Lambertus Roelof (Bert) Schierbeek (Glanerbrug, 28 juni 1918 – Amsterdam, 9 juni 1996) was een Nederlands schrijver, die aan de wieg stond van de Vijftigers, een belangrijke literaire beweging waarvan onder anderen Remco Campert, Simon Vinkenoog, Gerrit Kouwenaar, Lucebert en Jan Elburg deel uitmaakten.

Levensloop Schierbeek werd geboren in het Twentse Glanerbrug maar groeide op in het Groningse Beerta. Zijn liefde voor de Groninger streek en taal bleef zijn hele leven. 'De eindeloze velden, doorkliefd met ongehoord rechte sloten en kanalen maakten mij al op zeer jonge leeftijd rijp voor Mondriaan''', schreef hij eens.

Kort na zijn geboorte overleed zijn moeder waarna haar Groninger ouders de opvoeding ter hand namen. Op zijn elfde werd hij herenigd met zijn vader die werkzaam was als onderwijzer in Boekelo.

Schierbeek bezocht het gymnasium en studeerde pedagogiek in Amsterdam. Tijdens de Tweede Wereldoorlog maakte hij deel uit van het verzet. Kort na de oorlog zette hij zijn ervaringen daarin op papier. Dit literaire debuut had als titel Terreur tegen terreur. In deze roman is nog niets te merken van het experimenteren dat zijn schrijverschap zo zou gaan kenmerken.

In 1946 sloot hij zich aan bij de Cobra-groep, die voornamelijk bestond uit beeldend kunstenaars en werd hij redacteur van het tijdschrift Het Woord.

Schierbeek verzette zich tegen traditioneel taalgebruik en literaire patronen. In 1951 publiceerde hij Het boek Ik, dat wordt beschouwd als het eerste Nederlandse experimentele prozaboek. De breuk met de traditie was compleet. De roman lijkt opgebouwd te zijn zonder verhaallijn en uit niet meer dan associaties van woorden en gedachten te bestaan.

Niet iedereen was gecharmeerd van deze nieuwlichterij. Gerard Reve noemde het "woordkakkerij", maar Willem Frederik Hermans had wel waardering voor de vernieuwer en prees het boek. Een vrij ongebruikelijk gebaar, want Hermans was nooit royaal met complimenten aan collega's. Het boek verkocht bovendien goed. In totaal gingen er ruim 60.000 exemplaren over de toonbank.

Schierbeek werkte nauw samen met schilders als Karel Appel en Lucebert. Hij vroeg deze kunstenaars zijn werk te illustreren, later werkte hij ook andersom en liet zich inspireren door litho's en gravures.

Schierbeek was een literaire alleskunner. Hij schreef romans, verhalen, toneelstukken, essays en gedichten, al was het onderscheid tussen de verscheidene vormen niet altijd even duidelijk. Een episch gedicht liet zich lezen als een kort verhaal en zijn verhalen zijn dichterlijk van vorm. Ook schreef hij het libretto voor de opera Dummies van Otto Ketting, die in 1974 in het Kurhaus (Scheveningen) in première ging, en het hoorspel Zolang de honden blaffen, dat in 1978 door de NCRV werd uitgezonden.

Bert Schierbeek overleed op 77-jarige leeftijd in Amsterdam (1996). In het kader van 'Gedicht op de Muur' georganiseerd door Hengelo Leest werd op 30 juni 2020 zijn gedicht over de Tsjechische componist Leoš Janáček 'Eerste Strijkkwartet' onthuld aan de muur aan de stationszijde van Schouwburg Hengelo.

Prijzen 1956 - Poëzieprijs van de gemeente Amsterdam voor De blinde zwemmers 1960 - Henriette Roland Holst-prijs voor Het kind der tienduizenden 1961 - Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs voor zijn gehele oeuvre 1971 - Vijverbergprijs voor Inspraak 1978 - Herman Gorterprijs voor Weerwerk 1986 - Hendrik de Vriesprijs voor zijn gehele oeuvre 1991 - Constantijn Huygensprijs voor zijn gehele oeuvre

Publicaties (selectie) Terreur tegen terreur (1945) (Digitale versie) Gebroken horizon. Roman (1946) (Digitale versie) Het boek Ik (1951) De ander namen (1952) (Digitale versie) Op reis door Spanje (1952) Op reis door Italië (1954) (Digitale versie) Het woord, gebonden of ingenaaid (1955) (Digitale versie) De derde persoon (1955) (Digitale versie) De blinde zwemmers (1955) Spanje, land en volk (1955) Hart van Spanje. Toledo, Avila, Segovia, Madrid, El Escorial, La Granja en Arranjuez, Alcalà de Henares (1956) De gestalte der stem (1957) (Digitale versie) Je geld of je leven (1958 ?) De tuinen van Zen. Een essay over het Zenbuddhisme (1959) (Digitale versie) Het kind der tienduizenden. Televisiespel (1959) De draad van het verhaal is het verhaal van de Koninklijke Textielfabrieken Nijverdal-ten Cate N.V. naar aanleiding van het feit, dat in 1860 H. ten Cate Hzn. & Co. begon met mechanisch weven na reeds sinds 1760 als handelsfirma te hebben bestaan (1960) De dichter en de dingen (1960) Fragmenten (1960) Het dier heeft een mens getekend (1960) (Digitale versie) Drie vel in het wapen. 250 jaar NV Berghuizer Papierfabriek vh B. Cramer, Wapenveld (1961) Groot alarm (1962). Uitg. n.a.v. de brand bij de Zuid Nederlandse Handelmaatschappij Golfkartonfabriek v.h. A. van Dam N.V. Helmond te Aarle-Rixtel, 12 mei 1962 Dit is Enschede (1962) Een groot dood dier (1963) (Digitale versie) Ezel mijn bewoner (1963) (Digitale versie) Mens en grondspoor. Silhouetten der Nederlandse prehistorie, L.Th. Lehmann en Bert Schierbeek (1963) De experimentelen (1964) Tellem : verkenning van een oude Afrikaanse cultuur, Bert Schierbeek, Moussa Oumar Sy en Herman Haan (1965) Een broek voor een oktopus (1965) (Digitale versie) taal & teken, (1965), ter gelegenheid van het 150 jarig bestaan van de CPNB De snelbinder (1965) De val (1965) Spanje (1967) Een grote dorst. Een kettingreactie (1968) Inspraak (1969) Versieren (1969). Dit kerstnummer omvat voor het eerst alle 3 de drukprocédés: boekdruk, diepdruk en offsetdruk W & W, of Voor moeders is het altijd het ergste. Grondtekst voor een toneelstuk, C. Buddingh' en Bert Schierbeek, 1970, Arnhem "de genoeglijkste" (1972) De deur (1972) Hollen en stilstaan. Bevat: 1. De val; 2. In- en uitgang; 3. Hollen en stilstaan; 4. De zon (1973) In- en uitgang, 1974, Vamp (1974) Vallen en opstaan, 1977, Weerwerk". 'T platteland, 1977, Twaalf gedichten (1978) Bert Schierbeek (verzameld werk) (1978-1983) 1979 - Terreur tegen terreur; Gebroken horizon; Het boek Le Cocq, 1978 - Het boek ik; De andere namen; De derde persoon, 1981 - De gestalte der stem; Het dier heeft een mens getekend; Ezel mijn bewoner, 1983 - Het kind der tienduizenden; De tuinen van Zen; Een groot dood dier; Een broek voor een oktopus, Betrekkingen, 1979, Binnenwerk, 1982, Formentera, 1984, De tuinen van Suzhou, 1986, Door het oog van de wind, 1988, Ruimte maakt zich zichtbaar, 1992, De zichtbare ruimte. Gedichten, 1993, Vlucht van de vogel. Gedichten, 1996, De gedichten, 2004,

Vertalingen 1947 - De Yogi en de volkscommissaris. Vert. van: The yogi and the commissar door Arthur Koestler, 1945. Vert. door Bert Schierbeek ... et al. 1975 - My shit and my love. Een keuze uit "My shit and my love", "Hot and sour soup", "One cent life" en "Green banana" door Walasse Ting; vert. door Bert Schierbeek en Martin Beumer,

Biografie Graa Boomsma, Niemand is waterdicht. Biografie van Bert Schierbeek. Amsterdam, de Bezige Bij, 2021, Karin Evers. Bert en het beeld 2000, Karin Evers. De andere stemmen. Portret van Bert Schierbeek. Amsterdam, de Bezige Bij, 1993, , CIP Siem Bakker en Jan Stassen. Bert Schierbeek en het onbegrensde. Een inleidende studie over de experimentele romans. Amsterdam, Bezige Bij, 1980, Peter Nijmeijer en Phil Muysson (samenst.). Word ik zestig en denk aan welk gezicht moet je voldoen om je eigen te krijgen?. Den Haag, BZZTôH, 1978 Deelnemers aan de doctoraal-werkcolleges moderne Nederlandse letterkunde (samenst.). De zwerfkei der menselijke stem. Een inleidende studie over het oeuvre van Bert Schierbeek. Nijmegen, Instituut Nederlands van de Katholieke Universiteit, 1977 Frans Depeuter. Dichten uit het nulpunt. Een studie over Bert Schierbeek''. Lier, De Bladen voor de Poezie, 1967

Externe links Bertschierbeek.nl

Artikel over het late, zeer toegankelijke werk van Schierbeek

Categorie:Nederlands dichter Categorie:Nederlands essayist Categorie:Nederlands schrijver Categorie:Nederlands toneelschrijver Categorie:Nederlands verzetsstrijder in de Tweede Wereldoorlog