Armand Hendrik Frans Boni (Antwerpen, 12 december 1909 - Averbode, 10 mei 1991) was een Vlaams schrijver.
Armand Boni werd na zijn studies te Essen in 1935 tot priester gewijd. Tijdens de mobilisatie en in het begin van de Tweede Wereldoorlog was hij aalmoezenier in het Belgisch leger. Na de oorlog was hij opnieuw aalmoezenier in het Belgisch bezettingsleger in Duitsland. Wegens de nood aan priesters in het naoorlogse Duitsland werd hij pastoor te Kohlscheid-Pannesheide (bisdom Aken).
Zijn vroegste werk (ca. 1941-1956) bestond uit missieverhalen, 'opvoedende' jeugdboeken, een dorpsroman, letterkundige biografieën en historische schetsen. Een bekend toneelstuk uit die periode is Pieter van Gent: missiedrama in vier bedrijven (1952), over de Gentse minderboeder Pieter de Muer (ca. 1480-1572). Die leefde een halve eeuw onder de Mexicaanse indianen en was er bekend als Pedro de Gante. Daarnaast debuteerde Armand Boni als dichter met Door het leven (1936), onder het pseudoniem Armand de Goede. Onder eigen naam publiceerde hij ook de verzenbundels Als de ziel psalleert (1937) en Versteende dromen (1938).
Na een lange onderbreking begon hij vanaf 1963 historische romans te schrijven, zo'n vijfentwintig in totaal, waarmee hij naam maakte. Zijn hedendaags religieus en sociaal engagement leidde hem naar thema’s in turbulente periodes van onze geschiedenis. Hij maakte enkele bekende controversiële figuren tot hoofdpersonages, in een eerder barokke en archaïsche stijl. Hij wist vooral de tijdsgeest goed te vatten en stelt vragen die actueel blijven. Zijn critici verweten hem zijn vreemde beelden, onverantwoorde anachronismen en onevenwichtige verhalen.
Zo schreef hij drie romans die zich afspelen in de 16de eeuw in de regio Antwerpen. De eerste was De paap van Stabroek (1963), over de Stabroekse pastoor Peter Collier die in de zestiende eeuw verwikkeld raakte in de godsdienstoorlogen. Boni vervolgde met De duivelse brug (1964), over een handelaar die gerechtigheid zoekt, en Het torment van Meester Servaas (1965), rond een kunstenaar die ten onder gaat aan een corrupte samenleving. Aansluitend verschenen nog twee romans die een geest van tolerantie uitdroegen: De doos van Pandora (1969), in een Jeroen Bosch-achtig decor, en De geus van Antwerpen (1970).
Een tweede reeks over de eerste helft van de 14de eeuw startte hij met De reus van Ter Doest (1967), over Willem van Saeftinge, gevolgd door een roman over de Vlaamse vrijheidsheld Nicolaas Zannekin (1969) en De onvoltooide van Gent (1970). Die laatste roman gaat over Jacob van Artevelde, geschreven vanuit verschillende gezichtspunten: Simon de Mirabello, een Florentijns zakenman, regent van Vlaanderen en vriend van Artevelde is de waarnemer; de gezichtspunten zijn deze van Artevelde zelf, zijn vrouw Kateline, zijn zuster Margareta, én het Gentse volk. Naast de kracht en de zwakheid van “ruwaard” Artevelde, hangt deze roman een beeld op van het sociale, economische, politieke en religieuze leven van die tijd.
Boni schreef ook geromanceerde biografieën over De jonge Edison, ontdekkingsreiziger Roald Amundsen, de schrijvers Ernest Claes en Ernest Van der Hallen, de bijbelse Koning David (Herder, zanger en koning) en Judas de Makkabeër, Franciscus van Assisi, de Franse politicus Robespierre en Catharina de Medici, naast historische schetsen over de Belgische redemptoristen in Canada en op de Antillen, de apostolisch vikaris in Mongolië Alfons Bermijn, het bedevaartsoord Scherpenheuvel, maar ook over de gotiek en de Vendée-opstanden in Frankrijk.
Tot zijn ander werk behoren onder meer de roman Felicia (1966), waarin Jeroen Bosch de schijnheiligheid onthult van kerk en maatschappij; Een provo genaamd François Villon (1970), een getuigenis over de bekende Franse dichter in een gedesoriënteerde tijd; en enkele in Italië verankerde romans: Zondvloed over Italië (1978), Cesare Borgia (1978) en Leonardo da Vinci (1984). In 1977 verscheen Erasmus van Rotterdam, in 1979 volgde nog De laatste Tempelier van Vlaanderen, over de periode 1307-1314, en een roman over Abelard en Heloïse (1980). Op rust schreef Boni ook twee bundels Europese profielen (1982-1983), een soort cultuurhistorische wandelingen door de 12de-13de eeuw.
Armand Boni ontving verscheidene literaire prijzen, waaronder in 1945 de Prijs van de Provincie Antwerpen voor het beste jeugdboek voor De jonge Edison (1943) en een jaar later de Davidsfondsprijs voor De roman van een blinde (1946). Zijn belangrijkste bekroning was de Karel Barbierprijs van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (periode 1963-1964) voor zijn roman De Paap van Stabroek in 1965. Voor hetzelfde boek ontving hij al in 1963 de Reinaertprijs (DAP) en in 1966 de Prijs van de Provincie Antwerpen (verhalend proza).
Beknopte bibliografie De roman van een blinde. Leuven: Davidsfonds, 1946 Ernest Claes, een blik op zijn leven en levenswerk. Leuven: Davidsfonds, 1948 De Paap van Stabroek. Leuven: Davidsfonds, 1963 Het torment van Meester Servaas. DAP-Reinaert, Brussel, 1965 De reus van Ter Doest. DAP-Reinaert, Brussel, 1966, 237 p. De doos van Pandora. Leuven: Davidsfonds, 1969 De geus van Antwerpen. Antwerpen: Opdebeek, 1970 De 'onvoltooide' van Gent. DAP-Reinaert, Brussel, 1970 Een provo genaamd François Villon. Antwerpen/Amsterdam: Uitgeverij Britto, 1970 Dialoog met Martin Luther. Hasselt, Heideland-Orbis, 1972 Troubadour en proleet. Soethoudt.1972 Willem van Oranje. Hasselt, Heideland-Orbis,1975 Peter Paul Rubens. Historische roman. Hasselt: Heideland-Orbis, 1976 Erasmus van Rotterdam. Hasselt: Heideland-Orbis, 1977 Zondvloed over Italië; historisch duet Borgia-Savonarola (1492- 1498). Hasselt: Heideland-Orbis, 1977 Caesare Borgia. Heideland-Orbis, Hasselt, 1978 De laatste tempelier van Vlaanderen. Historische roman over de tempeliers (periode 1307-1314). Hasselt: Heideland, 1979 Abelard en Heloise: het verhaal van mijn ongelukken. Standaard Uitgeverij, 1980 Augustinus Historische roman. Tussen Troje en Rome. De odyssee van een godzoeker, Antwerpen/Bussum 1982 Europese profielen, 2 dln. Deel 1: Een kultuurhistorische wandeling in de twaalfde eeuw / Deel 2: Een kultuurhistorische wandeling in de dertiende eeuw. Brecht-Antwerpen: De Roerdomp, 1982-1983 François Villon: De feniks en zijn as. Infodok, Leuven, 1983
Biografie Hubert Lampo: Armand Boni : van literaire grisaille tot episch fenomeen, Arbeiderspers Brussel, 1966
Externe links Delen van deze pagina werden overgenomen van een externe website https://www.literairgent.be/lexicon/boni-armand onder een CC BY-SA 4.0 licentie. (geraadpleegd 9 oktober 2025) Armand Boni. In: https://schrijversgewijs.be/schrijvers/boni-armand/
Biografie bij Vlaamse Schrijvers Biografie bij Literair Gent Bronnen Armand Boni, letterkundige, kunstschilder. In: Kunsttijdschrift Vlaanderen, jrg. 17 (1968), nr. 97, p. 7
Categorie:Vlaams dichter Categorie:Vlaams romanschrijver Categorie:Belgisch persoon in de Tweede Wereldoorlog Categorie:Belgisch geestelijke
Categorie:Literatuur in Gent