Anthony Christiaan Winand Staring,Tot circa 1800 noemde Staring zichzelf Ant(h)honij Christiaan Wijnand, daarna altijd Antoni Christiaan Winand; zie A.C.W. Staring, dichter en landman, regionalist en nationalist, p. 27, noot 1. heer van de Wildenborch (Gendringen, 24 januari 1767 – eigen landgoed Kasteel De Wildenborch in Vorden, 18 augustus 1840) was een Nederlandse landheer, landbouwkundige en dichter.
Levensloop Staring was een zoon van Damiaan Hugo Staring (1736-1783)Damiaan Hugo Staring was kapitein ter zee en vanaf 1773 werkzaam voor de VOC, en door koop in 1780 'heer van de Wildenborch'. In Kaap de Goede Hoop was hij equipagemeester en lid van de raad van politie. en Sophia Wijnanda Ver Huell (1749-1794), de laatste een lid van het geslacht Ver Huell. Alhoewel geboren in Gendringen bracht hij zijn jeugdjaren in het Zuid-Hollandse Gouderak en in Gouda door.Henk Povée, in: Tien eeuwen tussen Lek en IJssel, Bussum 2004, Zijn vader werd in 1773 in dienst van de VOC uitgezonden naar Kaap de Goede Hoop, waar zijn echtgenote zich in 1774 bij hem voegde. De zesjarige Anthony werd waarschijnlijk al in 1773 ondergebracht bij zijn oom, de weduwnaar Jacob Gerard Staringh, die predikant in Gouderak was. Na achtereenvolgens van 1773 tot 1776 de Franse school van meester Willem Muys en van 1776 tot 1782 de middelbare opleiding aan de Latijnse school te Gouda te hebben gevolgd vertrok hij in 1783 uit Gouda om te gaan studeren.Jan Schouten in: Gouda van sluis tot sluis, 's-Gravenhage 1977,
Hij promoveerde aan de Universiteit van Harderwijk op stellingen in de rechten, en vervolgde zijn opleiding in Göttingen (onder andere botanie) om zich voor te bereiden op het beheer van het landgoed en Kasteel De Wildenborch, waar hij zich in 1791 blijvend vestigde, toen zijn moeder en stiefvader zich vestigden op het door hen aangekochte Nijenhuis (Diepenheim). De manier waarop hij het landgoed exploiteerde was voor die tijd zeer bijzonder. De 'landman' Staring had oog voor de natuur, maar ook voor de noden van de mensheid. Zo liet hij op De Wildenborch een school bouwen, waar kinderen van boeren en landarbeiders onderwijs genoten. Hij introduceerde de Brabantse voetploeg en maakte een verbeterde versie. Tevens heeft hij gezorgd voor de invoering van koepokinenting in Vorden en omstreken.
Politiek Staring werd in 1797 gekozen tot lid van de Tweede Nationale Vergadering, maar aanvaardde deze functie niet. Van 1802 tot 1805 was hij lid van het departementaal bestuur van Gelderland. Van 1812 tot 1813 was hij president van de kantonnale raad Lochem. Hij maakte in maart 1814 deel uit van de Vergadering van Notabelen. Hij was van 1814 tot 1831 lid van Provinciale Staten van Gelderland, met een onderbreking van twee jaar in de periode 1824-1826.
Dichter thumb|page=2|Handschrift (1840) Staring was een romantische dichter, een van de weinige de dichtkunst beoefenende Nederlanders die als zodanig bekendstaan. Zijn romantische inslag betrof zowel hetgeen waarover hij schreef (legenden, beschrijvingen van de natuur) als de wijze waarop hij dat deed (gevoelig en humoristisch). Hij debuteerde in 1786 met Mijne eerste proeven in poëzij.
Staring blonk uit in de dichterlijke vertelkunst. Een goed voorbeeld daarvan is zijn "Jaromir-cyclus", maar ook met "Marco" en "De hoofdige boer" verwierf hij bekendheid. Veel waardering ondervond hij echter niet, onder meer omdat zijn literaire werk moeilijk toegankelijk zou zijn. Hij werd ook bekend door zijn puntdichten. Een van zijn bekendste is dat over de dubieuze kookkunsten van ene Aagt Morsebel, met de gevleugelde slotzin "Heeft aangebrand ook voetjes, Moeder Aagt?" "Aangebrand" in: A.C.W. Staring, Nieuwe gedichten (1827) op DBNL
Huwelijken Staring trouwde op 6 juni 1791 te Almen met Everdina Maria van Löben Sels (1765-1794). Hij hertrouwde op 22 juli 1798 te Maarssen met Johanna Andrea Charlotte van der Muelen (1774-1843). Een zoon uit het tweede huwelijk was de landbouwkundige, geoloog en bodemkundige Winand Carel Hugo Staring (1808–1877). Een dochter uit het tweede huwelijk - Constantia - liet de Staringkoepel langs de Berkel bouwen.
Gedicht DE KRIJGSGEVANGENEN
"Kaptein!" — "Waar zit je! Kom! Dit bosch is niet te trouwen." "'k Heb twee Gevangnen!" — "Breng ze meê." — "Ik wordt door beide vastgehou'en, En kan niet van de steê."
Spreuk DAGELIJKSCH DOEN
De rijpe Kennis hoort, De onrijpe neemt het woord.
Lied Een gedicht van zijn hand (getoonzet door Arnoldus Lijsen) werd opgenomen in de populaire liedbundel Kun je nog zingen, zing dan mee. De eerste regels luiden:
Sikkels klinken, Sikkels blinken, Ruischend valt het graan. Zie de bindsters garen, Zie in lange scharen Garf bij garven staan.
Vernoemingen Het Staring Instituut, het streekinstituut voor de Achterhoek en Liemers, en het Staring College, de middelbare school gevestigd in Lochem en Borculo, herdenken hem in de naam.Het Staring Instituut bracht ter herdenking van het 150 jaar eerder overlijden van de naamgever onder zijn auspiciën in 1990 de bundel A.C.W. Staring, dichter en landman, regionalist en nationalist uit. Het LINT-treinstel 27 van vervoersmaatschappij Syntus is vernoemd naar Staring. Nummer 4 Een Geldersch Lied op het album Uit oude grond (2010) van de band Heidevolk is een op muziek gezet gedicht van Staring. In diverse Nederlandse plaatsen is een straat, laan, kade of weg naar Staring genoemd.
Bibliografie 1786 - Mijne eerste proeven in poëzy (Digitale versie) 1791 - Dichtoeffening van A.C.W. Staring (Digitale versie) 1816 - Schetsen : no. 1. Iets over onze spelling, no. 2. Proeve over onze Fransche taalbastaardij (Digitale versie) 1820 - Gedichten van A. C. W. Staring Eerste stuk (Digitale versie) Tweede stuk (Digitale versie) 1827 - Nieuwe gedichten (Digitale versie) 1832 - Winterloof. Poëzij. Bevat o.a.: Jaromir te Praag, Jaromir te Lochem, Jaromir te Zutphen (Digitale versie) 1836-1837 - Gedichten van A.C.W. Staring. Ter tweede uitgave bijeengezameld en verbeterd Eerste stuk (Digitale versie) Tweede stuk (Digitale versie) Derde stuk (Digitale versie) Vierde stuk (Digitale versie) 1837 - Kleine verhalen (Digitale versie) 1861 - Gedichten (Digitale versie) 1869 - Geldersche. Legende van Gelder's ontstaan ca. 1900 - Gedichten van A. C. W. Staring. Compleete, zorgvuldig herz. 10e druk (Digitale versie) 1903 - Poëzie van A.C.W. Staring. 3e, veel verm. dr (Digitale versie) 1916 - Brieven van Mr. A.C.W. Staring, ingeleid en toegelicht door Gerard Elise Opstelten (Digitale versie) 1921 - Gedichten van A. C. W. Staring. Compleete, zorgvuldig herziene 12e dr. (Digitale versie)
Vertalingen 1831 - Woordenboekje der Noordsche godenleer van G.Th. Legis. Vert. van: Handbuch der altdeutschen und nordischen Götterlehre, 1831 (Digitale versie)
Literatuur 1843 - B. H. Lulofs. Gelderlands voortreffelijke dichter, letter- en landhuishoudkundige Mr. A. C. W. Staring van den Wildenborch. In zijn leven, karakter en verdiensten geschetst. Ook versch. als proefschrift Groningen (Digitale versie) 1918 - Cornelis Sipke Jolmers. A.C.W. Staring als verhalend dichter. Proefschrift Leiden 1958 - Joanna Marie de Vries. Teksten en varianten van A.C.W. Staring. Proefschrift Amsterdam (Digitale versie) 1980 - A.H.G. Schaars. Starings gedicht De tuchtiging der Algerijnen op den 27 van oogstmaand 1816. Bevat ook facs. uitg. van de tekst 'in boeren-Zutphensch' 1990 - J.C. Boogman ... et al. (red.). A. C. W. Staring. Dichter en landman, regionalist en nationalist 1996 - M. Evers. De vormingsjaren van A. C. W. Staring. Brieven en documenten betreffende zijn studietijd in Harderwijk en Göttingen, 1784-1789 2009 - Bert Scova Righini. A. C. W. Staring, 1767-1840. Landheerlijk leven van een denker en doener van statuur 2017 - Adriaan van Dis & Peter van Zonneveld. De verliefde dichter, A.C.W. Staring 1767-2017
Externe links Staring in het Laurens Janszoon Costerproject Staringinstituut Over de vormings(studie)jaren van Staring Staring-nummer van tijdschrift Maatstaf
Museum STAAL (over Staring) in Almen
Bibliografie Mijne eerste proeven in poëzijMijne eerste proeven in poëzij op Google Books (1786) DichtoeffeningDichtoeffening op Delpher (1791) Schetsen. No. 1. Iets over onze spelling. No. 2. Proeve over onze Fransche taalbastaardijSchetsen. No. 1. Iets over onze spelling. No. 2. Proeve over onze Fransche taalbastaardij op Google Books (1816) Nieuwe gedichtenNieuwe gedichten op Google Books (1827) Winterloof. PoëzijWinterloof. Poëzij op Google Books (1832) Kleine verhalenKleine verhalen op Google Books (1837) Gedichten van A.C.W. StaringGedichten van A.C.W. Staring op Google Books. Met een inleiding van Nicolaas Beets. Zutphen: W.J. Thieme, 1869
Literatuur A.C.W. Staring, dichter en landman, regionalist en nationalist. Zutphen, 1990. M. Evers, 'Antoni Christiaan Wynand Staring 1767-1840, Schrijver en Landoeconoom', in: Biografisch Woordenboek Gelderland 1 (1998). M. Evers, De vormingsjaren van A.C.W. Staring. Brieven en documenten betreffende zijn studietijd in Harderwijk en Göttingen, 1784-1789. Hilversum, 1996. G.E. Opstelten, Brieven van Mr. A.C.W. Staring. Haarlem, 1916.
Categorie:Nederlands dichter Categorie:Nederlands landbouwkundige