thumb|Hoofdgebouw van 1958 thumb|Vliegtuigen bij Brussels Airport Brussels Airport (ICAO: EBBR, IATA: BRU, meestal Luchthaven Zaventem, Luchthaven Brussel-Nationaal of Brussel-Nationale Luchthaven, in het Frans Aéroport de Bruxelles-National) is een internationale luchthaven en fungeert als de nationale luchthaven van België, gelegen te Zaventem (Vlaams-Brabant)
De luchthaven wordt geëxploiteerd door Brussels Airport Company (BAC), voorheen beter bekend onder de afkorting BIAC. De federale overheid is, via de Federale Participatie- en Investeringsmaatschappij (SFPIM), voor 25% aandeelhouder van Brussels Airport, de Vlaamse via Participatiemaatschappij Vlaanderen (PMV), indirect voor 39%. De overige 36% aandelen zijn in handen van een consortium.
Activiteiten Met in 2018 zo'n 235 duizend vliegbewegingen en ruim 25,7 miljoen passagiers, is Brussels Airport op een oppervlakte van circa 1245 hectare de grootste luchthaven van België. De luchthaven ligt in Vlaams-Brabant op het grondgebied van de gemeenten Zaventem, Machelen en Steenokkerzeel; de hoofdstad Brussel ligt op twaalf kilometer afstand.
Geschiedenis Haren
Tijdens de Eerste Wereldoorlog bouwde de Duitse bezetter op een grasstrook langs de Haachtsesteenweg in Haren, bij Evere, enkele houten loodsen voor zeppelins. Na de oorlog werden het terrein en de loodsen verder gebruikt voor de vliegactiviteiten van het Belgische leger. In 1923 werd de luchtvaartmaatschappij Sabena opgericht. De jonge maatschappij vond haar thuishaven eveneens in de gebouwen te Haren. In 1929 werden de houten loodsen vervangen door een luchthaventerminal voor het inchecken en het onthaal van passagiers. Verder waren er een verkeerstoren en wat onderhoudsfaciliteiten. De stad Brussel groeide echter gestadig en ook ontwikkelingen in de luchtvaart (zoals grotere vliegtuigen) zorgden ervoor dat het veld in Haren al vlug niet meer voldeed. Men begon een modernisering te overwegen, maar voor het zover was begon de Tweede Wereldoorlog.
Melsbroek / Zaventem Tussen Zaventem, Diegem, Melsbroek en Steenokkerzeel lag een uitgestrekt plateau, het voormalige hertogelijk jachtdomein Saventerlo. In 1940, bij het begin van de oorlog, bouwde de Duitse invaller Fliegerhorst Melsbroek, een militair vliegveld op een gebied van om en bij de 600 hectare in Melsbroek en Steenokkerzeel, met drie startbanen in een driehoek (07/25, 02/20 en 12/30). De eerste startbaan was reeds in juli 1940 klaar; de andere volgden spoedig. Na de oorlog vond de Belgische overheid de locatie geschikt als nieuwe luchthaven voor Brussel en het militaire vliegveld van Melsbroek werd omgevormd tot civiele luchthaven door de bouw van een luchthavengebouw en de verlenging van de startbanen. Tot de voltooiing van dit luchthavengebouw bleven de passagiers inchecken in de terminal van Haren, waarna hun vliegtuig over een afstand van enkele kilometers over de rijweg taxiede naar de startbaan in Melsbroek.
De luchthaven groeide en door toedoen van Sabena stonden er in 1956 al verscheidene loodsen en werkplaatsen aan noordwestelijke zijde. Ook in 1956 was er behoefte aan een nieuwe startbaan, parallel aan 07/25. Die kwam er, als 07R/25L. De bestaande baan werd 07L/25R. 07R/25L zou later nog verlengd worden tot over de Tervuursesteenweg. De luchthaven had nu drie verharde banen en één grasstrook (12/30).
De Wereldtentoonstelling te Brussel van 1958 gaf een nieuwe impuls aan de groei van de luchthaven. Om de massa bezoekers in alle comfort te ontvangen, was er behoefte aan een nieuw luchthavengebouw. In 1956 werd met de bouw gestart van een nieuw 2-pierig luchthavengebouw, waarbij men uitging van een maximale capaciteit van 6 miljoen passagiers per jaar.Luchthaven Brussel Nationaal, Inventaris Erfgoed Vlaanderen, Agentschap Onroerend Erfgoed, Vlaamse Overheid. Gearchiveerd op 1 augustus 2015. Het ontwerp was, volgens een typisch Belgisch compromis, gemaakt door drie architecten: een Brusselaar (Maxime Brunfaut), een Vlaming (Georges Bontinck) en een Waal (Joseph Moutschen). De bestaande infrastructuur in Melsbroek kwam ter beschikking van de Belgische luchtmacht. Omdat het nieuwe luchthavengebouw op de voormalige grasbaan was gepland, werd baan 12/30 bij de bouw van het nieuwe luchthavengebouw naar het noordoosten verplaatst en verhard. Later werd deze echter buiten gebruik genomen. Tegenwoordig functioneert het oostelijke deel enkel nog als taxibaan. Door de uitbreiding van de luchthaven verdween een groot deel van het gehucht Diegem-Lo.
Toen de vliegtuigen in de jaren 1970 groter en groter werden, onder andere met de intrede van de Boeing 747, was er opnieuw behoefte aan schaalvergroting. De twee oude pieren werden vernieuwd, er werd een ronde pier gebouwd, de satelliet, en er kwam een speciale goederenafdeling, Brucargo.
In de jaren 1990 werd de luchthaven nogmaals volledig vernieuwd, met in 1994 een nieuw luchthavengebouw, een nieuwe B-pier en de twee oude pieren die wederom vernieuwd werden. Van 1996 tot 1999 werden de startbanen onder handen genomen; eerder al was de grasbaan 12/30 verwijderd. De A-pier, die enkele maanden na de ondergang van Sabena opgeleverd werd, sloot een periode van vernieuwingen af. De passagiersaantallen vielen fors terug en de oude pieren en de satelliet werden (tijdelijk) buiten gebruik gesteld. In februari 2008 werden de oude vliegtuigslurven van de satelliet verwijderd.
In 2004 werd de nieuwe verkeerstoren in Steenokkerzeel in gebruik genomen voor de lokale luchtverkeersleiding die evenwel onder het beheer van Skeyes valt.
Vanaf 20 oktober 2006 heet de luchthaven officieel Brussels Airport. In een visie van Brussels Airport als poort van Europa mikt men erop om over een vijftal jaar 20 andere belangrijke luchthavens in de wereld rechtstreeks te verbinden, daar waar er dat op dat moment slechts een negental waren en veel intercontinentale passagiers zich toen nog verplicht zagen eerst een korte tussenvlucht te nemen.
Een andere motivering voor de naamswijziging ligt erin besloten dat de luchthaven van Charleroi zich de naam Brussels South Charleroi Airport of Luchthaven Brussel-Zuid had aangematigd, om meer reizigers te trekken met de lagere vluchtbelastingen en landingsrechten en bovenal de lagekostenluchtvaartmaatschappijen als Ryanair, Wizz Air en On Air.
De oorspronkelijke luchthavengebouwen in Haren werden in 2006 gesloopt ten voordele van de uitbreiding van het hoofdkwartier van de NAVO. België was tot dat moment het enige land ter wereld dat nog zijn eerste gebouwen voor de burgerluchtvaart bezat.
In mei 2009 werden werken aan de Satelliet opgeleverd waardoor deze voormalige pier opnieuw in dienst kwam als bureauruimte voor de administratieve diensten van TBAC, de stafdiensten van de Federale politie en de dienst douane en accijnzen. Hierdoor kwam in het hoofdgebouw plaats vrij, hoofdzakelijk op de 5de verdieping.
Op 9 september 2009 kondigde CEO Wilfried Van Assche zijn ontslag aan. Dit omdat hij sancties zou krijgen voor de vertraging van de bouw van de lowcostterminal en de mogelijke rechtszaak van 52 luchtvaartmaatschappijen aan zijn adres. Van Assche stond sinds 2005 aan de leiding van Brussels Airport en in die periode zorgde hij onder meer voor een betere positionering van de luchthaven (nieuw logo) en voor een langzame wederopbouw van het longhaul-aanbod (Jet Airways, Hainan Airlines, Etihad Airways). Op 15 februari 2010 werd bekendgemaakt dat Arnaud Feist tot de nieuwe CEO van Brussels Airport was benoemd.Bekendmaking van Arnaud Feist als nieuwe CEO Brussels Airport rnews.be
Hubactiviteiten De volgende luchtvaartmaatschappijen gebruiken Brussels Airport als overstappunt.
Hoofdhub Abelag Brussels Airlines TUI fly
Regionale hub Transavia
Vrachthub DHL Aviation Finnair Cargo Singapore Airlines Cargo Ethiopian AirlinesEthiopian Airlines keert terug naar Brussel, De Standaard, 14 maart 2016. Gearchiveerd op 23 april 2023.
Infrastructuur thumb|Vertrekterminal thumb|Pier A thumb|Pier B thumb|Luchtfoto van de luchthaven vóór pier A gebouwd werd thumb|Oud luchthavengebouw
Vertrekhal 1 Vertrekhal 1 is de grootste van de vertrekhallen op Brussels Airport. Al de lijn- en lagekostenmaatschappijen op Brussels Airport hebben hun ticketbalie in vertrekhal 1. In de hal liggen rijen 1 tot en met 10. Vertrekhal 1 werd verwoest bij de aanslagen op 22 maart 2016 en moest hierdoor vernieuwd worden.
Vertrekhal 2 Op 30 maart 2010 werd er in het verlengde van vertrekhal 1 een tweede vertrekhal in gebruik genomen. De twee vertrekhallen zijn met elkaar verbonden via twee smalle doorgangen in hun scheidingsmuur. Vertrekhal 2 wordt voornamelijk gebruikt door de grootste chartermaatschappijen op Brussels Airport: TUI fly. Deze maatschappijen hebben hun ticketbalie en incheckbalies in vertrekhal 2. In deze hal liggen rijen 11, 12 en 14. Vanwege het bijgeloof van sommige reizigers is er geen rij 13. In vertrekhal 2 kan in de een dubbele rij incheckbalies bijgeplaatst worden. In navolging van de aanslagen van 22 maart 2016 werd deze tweede vertrekhal (tijdelijk) buiten gebruik gesteld.
Pier A Pier A is de grootste en modernste pier op Brussels Airport. De pier bezit 31 "contact gates", gates die met vliegtuigen verbonden kunnen worden met vliegtuigslurven. Pier A werd na 30 maanden bouwen geopend op 15 mei 2002. De pier wordt via de Connector met de vertrekhal verbonden.
Pier A is bedoeld om enkel Schengenvluchten af te handelen maar sinds 15 oktober 2008 vertrekken ook de Afrika- en de trans-Atlantische vluchten van Brussels Airlines vanaf pier A. Hiervoor is een extra paspoortcontrole ingesteld halverwege de pier. De andere Afrika-vluchten blijven aankomen op de B-pier. Voor de Afrika-vluchten worden gates A61 tot A72 gebruikt. Deze gates krijgen voor de Afrika-vluchten de naam gate T61-72 en er wordt op dat moment een grenspost ingericht. Deze maatregel werd genomen om de B-pier te ontlasten op de piekmomenten in de ochtend. Ook hoeven transferpassagiers van Europa naar Afrika hierdoor niet door de Connector om naar het luchthavengebouw te gaan.
Pier A West Pier A West is een toekomstige verlenging van pier A in de westelijke richting. Pier A West moest oorspronkelijk in 2016 in gebruik genomen worden en zou net als pier B gebruikt worden voor vluchten naar landen buiten de Schengenzone. In juli 2013 werd echter bekendgemaakt dat door de lage groei in trafiek de bouw van pier A West voor een onbepaalde periode uitgesteld werd. In november 2016 werd bij het publiceren van de toekomstvisie Brussels Airport 2040 bekendgemaakt dat Pier A West operationeel zou moeten zijn tegen 2023. In 2021 werd dat plan uitgesteld vanwege de coronacrisis.
Pier B Pier B wordt enkel gebruikt voor vluchten naar landen buiten de Schengenzone. In tegenstelling tot pier A bestaat pier B uit twee gescheiden verdiepingen. De bovenste verdieping wordt gebruikt door de vertrekkende passagiers, het onderste door de aankomende passagiers. De pier werd in gebruik genomen op 12 december 1994.
Pier C Pier C bevindt zich ten zuiden van het oude hoofdgebouw van de luchthaven en wordt niet meer gebruikt als pier. Pier C wordt ook de Satelliet genoemd.
In het begin van 2008 kwam Brussels Airport met het plan om op de plek van de oude Zuidpier een low-costpier te bouwen. Met de bouw van deze pier wilde de luchthaven meer low-costmaatschappijen naar Zaventem halen. Oorspronkelijk moest de nieuwe pier geopend worden in april 2009, daarna volgde uitstel tot eind 2009 - voorjaar 2010.DS 27/10/2008 Uitstel voor nieuwe lowcostterminal op Brussels Airport Later werden er gerechtelijke procedures ingespannen tegen de bouw van een low-costterminal en op 17 maart 2011 werd aangekondigd dat er geen aparte low-costpier gebouwd zal worden op Brussels Airport. Recent werd de pier gerenoveerd waarna enkele ondersteunende diensten van Brussels Airport er hun plaats kregen.