciencefictionfilm. 20th Century Fox had het idee reeds afgekeurd. Julia en Michael Phillips tekenden als producers.
Aanvankelijk wilde Spielberg een documentaire of low budget-film maken over mensen die in UFO’s geloven. Hij gaf het project de werktitel Watch the Skies, vernoemd naar een citaat uit The Thing from Another World. Hij stelde het idee voor aan Willard Huyck en Gloria Katz. Katz vond het echter een van de slechtste ideeën die ze ooit had gehoord. Spielberg huurde daarom Paul Schrader in om een nieuw scenario te schrijven. Het project werd op de lange baan geschoven toen Spielberg eerst de regie van Jaws op zich nam.
Toen Jaws een groot succes werd, kreeg Spielberg van Columbia meer vrijheid voor het maken van zijn sciencefictionfilm. Schrader had ondertussen het scenario voltooid, maar Spielberg keurde het af.McBride, p.260–269 Het scenario droeg de titel Kingdom Come. De protagonist was een 45-jarige luchtmachtcommandant die op een dag een UFO ontmoet en daarna 15 jaar lang probeert contact te zoeken met de buitenaardse wezens. John Hill werd ingehuurd om het verhaal te herschrijven. Ook zijn scenario werd door Spielberg afgekeurd, daar het te veel een James Bond-film zou zijn geworden.
Hal Barwood en Matthew Robbins stelden Spielberg voor de plot te laten draaien om de ontvoering van een kind. Spielberg schreef zelf een scenario rondom dit idee. Hij liet zich onder andere inspireren door het lied When You Wish upon a Star uit de Disneyfilm Pinocchio. Voor de afronding van het scenario werd hij geholpen door Jerry Belson. Dit scenario kreeg tevens de definitieve titel Close Encounters of the Third Kind.McBride, p.270–279 J. Allen Hynek, die met de United States Air Force had gewerkt aan Project Blue Book, werd ingehuurd als adviseur.
Productie thumb|Devils Tower in Wyoming was een van de filmlocaties. Op 16 mei 1976 werd begonnen met proefopnames. Spielberg wilde de film het liefst geheel opnemen in een studio vanwege zijn negatieve ervaringen met opnames op locatie tijdens de productie van Jaws. Uiteindelijk stemde hij toch toe op locatie te filmen. De opnames vonden plaats in Burbank, Devils Tower, twee verlaten hangars uit de Tweede Wereldoorlog op de voormalige Brookley Air Force Base, en het treindepot in Bay Minette. Het huis waaruit Barry wordt ontvoerd bevindt zich in werkelijkheid net buiten het plaatsje Fairhope, Alabama.
De opnames werden gehinderd door meerdere technische en budgettaire problemen. Spielberg vond de opnames nog erger dan die van Jaws. Spielberg had gehoopt op een budget van 2,7 miljoen dollar, maar de kosten liepen op tot 19,4 miljoen. Het Atlantisch orkaanseizoen van 1976 zorgde voor tropische stormen in Alabama, waardoor de opnames vertraagd werden. Ten slotte bleef Spielberg zaken veranderen aan het scenario, waardoor opnames geregeld over moesten.