De Hr.Ms. Alkmaar (HMV 3) was een Nederlandse hulpmijnenveger vernoemd naar de Noord-Hollandse stad Alkmaar. Het schip was gebouwd als IJM 31 Alkmaar door de Britse scheepswerf Cochrane & Sons in Selby. Op 1 september 1939 werd het schip gevorderd als gevolg van het afkondigen van de mobilisatie op 29 augustus 1939. Nadat het schip was omgebouwd tot mijnenveger werd het op 12 september 1939 door commandant luitenant-ter-zee (LTZ) 2 M.L. Bazuin in dienst genomen. Schepen van de Koninklijke Marine in W.O. II Alkmaar: De Alk bv, 1997: 122
De Alkmaar was een van in totaal tien trawlers die in augustus 1939 waren gevorderd. De andere negen trawlers waren: Amsterdam, Aneta, Azimuth, Bloemendaal, Ewald, Hollandia, Maria R. Ommering, Walrus, Witte Zee.
Tijdens de Duitse aanval op Nederland in 1940 was de Alkmaar betrokken bij gevechten om de Willemsbrug. Op 10 mei 1940 stoomde de Alkmaar samen met de TM 51, Z 5 en de Walrus die Nieuwe Waterweg op om te voorkomen dat de Duitse troepen op zouden trekken naar de noordelijke Maasoever.Maritieme Kalender: 10 mei 1940, scheepvaartmuseum.nl Na de overgaven van Nederland viel het schip in Duitse handen. In Duitse dienst is het schip tijdens de Tweede Wereldoorlog verloren gegaan.
Zie ook Alkmaar (mijnenjager uit 1983) Lijst van Nederlandse marineschepen in de Tweede Wereldoorlog
Categorie:Schip gebouwd in het Verenigd Koninkrijk Categorie:Schip op naam Categorie:Nederlandse mijnenveger Categorie:Nederlands marineschip in de Tweede Wereldoorlog