thumb|300px|Voorbeeld van 10-jarig woekerpoliscontract ter waarde van 25.000 euro, een zogenoemd 'Korting Koers' contract, dat liep van januari 2000 tot januari 2010. Blauw laat de maandelijkse inleg zien (met rente en kosten), Rood laat de waarde zien van de AEX waarde certificaat die bij aanvang werd gekocht met de gekoppelde lening. Bruin laat de aflossing van de gekoppelde lening, de restantschuld, zien. De woekerpolisaffaire is de verzamelnaam van de ophef rond Nederlandse beleggingsverzekeringen, ontstaan in 2006. De naam "woekerpolisaffaire" is eind 2006 geïntroduceerd door het TROS-programma Radar. Deze term is vervolgens door andere media overgenomen. De woekerpolisaffaire kwam aan het licht in 2006 door een onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten waarin geconstateerd werd dat er veel mis was met beleggingsverzekeringen. Deze verzekeringen bleken complex en relatief duur te zijn. Ook ondervonden verzekerden bij veel beleggingsverzekeringen groot financieel nadeel bij tussentijdse beëindiging, en zouden de verzekeraars hierover onvoldoende duidelijkheid geven. Daarnaast werden er veel gebreken aangetroffen met betrekking tot de overige informatie bij de polissen.Rapport: Beleggingsverzekeringen, Autoriteit Financiële Markten, 17 mei 2006 Volgens toezichthouder Autoriteit Financiële Markten (AFM) waren er in 2018 waarschijnlijk nog zo'n 2 miljoen lopende woekerpolissen. Volgens schattingen zijn er sinds 1993 zo'n 7 miljoen verkocht.Heb nog een woekerpolis? Dit kun eraan doen, NU.nl, 9 maart 2018
Bij een soortgelijke eerdere affaire, de aandelenlease-affaire, hield de politiek zich lang afzijdig. De woekerpolisaffaire stond echter vanaf het begin in de politieke belangstelling. De minister van Financiën liet een eigen onderzoek verrichten.
Betrokken partijen De gedupeerde consumenten kunnen zich bij verschillende partijen aansluiten.
De Stichting Verliespolis vertegenwoordigde 80.000 particulierenOntleend uit persbericht: "Aanbeveling Ombudsman geen oplossing", Stichting Verliespolis, 4 maart 2008 en werd gesteund door verschillende belangenorganisaties zoals de VEB en Vereniging Eigen Huis. Via overleg trachtte men tot een oplossing te komen met de verzekeraars. De Stichting Verliespolis is inmiddels opgeheven.
De Stichting Woekerpolis Claim vertegenwoordigde circa 50.000 particulieren en had aanvankelijk geen vertrouwen in overleg en probeerde via juridische (proef)procedures (tegen Nationale-Nederlanden) en schadeclaims bij de rechter compensatie af te dwingen.
De Vereniging Woekerpolis.nl vertegenwoordigt gedupeerde consumenten en voert collectieve procedures tegen Achmea, AEGON, ASR, Nationale-Nederlanden en Reaal.Voortgang Procedures, Vereniging Woekerpolis.nl, 2019
De Stichting Woekerpolisproces heeft in 2017 haar krachten gebundeld met de Vereniging Woekerpolis.nl.Stichting gaat procedures tegen grote verzekeraars samen met vereniging woekerpolis voeren, Stichting Woekerpolisproces, 31 mei 2017
ConsumentenClaim voert namens de Vereniging Woekerpolis.nl collectieve procedures tegen alle grote verzekeringsmaatschappijen.Collectieve procedures ConsumentenClaim, ConsumentenClaim, 2019
De verzekeraars zijn verenigd in het Verbond van Verzekeraars (het Verbond). De gerechtelijke procedures beperkten zich tot maart 2008 tot één dagvaarding tegen Nationale-Nederlanden. In november 2007 heropende Woekerpolis Claim de eerder afgebroken besprekingen met de verzekeraars.Persbericht: "Woekerpolis ruzie kan snel worden opgelost", Stichting Woekerpolis Claim, 22 november 2007
Er zijn twee verschillende instanties die een rol spelen in het conflict. De eerste is de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en is door de overheid aangewezen als toezichthouder op de financiële dienstverleners zoals de verzekeraars en haar tussenpersonen. Naast deze toezichthouder bestaat er een onafhankelijk klachteninstituut, Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (Kifid). Bij het klachteninstituut kunnen consumenten terecht met klachten over hun financiële product. Minister van Financiën Gerrit Zalm stelde twee bemiddelaars aan die klachten over de polissen zullen voorleggen aan de Ombudsman Financiële Dienstverlening dat deel uitmaakt van het klachteninstituut.
Gebeurtenissen Op het weinig transparante karakter van kosteninhoudingen door verzekeraars is vanaf omstreeks 1995 herhaaldelijk kritiek uitgeoefend. Arnoud W.A. Boot, Koopsommen en premie-stortingen een goudmijn: maar voor wie?, 1995"Koopsommen en premiestortingen: de consument betaalt, de overheid kijkt toe en de verzekeraars zijn lachende derde", Economische Faculteit van de Universiteit van Amsterdam, 1995 In 2003 publiceerde AFM een rapport over beleggingshypotheken, waaruit bleek dat een doorsnee huishouden met een beleggingshypotheek 55 procent kans had op een restschuld. In 2006 constateerde de AFM vervolgens dat beleggingsverzekeringen ondoorzichtig en relatief duur zijn en dat de informatie bij polissen onvolledig en soms zelfs onjuist is.
In de zomer van 2006 nam het Verbond van Verzekeraars het initiatief om een adviescommissie in te stellen met als opdracht de transparantie voor de consumenten in kaart te brengen. "Advies aan het Verbond van Verzekeraars", Commissie transparantie beleggingsverzekeringen (Commissie De Ruiter), 20 december 2006 Deze commissie stond onder leiding van de voormalige minister van Justitie Job de Ruiter. De naam van de commissie was officieel 'Commissie transparantie beleggingsverzekeringen', maar stond bekend onder de naam 'Commissie De Ruiter'. Voordat de Commissie De Ruiter rapport uitbracht, vond de uitzending van Radar plaats in november 2006, die de woekerpolisaffaire in een stroomversnelling bracht.Uitzending Tros Radar, 6 november 2006
Op 24 november 2006 werd de website www.polisopheldering.nl opgericht.Persbericht: "Consumentenorganisaties lanceren polisopheldering.nl", Consumentenbond, Independer, Vereniging Eigen Huis en Vereniging van Effectenbezitters, 24 november 2006 Initiatiefnemers waren de Vereniging Eigen Huis, de Vereniging van Effectenbezitters en Independer. Deze laatste afficheerde zich hier niet als tussenpersoon maar als belangenbehartiger. Deze belangenbehartigers stelden een onderzoek in naar de premies en kosten die verzekeraars in rekening hebben gebracht.
Op 20 december 2006 bracht de Commissie De Ruiter haar rapport uit over de beleggingsverzekeringen. De commissie adviseerde het Verbond over de informatievoorziening bij toekomstige offertes. Bestaande gevallen liet de Commissie De Ruiter buiten beschouwing. Het Verbond liet weten het rapport te ondersteunen en de aanbevelingen uit te voeren. Daarnaast zouden de verzekeraars de aanbevelingen ook toepassen op bestaande verzekeringen.Persbericht: "Verbond van Verzekeraars neemt aanbevelingen commissie De Ruiter ook voor bestaande klanten over", Verbond van Verzekeraars, 20 december 2006
De verzekeraars beloofden alle offertes van de 6 miljoen uitstaande polissen nog eens door te lopen. Als zou blijken dat de kosten in de praktijk hoger waren uitgepakt dan was voorgespiegeld, zou er in individuele gevallen een regeling komen."Kamer: compensatie gedupeerden beleggingsverzekering", ANP, 20 december 2006
Daarnaast gaf het Verbond van Verzekeraars in deze reactie aan waar de kosten uit bestonden, en dat er onderscheid moest worden gemaakt tussen kosten en premies voor aanvullende verzekeringen. Reactie 06-11-2006 op uitzending Radar, Verbond van Verzekeraars, 6 november 2006
In 2016 opende het Verbond van Verzekeraars een loket waar consumenten met een beleggingsverzekering gratis advies konden krijgen. Het loket is bedoeld voor mensen die tot nu toe geen advies hebben gehad van hun verzekeraar of adviseur. De redenen waarom mensen zich nog niet hebben laten informeren over hun woekerpolis kunnen verschillend zijn.MoneyWise: Loket hersteladvies, Moneywise, 28 augustus 2017
Rechtszaak tegen Nationale-Nederlanden In juli 2007 startten de Stichting Woekerpolis Claim en de Vereniging Consument & Geldzaken een collectieve rechtsprocedure tegen Nationale-Nederlanden. De rechtbank van Rotterdam werd gevraagd te bevestigen dat de voorlichting van Nationale-Nederlanden over de kosten en risico's van de beleggingsverzekering Flexibel Verzekerd Beleggen onvoldoende was geweest."NN voor rechter om voorlichting Flexibel Verzekerd Beleggen", Assurantie Magazine, jrg. 29, nr. 14, p. 39
Op 17 september 2013 werd bekend dat de gespecialiseerde advocaat Adriaan de Gier samenwerking zocht met hedgefondsen om deze lastige claims tegen NN te innen. Dit naar aanleiding van een voor de woekerpolishouders gunstige uitspraak bij Kifid, die 500.000 benadeelden gemiddeld 6000 euro zou kunnen opleveren.Nationale Nederlanden lijdt nederlaag in woekerpoliszaak, De Telegraaf, 17 september 2013
Op 23 juni 2017 volgde de onherroepelijke uitspraak van het Kifid waarin NN gedwongen werd in ieder geval een van zijn klanten de zogenoemde "Eerste kosten" terug te betalen. Deze uitspraak heeft volgens de advocaat gevolgen voor zo'n half miljoen klanten van NN. De stichting wakkerpolis claimt 3,2 miljard van NN vanwege deze woekerpolissen., RTL Z, 23 juni 2013
Overeenstemming tussen partijen In maart 2007 bereikten de belangrijkste betrokkenen, het Verbond van Verzekeraars, de Stichting Verliespolis, het ministerie van Financiën en de Ombudsman Financiële Dienstverlening overeenstemming over de verdere aanpak van de problematiek. De problematiek werd categoraal onderzocht (er werden steeds enkele zaken behandeld die representatief konden worden geacht voor een bepaalde productcategorie) om te bezien of er sprake was van gegronde klachten. Als dat het geval was, zou de Ombudsman Financiële Dienstverlening, Jan Wolter Wabeke, aansturen op aanpassing van het product. Als de verzekeraar de aanpassing accepteerde, zou deze ook het initiatief nemen de aanpassing door te voeren voor alle verzekerden (ook voor diegenen die niet geklaagd hadden). Overigens was de verzekerde, in tegenstelling tot de verzekeraar, niet gebonden aan het advies van de Ombudsman.
Op de website van de Ombudsman werd een lijst gepubliceerd met alle beleggingsverzekeringen. Per product werd aangegeven of er door de Ombudsman uitspraken waren gedaan, of er procedures liepen, en of verzekeraars tot aanpassing van de voorwaarden of reparatie waren overgegaan. Consumenten konden via de website van de Ombudsman zaken aanmelden als zij over een op de lijst voorkomend product klachten hadden."Wouter Bos houdt vast aan parallelonderzoek", Het Verzekeringsblad, 15 maart 2007
Advies van de ombudsman De Ombudsman Financiële Dienstverlening, Jan Wolter Wabeke, publiceerde op 4 maart 2008 zijn aanbevelingen. Op verzoek van minister Bos deed Wabeke onderzoek naar de beleggingsverzekeringen. Wabeke concludeerde in zijn advies dat verzekeraars een hogere dan marktconforme premie voor de overlijdens- en arbeidsongeschiktheidsdekking in rekening hadden gebracht en dat er onredelijk veel kosten in rekening waren gebracht. Wabeke stelde dat de kosten niet meer dan 2,5% van het belegd vermogen zouden mogen bedragen.
Naast de verzekeraars achtte Wabeke ook de tussenpersonen, de overheid en de consument schuldig aan de ontstane problematiek. Wabeke stelde dat de tussenpersonen niet goed hadden geadviseerd, de overheid zich een onbetrouwbare partner had getoond door de fiscale regels meerdere malen te wijzigen en de consument niet goed had opgelet.