Marc Van Ranst (Bornem, 20 juni 1965) is een Belgische gewoon hoogleraar in de virologie aan de Katholieke Universiteit Leuven.
Loopbaan Opleiding Marc Van Ranst studeerde twee jaar geneeskunde aan de campus Diepenbeek van het Limburgs Universitair Centrum (L.U.C.) waar hij in 1985 zijn kandidatuursdiploma behaalde.Van Den Broecke, Sander, De jonge jaren van Marc Van Ranst (deel 2): “Hij moest niet veel moeite doen om de interesse van vrouwen te wekken”, Het Laatste Nieuws, 27 april 2020. Gearchiveerd op 17 april 2021. Hij studeerde in 1990 af aan de Katholieke Universiteit Leuven als arts en volgde sinds 1985 ook een opleiding aan het Leuvense Rega Instituut voor Medisch Onderzoek. De eerstvolgende vier jaar werkte hij aan het Albert Einstein College of Medicine in New York.Intimi over de felheid van Van Ranst op Twitter: “Als hij het nodig vindt om te provoceren, zal hij het niet laten. Het is meer strategie dan emotie”, HLN, 28 april 2020. Gearchiveerd op 25 juni 2020. In 1994 behaalde hij een doctoraat in de virologie. Nog eens vier jaar later werd hij specialist in de klinische biologie.
Hoogleraar aan de Katholieke Universiteit Leuven Academische carrière Sinds 1 oktober 1999 is Marc Van Ranst hoogleraar aan de Faculteit Geneeskunde van de Katholieke Universiteit Leuven, waar hij virologie, epidemiologie en bio-informatica (comparatieve genomica) doceert c.q. doceerde. Hij is er ook lid van het Laboratorium Klinische en Epidemiologische Virologie (Rega Instituut), waarvan hij op 1 oktober 2018 diensthoofd werd. In 2010 werd Van Ranst lid van het Bestuurscomité UZ Leuven. In 2012 werd hij voorzitter van het Departement Microbiologie, Immunologie en Transplantatie van de Groep Biomedische Wetenschappen Katholieke Universiteit Leuven, alsook voorzitter van de Beoordelingscommissie van deze groep.Marc Van Ranst, FRIS Onderzoeksportaal, Departement EWI, Vlaanderen. Gearchiveerd op 6 juli 2022.Marc Van Ranst, Wie-is-wie, Katholieke Universiteit Leuven, 2019
Van Ranst werd in 2014 diensthoofd laboratoriumgeneeskunde van het UZ Leuven. Hij is er tevens verantwoordelijke van het Aids Referentie Laboratorium en lid van de Divisie Leuven Universitair Vaccinologie Centrum.
Sinds 1995 is hij ook academisch verbonden aan de Faculty of Natural Sciences van de Karelsuniversiteit in Praag, waar hij bio-informatica doceert.
Vakliteratuur Hij publiceerde meer dan 270 artikels in peer reviewed tijdschriften, alsook acht hoofdstukken in wetenschappelijke boeken over moleculaire evolutie en bio-informatica. Marc Van Ranst is tevens hoofdredacteur van VacciNews.net,VacciNewsNet een socialmediaplatform dat informatie verschaft over vaccins.
Prijzen en eerbewijzen 2004: European Clinical Virology Heine-Medin Award van de European Society for Clinical Virology.Winners of the Heine-Medin Award https://www.escv.eu/awards/heine-medin-award/ 2005: eredoctoraat aan de Universiteit van Kalmar in Zweden. 2020: loopbaanprijs Wetenschapscommunicatie vanwege de Koninklijke Vlaamse Academie en de Jonge Academie. 2022: eredoctoraat aan de Vrije Universiteit Amsterdam. 2023: eredoctoraat aan de Universiteit Leiden. 2023: eredoctoraat aan de Radboud Universiteit.Zeven nieuwe eredoctoren aan de Radboud Universiteit Nieuwsbericht Radboud Universiteit d.d. 9 januari 2023. Gearchiveerd op 1 februari 2023. 2025: eredoctoraat aan de Charles University (Praag).
Leidende rol in het Belgische crisismanagement Griepcommissaris Op 1 mei 2007 werd Van Ranst op voorstel van minister van Volksgezondheid Rudy Demotte (PS) door de regering benoemd tot voorzitter van het wetenschappelijk comité van het in 2006 opgerichte 'Interministerieel Commissariaat Influenza'. Hij volgde daarmee Piet Vanthemsche op. Als Influenza Commissaris kreeg hij de opdracht om België voor te bereiden op een mogelijke grieppandemie bij de mens als gevolg van de vogelgriep. De opdracht behelsde ook het beheer over een Belgisch urgentieplan.Viroloog Van Ranst wordt interministerieel commissaris influenza, Het Nieuwsblad, 30 maart 2007. Gearchiveerd op 15 maart 2022.
Mexicaanse griep In 2009-2010 was hij verantwoordelijk als interministerieel commissaris voor crisismanagement tijdens de pandemie van de Mexicaanse griep.
COVID-19
Tijdens de coronapandemie van 2020 is Marc Van Ranst zowel lid van de 'Risk Assessment Group' (RAG), dat de risico's van het coronavirus SARS-CoV-2 voor de volksgezondheid analyseert, als van het 'Wetenschappelijk comité Coronavirus' dat de diverse Belgische gezondheidsautoriteiten adviseert over de bestrijding van het griepvirus, alsook prognoses maakt over de ontwikkeling en de verspreiding ervan in België. Beide organen vallen rechtstreeks onder de federale Minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld). Sinds begin april 2020 maakte Marc Van Ranst ook deel uit van de zogenaamde GEES (Groep van Experts belast met de Exit-Strategie), een tienkoppige werkgroep van deskundigen die door premier Sophie Wilmès werd opgericht om de Belgische exitstrategie uit de lockdown voor te bereiden en de corona-maatregelen te versoepelen.Tien experts moeten België uit lockdown leiden, De Standaard, 6 april 2020. Gearchiveerd op 6 december 2022. Na de ontbinding van de GEES op 31 augustus 2020 zetelt Van Ranst voortaan als plaatsvervanger van de (eventueel verhinderde) infectiologe Erika Vlieghe in het vernieuwde Celeval (Cellule d'évaluation/Evaluatiecel), het belangrijkste federale adviesorgaan van de Nationale Veiligheidsraad.Lieven Annemans lid, Marc Van Ranst niet: nieuwe leden van belangrijkste expertengroep bekend, De Morgen, 2 september 2020. Gearchiveerd op 28 januari 2023.
Kritiek Voor zijn aanpak van de pandemie van de Mexicaanse griep in 2009 kreeg Van Ranst kritiek van de Belgische Vereniging van Artsensyndicaten (BVAS), die hem verweet de "fouten van zijn chaotische beheer" af te schuiven op de artsen en slecht te communiceren met de apothekers. Volgens Van Ranst zouden huisartsen zich gedragen als "zakkenrollers die zich verrijken door de vaccinatie te laten betalen als een gewone consultatie". Deze uitspraak plus de miscommunicatie zorgden ervoor dat de BVAS in oktober van datzelfde jaar zijn ontslag eiste. Hier werd geen gehoor aan gegeven: minister van Volksgezondheid Laurette Onkelinx bevestigde haar vertrouwen in Van Ranst, maar riep hem ook tot de orde.Desloover, Jan, "Meneer van Ranst is gewoon moe", De Standaard, 30 oktober 2009. Gearchiveerd op 21 december 2022. Drie maanden eerder had het Syndicaat Vlaamse Huisartsen al geklaagd dat ze zich genoodzaakt zagen om tegen betaling een voorschrift voor het anti-virale middel Tamiflu aan risicopatiënten (bejaarden, kinderen, chronisch zieken) voor de apotheek te schrijven gelet op de verzuimde bevoorrading aan de artsen en de gebrekkige distributie van de gratis griepremmer door het leger.Musschoot, Dirk, Huisartsen klagen: gratis griepremmers raken nauwelijks tot bij patiënt, Tamiflu blijft liggen in depots, Het Nieuwsblad, 28 juli 2009. Gearchiveerd op 19 mei 2021.
In november 2009 kreeg Van Ranst kritiek van Michel D'Hooghe, toenmalig voorzitter van de Medische Commissie van de FIFA, nadat Van Ranst zijn ongenoegen had geuit over enkele Belgische topvoetbalclubs die hun spelers hadden ingeënt tegen de Mexicaanse griep. Volgens Van Ranst ging het om misbruik van de openbare gezondheidszorg, omdat het vaccin alleen voor risicoberoepen en -patiënten bestemd was. D'Hooghe, die zich gesteund voelde door de Wereldgezondheidsorganisatie, meende dat de inenting toch nodig was voor topvoetballers, omdat die vaak reizen.Thaens, Rik, D'Hooghe verdedigt vaccinatie, Sporza.be, 10 november 2009. Gearchiveerd op 30 juni 2020.
In het Franse maandblad Politique magazine van november 2010 werd Marc Van Ranst genoemd als een van de vijf experten van het wetenschappelijk comité van het Interministerieel Commissariaat Influenza, die het GlaxoSmithKline-vaccin tegen het Mexicaans griepvirus H1N1 hadden aanbevolen bij de federale overheid, die een financiële link hadden met datzelfde farmabedrijf. Volgens het artikel zou er bij de toekenning van het leveringscontract, dat verliep zonder openbare aanbesteding,De Kamer, 23 februari 2010, pag. 5. Gearchiveerd op 13 augustus 2022. bijgevolg sprake zijn van een belangenconflict.Experts Mexicaanse griep kregen geld van fabrikant vaccin, De Morgen, 20 november 2010. Gearchiveerd op 14 juni 2020. In een persoonlijke reactie op een internetforum wijst Van Ranst erop dat het normaal is dat universiteiten en onderzoeksinstituten voor hun fundamenteel of klinisch onderzoek onderzoeksgelden krijgen van farmaceutische firma's en dat deze samenwerking zelfs wordt aangemoedigd door de diverse overheden. Bovendien moeten activiteiten van artsen(verenigingen) die gesponsord worden door de farmaceutische industrie desgevraagd worden goedgekeurd met een visum van 'MDeon',Belangenconflicten, #10, Politics.be, 3 februari 2011. Gearchiveerd op 25 juli 2020. een in 2006 opgericht, wettelijk erkend en zelfregulerend deontologisch platform dat bestaat uit vertegenwoordigers van farmabedrijven en artsenverenigingen en dat samenwerkt met het Ministerie van Volksgezondheid.Cornély, Marc-Henri, Public Health, Regulatory Mdeon: de garantie dat uw sponsoring wettelijk is, Healthcare Executive, maart 2008, nr. 39. Gearchiveerd op 9 februari 2023.
Opiniemaker Sinds april 2009 verscheen Van Ranst uitgebreid in de media in artikelen met betrekking tot de Mexicaanse griep. Door zijn plotse bekendheid werd hij ook gevraagd voor de populaire tv-quiz De Slimste Mens ter Wereld, waaraan hij deelnam in de uitzending van dinsdag 29 december 2009, maar direct strandde.
Sinds 2014 staat Van Ranst bekend als actieve twitteraar die zowel professionele als maatschappelijke thema's aansnijdt.Van Den Broecke, Sander, Viroloog Marc Van Ranst over coronavirus: "We zijn erin geslaagd om mensen bezorgd te maken, en dat was nodig", De Morgen, 6 maart 2020. Gearchiveerd op 18 augustus 2022.@vanranstmarc https://twitter.com/vanranstmarc. Gearchiveerd op 20 augustus 2023. Ook in kranten en andere publieke media schrijft hij geregeld controversiële opiniestukken over maatschappelijke en politieke problemen. Daarin trekt hij vooral van leer tegen (extreem-)rechtse en Vlaams-nationalistische standpunten van met name N-VA,Le Bacq, Tom, Twitteroorlog tussen Theo Francken en Marc Van Ranst escaleert: "Hij vervalst Facebook-posts" versus "Hij trekt mijn integriteit in twijfel", Het Nieuwsblad, 12 september 2018. Gearchiveerd op 30 mei 2021. het Vlaams Belang en de Vlaamse BewegingVuye, Hendrik en Wouters, Veerle, Hoe zwart is de zwarte Vlaamse Leeuw?, Knack Opinie, 16 juli 2018. Gearchiveerd op 4 augustus 2021. in het algemeen.
Marc Van Ranst schreef in de zomer van 2014, samen met 119 andere Vlaamse artsen, een opiniestuk over de situatie in Gaza. In een interview dat daaruit volgde gebruikte hij als eerste de term "Gazacaust", die verwijst naar de Holocaust en het Arabisch-Israëlisch conflict, meer specifiek het toen fel woedende conflict in de Gazastrook 2014. Van Ranst uitte met die term kritiek op de rol van Israël in dit conflict, waarbij hij het land verweet oorlogsmisdaden te begaan. Deze term stuitte op felle verontwaardiging van de Joodse gemeenschap in België.Bericht aan Marc Van Ranst: Laat de Holocaust hierbuiten!, Joods Actueel, 6 augustus 2014. Gearchiveerd op 2 juni 2023.