Hepburnsysteem (Japans: ヘボン式ローマ字, , Hepburn: Hebonshiki rōmaji; Nederlands: Romaans karakter Hepburnsysteem) is een transliteratie-systeem om Japanse woorden in het Latijnse alfabet (Rōmaji) te schrijven. Dit systeem is ontworpen in 1885 door de Amerikaanse zendeling James Curtis Hepburn (1815-1911). Hoewel Kunrei-shiki, het door de Japanse overheid officiële aangewezen transliteratie-systeem is, wordt het Hepburnsysteem in de praktijk vaker gebruikt en geniet het de voorkeur ten opzichte van andere transliteratiesystemen. Hepburnsysteem is per 22 december 2025 aangewezen door de Japanse overheid als het voorkeurssysteem voor het onderwijs, met name vanwege de grotere internationale herkenbaarheid. International Press en español - Japón unifica el romaji y adopta la romanización Hepburn como estándar internationalpress.jp door: Nancy Matsuda 16-12-2025; geraadpleegd: 09-02-2026 Dictionary.com - Hepburn system dictionary.com, geraadpleegd: 09-02-2026
Etymologie Het woord hebonshiki rōmaji (hiragana: [へぼんしきろーまじ]; katakana: [ヘボンシキローマジ]; bestaande uit 8 morae: he-bon-shi-ki ro.o-ma-ji) is de rōmaji-transliteratie in het hepburnsysteem. De samenstelling bestaat uit een naam en twee zelfstandige naamwoorden.
Het eerste deel van de samenstelling is: ヘボン [hebon], het is een fonetische benadering van de naam Hepburn. Het tweede deel van de samenstelling is: 式 [shiki] "systeem" of "vorm", is een kanji in de on-lezing. Jisho - 式 jisho.org, geraadpleegd: 09-02-2026 Het derde deel van de samenstelling is: ローマ字 [rōmaji], het is een samenstelling op zichzelf van de katakana ローマ [rōma] "Rome" of "Romaans" en de kanji 字 [ji] "karakter" of "letter" in de on-lezing. Jisho - 字 jisho.org, geraadpleegd: 09-02-2026 Hebonshiki rōmaji kan worden vertaald als: Romaans karakter Hepburnsysteem
Basis Het systeem is gebaseerd op de Engelse uitspraak van het alfabet, hierdoor worden vele Japanse fonemen op een Engelstalige manier weergegeven. In het systeem geldt als vuistregel: "medeklinkers zoals in het Engels, klinkers zoals in het Italiaans." Een uitzondering daarop is de letter "u" deze wordt uitgesproken als /ɯ/?; de uitspraak ligt tussen de Nederlandse "uu" in "vuur" en "oe" zoals in "boek".
Verlengde klinkers In het Japans kunnen klinkers verlengd worden uitgesproken, waardoor ze twee morae tellen in plaats van één. In het Hepburnsysteem wordt een verlengde klinker aangeduid met een macron (¯) boven de letter. Deze notatie maakt duidelijk dat de klinker langer klinkt dan normaal.
+ Voorbeelden Japans Hepburn IPA Vertaling おばあさん obāsan o.baː.saɴ grootmoeder おとうさん otōsan o.toː.saɴ vader ローマ字 rōmaji roːmad͡ʑi Romaans karakter
Wegvallende klinkers Sommige klinkers, met name 'i' en 'u', vallen in de uitspraak tussen stemloze medeklinkers zoals /k/, /s/, /t/ of /ɦ/ vaak bijna weg. Als deze niet correct in de transliteratie worden weergegeven, kan dit leiden tot misverstanden over de uitspraak of de morfologische opbouw van woorden. Systemen zoals Kunrei-shiki en het Hepburnsysteem behouden deze klinkers, ook wanneer ze in gesproken taal sterk gereduceerd klinken, zodat de woorden herkenbaar en correct leesbaar blijven.
Hepburn-romanisatie van het hiragana-schrift Onderstaande overzicht is een inventarisatie van alle mogelijke morae in het Japans en worden hier weergeven in het syllabische schrift hiragana. Elk hiragana-karakter is hier getranslitereerd in het Hepburnsysteem.
Tekens die in onbruik zijn geraakt staan tussen haakjes en op een grijze achtergrond.
あ aい iう uえ eお o Yōonか kaき kiく kuけ keこ koきゃ kyaきゅ kyuきょ kyoさ saし shiす suせ seそ soしゃ shaしゅ shuしょ shoた taち chiつ tsuて teと toちゃ chaちゅ chuちょ choな naに niぬ nuね neの noにゃ nyaにゅ nyuにょ nyoは haひ hiふ fuへ heほ hoひゃ hyaひゅ hyuひょ hyoま maみ miむ muめ meも moみゃ myaみゅ myuみょ myoや yaゆ yuよ yoら raり riる ruれ reろ roりゃ ryaりゅ ryuりょ ryoわ waゐ wi/iゑ we/eを o/wo Hiragana met dakutenん n Yōon met (Han)dakutenが gaぎ giぐ guげ geご goぎゃ gyaぎゅ gyuぎょ gyoざ zaじ jiず zuぜ zeぞ zoじゃ jaじゅ juじょ joだ daぢ jiづ zuで deど do(ぢゃ ja)(ぢゅ ju)(ぢょ jo)ば baび biぶ buべ beぼ boびゃ byaびゅ byuびょ byoぱ paぴ piぷ puぺ peぽ poぴゃ pyaぴゅ pyuぴょ pyo
Trivia Op de Nederlandstalige Wikipedia is het Hepburnsysteem het standaard transliteratiesysteem voor het Japans.zie: Wikipedia:Transliteratie- en transcriptiegids#Japans
Zie ook Rōmaji Kunrei-shiki Gojūon Yōon Hiragana Katakana
Categorie:Japans schrift Categorie:Romanisatievorm Categorie:Transcriptie