De Europese Raad (Engels: European Council) is een van de belangrijkste instellingen van de Europese Unie.
De Europese Raad bestaat uit de regeringsleiders (meestal premiers) of gekozen staatshoofden (meestal presidenten) van de 27 lidstaten van de Europese Unie, een voorzitter en de voorzitter van de Europese Commissie. De hoge vertegenwoordiger van de Unie voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid neemt ook deel aan de werkzaamheden van de Europese Raad. De Europese Raad geeft de nodige impulsen voor de ontwikkeling van de Unie en bepaalt de algemene politieke beleidslijnen en prioriteiten.Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, Artikel 15
De Europese Raad komt minstens twee keer per halfjaar bijeen. Men spreekt dan ook wel van een Europese top of van een EU-top.De Europese Raad, consilium.europa.eu, laatst geraadpleegd op 28 december 2016. De bijeenkomsten vinden plaats in het Europagebouw in Brussel.
Geschiedenis thumb|Groepsportret op 29 juni 1987 te Brussel thumb|Groepsportret op 24 maart 2011 te Brussel De eerste Europese Raden werden gehouden in februari en juli 1961 (respectievelijk in Parijs en in Bonn). Het waren informele bijeenkomsten van de leiders van de Europese Gemeenschap. Deze kwamen er op voorstel van toenmalig Franse president Charles de Gaulle, die de dominantie van de andere (supranationale) instellingen te groot vond. Deze bijeenkomsten kregen pas een formeel karakter in de periode tussen 1974 en 1988. De Franse president Valéry Giscard d'Estaing vond namelijk dat de Europese leiders op regelmatige basis moesten bijeenkomen. In 1987 werd de Raad voor eerst vermeld in de Europese verdragen (in de Europese Akte) en hij kreeg pas een afgebakende rol in het Verdrag van Maastricht (1992).
Pas in 2009, in het Verdrag van Lissabon, werd de Europese Raad een officiële instelling. Ook werd besloten dat er een permanente voorzitter moest komen. Daarvoor presideerde de regeringsleider van het land dat ook de Raad van de Europese Unie voorzat. Er was dus elk halfjaar een andere voorzitter. De permanente voorzitter wordt verkozen door een gekwalificeerde meerderheid van de Europese Raad; hij dient regeringsleider te zijn geweest. Het mandaat van permanente voorzitter van de Europese Raad duurt tweeëneenhalf jaar en kan eenmaal worden verlengd.
Op 19 november 2009 werd de Belgische premier Herman Van Rompuy als eerste verkozen tot permanente voorzitter van de Europese Raad. Op 1 december 2009 begon hij aan zijn eerste termijn.'Implementation of the Treaty of Lisbon', Raad van de Europese Unie 1 december 2009 (persbericht). Gearchiveerd op 23 januari 2023. Sinds 1 januari 2010 zat hij de raadszittingen daadwerkelijk voor. Uiteindelijk eindigde de tweede termijn van Van Rompuy op 1 december 2014.
Van 1 december 2014 tot 1 december 2019 was Donald Tusk de voorzitter van de Europese Raad. Hierna was de voormalige Belgische premier Charles Michel voorzitter; hij diende eveneens twee termijnen. Op 1 december 2024 werd hij opgevolgd door de voormalige Portugese premier António Costa.
Functie Artikel 15 van het EU-verdrag bepaalt: De Europese Raad stelt de politieke richting van de Europese Unie vast en is als zodanig een grote stimulator van Europese integratie. De Europese Raad heeft bijvoorbeeld met de Verklaring van Laken beslist dat er een Europese Conventie moest komen die een Europese Grondwet zou opstellen. Ook heeft hij het initiatief genomen voor beleidsstrategieën als de Strategie van Lissabon. De Europese Raad kan tevens besluiten om een Intergouvernementele Conferentie (IGC) te houden, die bevoegd is de Unieverdragen te wijzigen of nieuwe verdragen te sluiten. Daarnaast heeft hij een bijzondere verantwoordelijkheid voor het externe optreden van de Unie (art. 22 Unieverdrag) en voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (art. 26 Unieverdrag).
De Europese Raad werd reeds voor 2009 gezien als het hoogste Unie-orgaan, hoewel het toen formeel nog geen Unie-instelling was.
Samenstelling thumb|300px|De samenstelling van de Europese Raad
Partij # EVP 11 Renew 4 PES 3 ECH 3 PvE 1 Onafhankelijk 5 Totaal 27
Vertegenwoordiger Foto Lidstaat Titel Partij Lid sinds80px|alt=António Costa VoorzitterZonder stemrechtVoorzitterPESNationaal: Partido Socialista202480px|alt=Ursula von der Leyen CommissieZonder stemrechtVoorzitterEVPNationaal: Christlich Demokratische Union (CDU)201980px|alt=Bart De WeverECHZijn partij N-VA is geen lid van de ECH-partij, maar de N-VA maakt wel deel uit van de ECH-fractie in het Europees Parlement.Nationaal: Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA)202580px|alt=Rumen RadevOnafhankelijkNationaal: Progressief Bulgarije202680px|alt=Nikos ChristodoulidesOnafhankelijk202380px|alt=Mette FrederiksenPESNationaal: Socialdemokratiet201980px|alt=Friedrich MerzEVPNationaal: Christlich Demokratische Union (CDU)202580px|alt=Kristen MichalRenewNationaal: Eesti Reformierakond202480px|alt=Sanna MarinEVPNationaal: Nationale Coalitiepartij202380px|alt=Emmanuel MacronRenewZijn partij Renaissance is officieel geen lid van de ALDE partij maar maakt wel deel uit van de liberale fractie Renew EuropeNationaal: Renaissance201780px|alt=Kyriakos MitsotakisEVPNationaal: Nea Dimokratia201980px|alt=Péter MagyarEVPNationaal: Tisza202680px|alt=Micheál MartinRenewNationaal: Fine Gael202580px|alt=Giorgia MeloniECHNationaal: Fratelli d'Italia202280px|alt=Andrej PlenkovićEVPNationaal: Kroatische Democratische Unie (HDZ)201680px|alt=Andris KulbergsECHNationaal: Apvienotais saraksts202680px|alt=Gitanas NausėdaOnafhankelijk201980px|alt=Luc FriedenEVPNationaal: Chrëschtlech Sozial Vollekspartei (CSV)202380px|alt=Robert AbelaPESNationaal: Labour Party (PL)202080px|alt=Rob JettenRenewNationaal: D66202680px|alt=Karl NehammerEVPNationaal: Österreichische Volkspartei (ÖVP)202580px|alt=Donald TuskEVPNationaal: Platforma Obywatelska (PO)202380px|alt=Luís MontenegroEVPNationaal: Partido Social Democrata (PSD)202480px|alt=Nicușor DanOnafhankelijk202580px|alt=Janez JanšaEVPNationaal: Sloveense Democratische Partij (SDS) 202680px|alt=Robert FicoOnafhankelijkNationaal: Smer202380px|alt=Pedro SánchezPESNationaal: Partido Socialista Obrero Español (PSOE)201880px|alt=Andrej BabišPvENationaal: ANO202580px|alt=Ulf KristerssonEVPNationaal: Moderata samlingspartiet (M)2022
Externe link Officiële website
Categorie:Instelling van de Europese Unie