De Lente- en herfstannalen van de Zestien Koninkrijken is een Chinees annalistisch geschiedwerk uit de zesde eeuw (na Chr) over de geschiedenis van de Zestien Koninkrijken en is samengesteld door Cui Hong (478-525). Door dit werk is in de Chinese historiografie de term Zestien Koninkrijken de gangbare verzamelnaam geworden voor de staten die in de vierde en vijfde eeuw in Noord-China zijn gevormd door merendeels niet-Chinese ruiternomaden. Lente en Herfst was in het oude China een veel gebruikte metonymie om het begrip jaar weer te geven en werd daarom vaak gebruikt in titels van annalistisch opgezette of kroniekachtige geschiedwerken.
Het oorspronkelijke werk is verloren geraakt. De bestaande versies zijn reconstructies uit de Ming- en Qingtijd, volgens de samenstellers gebaseerd op bewaard gebleven fragmenten van het werk van Cui Hong.
Het oorspronkelijke werk Tot stand komen Het werk is aan het begin van de zesde eeuw samengesteld door Cui Hong, een ambtenaar-literaat die als historicus in dienst was van de Noordelijke Wei-dynastie (385–535). Hij had de beschikking over meer dan 30 eerder samengestelde historische werken over de Zestien Koninkrijken. Zij beschreven ieder slechts een of (soms) twee staten. Cui Hong wilde, naar het voorbeeld van de Kroniek van de Drie Rijken de geschiedenis van alle staten in één werk plaatsen.
Vanaf 500 verzamelde Cui Hong systematisch historische overzichten die uit de staten zelf afkomstig waren. In 504 had hij voldoende materiaal om met de eigenlijke samenstelling te beginnen. In 506 had hij een ontwerpversie in 95 juan gereed, waarbij alleen de geschiedenis van de staat Cheng Han (304-347) ontbrak. Het daarvoor benodigde werk, Shu Han shu (蜀漢書, het Boek van Han in Shu) door Chang Qu (常璩, c.291-361) wist hij pas in 521/522 te bemachtigen, waarna hij de resterende vijf juan samenstelde en daarmee zijn werk kon voltooien. Dit gebeurde in 525 vlak voor zijn overlijden. Het werk omvatte 102 juan, waaronder een nawoord en een chronologische tabel en werd door zijn zoon, Cui Ziyuan (崔子元) in 528 aangeboden aan de keizer. In tegenstelling tot het eigenlijke werk is het memorandum waarmee het werk aan de troon werd gepresenteerd wel bewaard gebleven.
Betekenis Cui Hong introduceerde met dit werk de term Zestien Staten. Met zijn boek brak hij met de tot dat moment gangbare presentatie van de geschiedenis van de ruitervolkeren. Tot die tijd werd hun geschiedenis beschreven in de vorm van zhuan (exemplarische overleveringen, vaak aangeduid als biografieën) met pejoratief gebruikte termen, om zo hun lage status weer te geven. Cui Hong stelde op basis van hun eigen guoshu (國書, 'staatsdocumenten') biografieën van deze nomadische heersers samen in de vorm van biannianti. Hij noemde die overzichten van de zestien staten lu (錄, optekening), in navolging van de shilu. De gebeurtenissen werden gedateerd volgens de jaartitels van de heersers van de staten zelf en niet meer volgens de kalender van de Jin-dynastie.
Het werk diende als basis voor de hoofdstukken over de Zestien Koninkrijken in het Boek van de Jin, de officiële geschiedenis van de Jin-dynastie (juan 101-130) en in mindere mate ook voor het betreffende hoofdstuk in het Boek van de Wei, de dynastieke geschiedenis van de Noordelijke Wei-dynastie, (juan 95).
Verloren geraakt Volgens Siku quanshu, de catalogus van de keizerlijke bibliotheek uit 1782, was het werk reeds in de elfde eeuw verloren geraakt. De titel staat nog vermeld in de bibliografische hoofdstukken van het Boek van de Sui, het Oud Boek van de Tang en het Nieuw boek van de Tang (zij het bij de laatste twee in 120 juan, waarschijnlijk een schrijffout voor 102), maar niet meer in de standaardbibliografie van de Song-dynastie. Dit verdwijnen moet geleidelijk zijn gebeurd, want de historicus Sima Guang (司馬光, 1019-1086) had nog 20 juan van het oorspronkelijke werk tot zijn beschikking toen hij zijn Zizhi tongjian (資治通鑑, Doorlopende spiegel tot hulp bij het bestuur) schreef. Twee Chinese historici, (Chen Changqi, 陈长琦 en Zhou Qun, 周群) stelden in 2006 dat zij indirecte aanwijzingen hadden gevonden voor het bestaan van onvolledige versies van het oorspronkelijke werk die tot in de 19e eeuw zouden hebben gecirculeerd.
Reconstructies uit de Ming en Qing-tijd Een verkorte versie in 16 juan Ontstaan Een verkorte versie van de Lente- en herfstannalen van de Zestien Koninkrijken in 16 juan uit 938 is bewaard gebleven in de Song-encyclopedie Taiping yulan (太平御覽). Een andere verkorte versie, eveneens in 16 juan verscheen in Guang Hanwei congshu (廣漢魏叢書), een literair verzamelwerk dat voor het eerst in 1592 werd uitgegeven. De verschillen tussen beide versies zijn erg klein, wat volgens de Amerikaanse sinoloog Michael Rogers (1923–2005) duidde op een gemeenschappelijke afkomst. De versie uit 1592 verscheen opnieuw in Zengding Han-Wei congshu (增訂漢魏叢書, Bijgewerkte reeks boeken over de Han en Wei-dynastie), dat bewaard is gebleven in een versie uit 1791. Siku quanshu heeft deze versie opgenomen onder de titel Bieben Shiliuguo chunqiu (別本十六國春秋, Een nieuwe editie van de Lente- en herfstannalen van de Zestien Koninkrijken). Elk van de 16 koninkrijken is beschreven in een apart hoofdstuk. De tekst komt grotendeels overeenkomen met die in Erfelijke Geslachten (juan 101-130) van Jinshu.
Inhoud De inhoud van de versie in 16 juan: Juan Titel Vertaling Opmerkingen 1. Qian Zhao lu (前趙錄) Optekeningen van de Vroegere Zhao Vroegere Zhao (304-329), bevat biografieën van: Liu Yuan (r.304-310) Liu Cong (r.310-318) Liu Yao (r.318-329) 2. Hou Zhao lu (後趙錄) Optekeningen van de Latere Zhao Latere Zhao (319-350) en Ran Wei (350-352), bevat biografieën van: Shi Le (r.319-333) Shi Hong (r.333-334) Shi Hu (r.334-349) Shi Min (Ran Min), r.350-352 over Ran Wei (冉魏) 3. Qian Yan lu (前燕錄) Optekeningen van de Vroegere Yan Vroegere Yan (337-370), bevat biografieën van: Murong Hui (r.307-334) Murong Huang (r.334-348) Murong Jun (r.348-359) Murong Wei (r.350-352) 4. Qian Qin lu (前秦錄) Optekeningen van de Vroegere Qin Vroegere Qin (351-395), bevat biografieën van: Fu Hong (r.350) Fu Jiàn (苻健, r.351-354) Fu Sheng (r.354-356) Fu Jiān (苻堅, 356-384) Fu Pi (r.384-385) Fu Deng (r.385-393) 5. Hou Qin lu (後秦錄) Optekeningen van de Latere Qin Latere Qin (384-417), bevat biografieën van: Yao Yizhong (-) Yao Xiang (-) Yao Chang (r.384-393) Yao Xing (r.393-415) Yao Hong (r.415-417) 6. Shu lu (蜀錄) Optekeningen van Shu Met Shu is bedoeld Cheng Han 成漢 (304-347), bevat biografieën van: Li Te (r.303) Li Liu (r.303) Li Xiong (r.303-334) Li Qi (r.335-337) Li Shou (r.338-343) Li Shi (r.343-347) 7. Qian Liang lu (前涼錄) Optekeningen van de Vroegere Liang Vroegere Liang (314-376), bevat biografieën van: Zhang Gui (-) Zhang Shi (-) Zhang Mao (r.320-323) Zhang Jun (r.323-345) Zhang Chonghua (r.345-353) Zhang Zuo (r.353-354) Zhang Xuanjing (r.354-362) Zhang Tianxi (r.362-376) 8. Xi Liang lu (西涼錄) Optekeningen van de Westelijke Liang Westelijke Liang (400-421), bevat biografieën van: Li Gao (r.400-416) Li Xin (r.416-419) 9. Bei Liang lu (北涼錄) Optekeningen van de Noordelijke Liang Noordelijke Liang (398-439), bevat biografieën van: Juqu Mengxun (r.400-432) Juqu Maoqian (r.432-439) 10. Hou Liang lu (後涼錄) Optekeningen van de Latere Liang Latere Liang (386-403), bevat biografieën van: Lü Guang (r.386-399) Lü Zuan (r.399-400) Lü Long (r.400-403) 11. Hou Yan lu (後燕錄) Optekeningen van de Latere Yan Latere Yan (384-409), bevat biografieën van: Murong Chui (r.384-395) Murong Bao (r.396-397) Murong Sheng (r.397-400) Murong Xi (r.400-407) Murong Yun (r.407-409) 12. Nan Liang lu (南涼錄) Optekeningen van de Zuidelijke Liang Zuidelijke Liang (397-414), bevat biografieën van: Tufa Wugu (397-399) Tufa Lilugu (r.399-401) Tufa Rutan (r.401-414) 13. Nan Yan lu (南燕錄) Optekeningen van de Zuidelijke Yan Zuidelijke Yan (398-410), bevat biografieën van: Murong De (r.398-404) Murong Chao (r.404-410) 14. Xi Qin lu (西秦錄) Optekeningen van de Westelijke Qin Westelijke Qin (385-431), bevat biografieën van: Qifu Guoren (r.385-387) Qifu Qiangui (r.387-400, 408-411) Qifu Chipan (r.411-427) Qifu Mumo (427-431) 15. Bei Yan lu (北燕錄) Optekeningen van de Noordelijke Yan Noordelijke Yan (409-436), bevat biografieën van: Feng Ba (r.409-430) Feng Hong (r.431-436) 16. Xia lu (夏錄) Optekeningen van de Xia Xia (407-432), bevat biografieën van: Helian Bobo (r.407-424) Helian Chang (r.424-427) Helian Ding (r.427-431)
De reconstructie door Tu Jiesun en Xiang Lin uit 1585 in de herziene versie uit 1781 Ontstaan In 1585 werd een reconstructie van de Lente- en herfstannalen van de Zestien Koninkrijken samengesteld door Tu Jiesun (屠介孫) en Xiang Lin (項琳). Volgens hun voorwoord kwam het werk voort uit brokstukken van het oorspronkelijk door Cui Hong samengesteld werk die bewaard waren gebleven in de Jinshu en de Zizhi tongjian en verder in twee encyclopedieën, Yiwen leiju (藝文類聚) en Taiping yulan (太平御覽). In tegenstelling tot het oorspronkelijke werk waren de gebeurtenissen in deze reconstructie gedateerd volgens de jaartitels van de Jin en Liu Song-dynastieën. In 1781 verscheen een door Wang Rigui (王日桂) herziene versie, waarbij de chronologie weer was hersteld tot de kalenders die in de Zestien Koninkrijken zelf werden gebruikt. Deze versie is opgenomen in de Siku quanshu.
Inhoud De inhoud van deze versie in 100 juan:
Vroegere Zhao (juan 1-10) Juan Titel Vertaling Opmerkingen 1-10 Qian Zhao lu (前趙錄) Optekeningen van de Vroegere Zhao Vroegere Zhao (304-329), 10 juan 1 劉淵, 劉和 Liu Yuan, Liu He Genoemd worden: Liu Yuan 劉淵, (r.304-310) Liu He 劉和 (r.310), oudste zoon van Liu Yuan 2, 3, 4 劉聰 Liu Cong Genoemd worden: Liu Cong 劉聰, (r.310-318), vierde zoon van Liu Yuan Liu Can 劉粲 (r.318), zoon van Liu Cong 5, 6, 7 劉曜 Liu Yao Genoemd wordt: Liu Yao 劉曜, (r.318-329), achterneef van Liu Yuan, door hem opgevoed 8 劉宣, 劉盛, 劉翼, 劉胤, 淵後單氏, 聰后呼延氏, 聰后劉氏, 曜后羊氏, 曜后劉氏 Liu Xuan, Liu Sheng, Liu Yi, Liu Yin, Yuan hou Shan shi, Cong hou Huyan shi, Cong hou Liu shi, Yao hou Yang shi, Yao hou Liu shi Genoemd worden: Liu Xuan 劉宣, †308, belangrijk adviseur van Liu Yuan bij de oprichting van Vroegere Zhao, achterneef van Liu Yuan Liu Sheng 劉盛, †310, jongere broer van Liu Yuan Liu Yi 劉翼, †?, zoon van Liu Cong Liu Yin 劉胤, †329, zoon van Liu Yao, verdedigde met zijn broer, kroonprins Liu Xi tevergeefs Vroegere Zhao tegen Latere Zhao keizerin Yuan (Shan) 淵後單氏, keizerin Shan (單皇后), †310, werd in 310 tweede keizerin van Liu Yuan, moeder van Liu Ai (zevende zoon van Liu Yuan), had na de dood van Liu Yuan een seksuele relatie met Liu Cong (de tweede zoon van Liu Yuan) en werd door hem benoemd tot keizerin-weduwe keizerin Cong (Huyan) 聰后呼延氏, keizerin Huyan (呼延皇后), †312, werd in 310 de eerste keizerin van Liu Cong, moeder van Liu Can, postume naam: keizerin Wuyuan (武元皇后) keizerin Cong (Liu) 聰后劉氏, Liu E (劉娥), †314, werd in 313 keizerin van Liu Cong, postume naam: keizerin Wuxuan (武宣皇后) keizerin Yao (Yang) 曜后羊氏, keizerin Yang Xianrong (羊獻容), †322, werd in 319 de eerste keizerin van Liu Yao, postume naam: keizerin Xianwen (獻文皇后) keizerin Yao (Liu) 曜后劉氏, keizerin Liu, †326, werd in 325 de tweede keizerin van Liu Yao, postume naam: keizerin Xianlie (獻烈皇后) 9 王彌, 劉靈, 張嵩一作暠, 劉殷, 王延, 陳元達, 王廣, 卜珝, 趙染, 范隆, 崔遊, 韋忠, 董景道, 王育, 劉敏元, 杜育 Wang Mi, Liu Ling, Zhang Song (yi Zuo Gao), Liu Yin, Wang Yan, Chen Yuanda, Wang Guang, Bo Xu, Zhao Ran, Fan Long, Cui You, Wei Zhong, Dong Jingdao, Wang Yu, Liu Minyuan, Du Yu Genoemd worden: Wang Mi 王彌, †311, bendeleider en generaal in dienst van Liu Yuan, werd tijdens een banket gedood door Shi Le Liu Ling 劉靈, sloot zich aan bij Wang Mi en werd legerleider Zhang Song (yi Zuo Gao), 張嵩一作暠, †?, functionaris in dienst van Wang Mi Liu Yin 劉殷, †312, functionaris Wang Yan 王延, †318, kanselier Chen Yuanda 陳元達, †316, belangrijke minister van Liu Yuan Wang Guang 王廣, †?, ambtenaar onder Liu Cong Bo Xu 卜珝, †312, minister Zhao Ran 趙染, †314, generaal