De West-Kruiskade is een winkel- en stadsstraat in het Oude Westen in het centrum van Rotterdam. De ongeveer 600 meter lange straat loopt vanaf de omgeving van het Kruisplein en de Westersingel in westelijke richting tot de 1e Middellandstraat. Historisch vormde de West-Kruiskade het westelijke vervolg van de Kruiskade. Beide straten sloten vroeger op elkaar aan, maar raakten door de naoorlogse herinrichting van het centrum van elkaar gescheiden; tegenwoordig liggen onder meer De Doelen en het Schouwburgplein tussen beide straten. Samen met de Nieuwe Binnenweg vormt de West-Kruiskade een van de belangrijkste historische assen van het Oude Westen.
De West-Kruiskade staat bekend als een van de multiculturele winkelstraten van Rotterdam. Chinese restaurants en winkels, Surinaamse toko's, juweliers, supermarkten, kappers, eetgelegenheden en andere ondernemingen uit uiteenlopende culturen bepalen er het straatbeeld. Het oostelijke gedeelte van de straat en de aangrenzende Westersingel vormen het hart van Chinatown.
Geschiedenis
Van polderlint tot stadsstraat Het tracé van de West-Kruiskade is ouder dan het Oude Westen zelf. In het oorspronkelijke polderlandschap liep hier de Middelwatering, een poldervaart die de grens vormde tussen de Coolsche polder en de Beukelsdijkse polder en in westelijke richting doorliep naar de Delfshavense Schie. De latere West-Kruiskade ontwikkelde zich langs deze oude structuur.
In de negentiende eeuw breidde Rotterdam zich snel naar het westen uit. Een deel van het gebied behoorde aanvankelijk tot de gemeente Delfshaven, die in 1886 door Rotterdam werd geannexeerd. De bebouwing van het latere Oude Westen ontwikkelde zich in belangrijke mate vanaf de West-Kruiskade. Zo werden vanaf de jaren 1860 zijstraten aangelegd en ontstonden langs de straat winkels met bovenwoningen. Rond 1903 was het grootste deel van het Oude Westen bebouwd.
Veel van de oorspronkelijke bebouwing langs de West-Kruiskade bestond uit twee- tot vierlaagse woonwinkelpanden met rijk gedetailleerde negentiende-eeuwse gevels. Ondanks latere verbouwingen en stadsvernieuwing is dit historische karakter op verschillende plaatsen in de straat nog herkenbaar.
Winkel- en uitgaansstraat In het begin van de twintigste eeuw ontwikkelde de West-Kruiskade zich tot een belangrijke winkelstraat. Voor de Tweede Wereldoorlog waren er onder meer luxe speciaalzaken gevestigd. Een bekend voorbeeld was Corbeau Luxe Schoenen, die in 1926 aan de West-Kruiskade werd gevestigd. Het bijzondere winkelinterieur bleef meer dan tachtig jaar vrijwel ongewijzigd en werd na de sluiting van de zaak in 2009 door Museum Rotterdam bewaard.
thumb|left|260px|Het Roxy Theater aan de West-Kruiskade in 1930
Ook het uitgaansleven kreeg een belangrijke plaats in de straat. Aan West-Kruiskade 26 opende in 1930 het Roxy Theater. Het gebouw werd later de Arena, die achtereenvolgens dienstdeed als theater, bioscoop en poppodium.Het Roxy-Theater, Rotterdamsch Nieuwsblad, 23 april 1930.
Bij het bombardement op Rotterdam van 14 mei 1940 bleef het Oude Westen grotendeels gespaard. De westelijke brandgrens kwam ten oosten van de Westersingel te liggen, waardoor ook de West-Kruiskade aan de grootschalige verwoesting van het stadscentrum ontsnapte. Daardoor bleef aan de straat relatief veel vooroorlogse bebouwing behouden.
thumb|260px|Zicht op de West-Kruiskade vanaf het Schouwburgplein tijdens de manifestatie C70 in 1970
Multiculturele ontwikkeling Vanaf de tweede helft van de twintigste eeuw veranderde het karakter van de West-Kruiskade sterk. Rotterdam werd een belangrijke vestigingsplaats voor migranten en in het Oude Westen vonden onder meer Surinamers woonruimte rond de West-Kruiskade. Bestaande Chinese restaurants en bakkerijen kregen er Hindostaans-Surinaamse toko's als buren; later kwamen daar onder meer islamitische slagerijen, Turkse groentewinkels en ondernemingen van andere herkomst bij.
In de jaren zeventig ontstond rond de West-Kruiskade ook een Surinaamse muziek- en uitgaanscultuur. Een bekende zaak was het in 1972 geopende Surinaamse café Talk of the Town, dat uitgroeide tot een jazzcafé en ontmoetingspunt.Aktiegroep Het Oude Westen, Buurtkrant Oude Westen, december 2020/januari 2021, rubriek De geschiedenis van Het Ouwe Westen in 1000 voorwerpen (95).
Tegelijkertijd verplaatste een deel van het Rotterdamse Chinese ondernemerschap zich van Katendrecht naar het centrum. Aan het begin van de West-Kruiskade en aan de Westersingel ontstond de grootste concentratie Chinese middenstanders van de stad. Het gebied ontwikkelde zich hierdoor tot het huidige Chinatown. De benaming Chinatown dekt slechts een deel van het karakter van de straat: de West-Kruiskade groeide uit tot een winkelgebied waarin veel verschillende Rotterdamse gemeenschappen vertegenwoordigd zijn.
Chinees Nieuwjaar De West-Kruiskade is een van de centrale locaties van de jaarlijkse Rotterdamse viering van het Chinees Nieuwjaar. De festiviteiten worden er al sinds de jaren tachtig gehouden en groeiden uit tot het grootste terugkerende evenement aan de straat. Na een onderbreking rond het begin van de eenentwintigste eeuw werd de viering vanaf 2010 opnieuw georganiseerd door de Stichting China Festivals Rotterdam.
Tijdens de grote straatviering wordt de West-Kruiskade voor het verkeer afgesloten en vinden er onder meer leeuwen- en drakendansen, muziekoptredens, demonstraties, kinderactiviteiten en een markt met eten en Chinese waren plaats. De traditionele leeuwendans trekt langs ondernemingen in en rond de straat om het nieuwe jaar in te zegenen. De viering onderstreept de historische betekenis van de West-Kruiskade voor de Chinees-Nederlandse gemeenschap in Rotterdam.
Street art Het Oude Westen vormt de bakermat van het Rotterdam Street Art Museum (RSAM), een initiatief waarbij street art in de openbare ruimte als een openluchtmuseum wordt gepresenteerd. Het project ontstond vanuit de gemeenschap rond de West-Kruiskade en breidde zich later uit naar andere delen van Rotterdam.
Op en rond de West-Kruiskade bevinden zich verschillende grote kunstwerken en muurschilderingen die deel uitmaken van deze verzameling. Voorbeelden zijn Teapot van Anne Mercedes Langhorst aan West-Kruiskade 60, Pulp Fiction van Insane 51 aan nummer 66 en Helixotherapy van Wild Drawing aan nummer 81. De kunstwerken sluiten aan bij het internationale en culturele karakter van de winkelstraat en de omliggende wijk.
Muziek en uitgaan Het voormalige Roxy- en Arenagebouw aan West-Kruiskade 26 speelde gedurende een groot deel van de twintigste eeuw een belangrijke rol in het Rotterdamse uitgaansleven. In 1988 opende er Nighttown, dat uitgroeide tot een van de belangrijkste poppodia en clubs van Rotterdam. Nighttown combineerde concerten met dance-avonden en bood plaats aan Nederlandse en internationale artiesten.
thumb|left|260px|Nighttown aan de West-Kruiskade in 2006
Na het faillissement van Nighttown in 2006 werd het gebouw in 2008 opnieuw geopend als WATT. Ook dit poppodium sloot enkele jaren later. Het pand kreeg daarna een andere bestemming.
Aan de zuidzijde van de straat werd in 1987–1988 het Wijkpark Oude Westen aangelegd op het voormalige terrein van het rooms-katholieke verzorgingstehuis Simeon en Anna. Het park kreeg zowel ingangen vanuit de wijk als een ingang aan de West-Kruiskade en vormt daardoor een verbinding tussen de winkelstraat en het binnengebied van het Oude Westen.
Vernieuwing van de winkelstraat Aan het begin van de eenentwintigste eeuw kampte de West-Kruiskade met problemen rond veiligheid, leegstand en de kwaliteit van een deel van het winkelbestand. In 2010 begonnen de gemeente Rotterdam, woningcorporatie Woonstad Rotterdam en de ondernemersvereniging daarom de Alliantie West-Kruiskade. Deze samenwerking richtte zich op de economie, veiligheid en uitstraling van de winkelstraat en de omliggende buurt. In de daaropvolgende jaren werden winkelpanden opgeknapt en werd geïnvesteerd in de openbare ruimte en veiligheid.
Vanaf het einde van de jaren 2010 werd een groter deel van het beheer door ondernemers en vastgoedeigenaren zelf uitgevoerd. De West-Kruiskade kent tegenwoordig afzonderlijke bedrijveninvesteringszones voor gebruikers en eigenaren.
Huidige straat De West-Kruiskade heeft zowel een stedelijke als een buurtfunctie. Voor het Oude Westen vormt zij samen met de Nieuwe Binnenweg een belangrijke winkel- en verkeersas, terwijl de straat door haar winkels en horeca bezoekers uit de gehele stad en daarbuiten trekt. Het winkelaanbod loopt uiteen van toko's en internationale supermarkten tot juweliers, modezaken, kappers en restaurants.
De oostzijde sluit via het Kruisplein aan op het centrum en Rotterdam Centraal. Aan deze zijde bevinden zich tevens een belangrijk deel van Chinatown en de ingang van het Wijkpark Oude Westen. In westelijke richting gaat de straat over in de 1e Middellandstraat en vormt zij daarmee onderdeel van een lange winkel- en verkeersroute door Rotterdam-West.
Verkeer en bereikbaarheid De bereikbaarheid van de West-Kruiskade kwam vanaf 2024 onder druk te staan door verkeersmaatregelen rond het Kruisplein, die deel uitmaken van het gemeentelijke beleid om het centrum autoluwer te maken. Daarbij werd de doorgaande verbinding over het Kruisplein voor gemotoriseerd verkeer in beide richtingen afgesloten. De situatie werd verder bemoeilijkt door de bouw van het woon- en kantoorgebouw The Modernist aan het Kruisplein. Voor deze bouw werd ook de westelijke rijbaan van het Kruisplein tussen het Weena en de West-Kruiskade afgesloten. Hierdoor was de West-Kruiskade vanuit het centrum en het noorden niet langer rechtstreeks voor gemotoriseerd verkeer bereikbaar.
Om de bereikbaarheid te verbeteren werd tijdens de bezwaarprocedure in maart 2025 tijdelijk weer een verbinding vanaf het Schouwburgplein over het Kruisplein naar de West-Kruiskade opengesteld. In de omgekeerde richting bleef de doorgang gesloten; verkeer dat de West-Kruiskade aan de oostzijde verliet, moest bij de Westersingel rechtsaf slaan. De bouw van The Modernist had daarmee geleid tot een andere verkeerssituatie dan bij het verkeersbesluit uit 2024 was beoordeeld. Dat besluit werd in mei 2025 na bezwaar geheel herroepen.
De tijdelijke verkeerssituatie werd vervolgens vastgelegd in een nieuw verkeersbesluit van 7 augustus 2025. Daarbij bleef gemotoriseerd verkeer vanaf het Schouwburgplein naar de West-Kruiskade mogelijk, terwijl verkeer vanuit de West-Kruiskade richting het Kruisplein verplicht rechtsaf de Westersingel op moest. De tijdelijke maatregelen golden aanvankelijk tot 11 februari 2026. In februari 2026 werden deze tijdelijke maatregelen verlengd tot 1 juli 2028, of zoveel korter of langer als voor de werkzaamheden noodzakelijk is.
Een verdere beperking ontstaat tijdens het geplande groot onderhoud aan de Westersingel. Tijdens deze werkzaamheden wordt ook de huidige uitrijroute vanaf de West-Kruiskade via de Westersingel voor gemotoriseerd verkeer afgesloten. Zonder aanvullende maatregel zou de West-Kruiskade aan de oostzijde voor autoverkeer feitelijk doodlopen. De gemeente voorziet daarom in een tijdelijke keerlus aan het oostelijke uiteinde van de West-Kruiskade. Verkeer dat richting het Kruisplein rijdt, moet daar dan keren en in tegenovergestelde richting over de West-Kruiskade terugrijden. Bij ingebruikname van de keerlus wordt ook de tijdelijke verbinding vanaf het Schouwburgplein naar de West-Kruiskade opnieuw voor gemotoriseerd verkeer afgesloten. In augustus 2025 maakte de gemeente bekend dat de aanleg van de keerlus werd uitgesteld, omdat noodzakelijke vergunningen en aanvullende veiligheidsbeoordelingen nog niet waren afgerond.