Samuel van Hoogstraten (Dordrecht, 2 augustus 1627 – aldaar, 19 oktober 1678) was een Nederlandse kunstschilder, etser, dichter en theoreticus.
Leven Van Hoogstraten ging eerst in de leer bij zijn vader Dirk van Hoogstraten. Na de dood van zijn vader werkte hij tussen 1640 en 1648 als leerling in het atelier van Rembrandt. Diens stijl is goed herkenbaar in zijn tekeningen. Van 1651 tot 1654 werkte hij in Duitsland en Wenen en van 1662 tot 1666 in Londen. Daarna ging hij terug naar zijn geboortestad Dordrecht waar hij tot aan zijn dood bleef wonen.
Wellicht onder invloed van Carel Fabritius ging hij zich interesseren voor de problematiek van het perspectief en eveneens voor de trompe-l'oeilschilderkunst, die hij ook toepaste voor interieurs (Mauritshuis, Den Haag).
In 1678 publiceerde hij een inleiding in de schilderkunst, onder de titel Inleyding tot de hooge schoole der schilderkonst. Het boek werd een succes.
Bekende werken zijn onder andere: Vrouw bij een half open deur (1645, Art Institute of Chicago, Chicago) De man aan het venster (1653, Kunsthistorisches Museum, Wenen) De bleekzuchtige dame (1667, Rijksmuseum, Amsterdam) Interieur met vrouw en hond (1678, Dordrechts Museum) Kijkdozen (National Gallery, Londen)
Zie ook Bentvueghels
Werken
Bibliografie 1648 - Vryheit Der Vereenighde Nederlanden, Berijmt (Digitale versie) 1652 - Goude schalmey, klinkkende van heilige gezangen 1654 - Bruylofts tafel-spel, of Parnassus Eergaef, aan de Heere Matthys Pompe, heere van Slingelandt, ... ende Jonkvrouwe Maria Elisabeth Musch van Waelsdorp, in huwelyck vereenight den 22. Nov. 1654 in 'S Graven-hage (Digitale versie) 1660 - De roomsche Paulina ofte bedrooge kuisheit. Treurspel (Digitale versie) 1666 - Dieryk en Dorothé, of De verlossing van Dordrecht, treurspel (Digitale versie) 1669 - De gestrafte ontschaking of zeeghafte herstelling van den jongen Haegaenveld. Versiert met wonderlyke bejegeningen der Hollandsche nimfen (Digitale versie) 1669 - Hof-krakkeel, tusschen Pan, Kupido, en Uranius ... tot bruilofts vermaek opgeoffert aen Korn. Hoorens en Hester Terwe (Digitale versie) 1672 - Den Batavier, op de verkiezinge van zyn Hoogheit Willem Henrik, Prince van Oranje, &c. Tot Stadthouder, Kapitein Generael, en Admirael, der Vereenichde Nederlanden, 1672. Ondertekend: Via Lactea (= Samuel van Hoogstraten) (Digitale versie) 1678 - Inleyding tot de hooge schoole der schilderkonst: anders de zichtbaere werelt ... Ten hoogsten noodzakelijk, tot onderwijs ... (Digitale versie) 1969 - Inleyding tot de hooge schoole der schilderkonst : anders de zichtbaere werelt; verdeelt in negen leerwinkels, yder bestiert door eene der zanggodinnen; ten hoogsten noodzakelijk, tot onderwijs, voor alle die deeze edele, vrye, en hooge konst oeffenen, of met yver zoeken te leeren, of anders eenigzins beminnen (Digitale versie)
Vertalingen 1738 - Den eerlyken jongeling, of de edele konst, van zig by groote en kleine te doen eeren, geagt en bemint te maken. In Neêrduytsch door S. van Hoogstraaten. Bew. van: L' honneste homme, ou L' art de plaire à la court door Nicolas Faret, 1630 (Digitale versie)
Literatuur 1993 - Michiel Roscam Abbing; met medew. van Peter Thissen. De schilder & schrijver Samuel van Hoogstraten, 1627-1678. Eigentijdse bronnen & oeuvre van gesigneerde schilderijen. Met lit. opg., reg. en een samenvatting in het Engels. Leiden, Primavera Pers 1995 - Celeste Brusati. Artifice and illusion. The art and writing of Samuel van Hoogstraten. Chicago, University of Chicago Press 2005 - Matthijs Arie Weststeijn. De Zichtbare Wereld. Samuel van Hoogstratens kunsttheorie en de legitimering van de schilderkunst in de zeventiende eeuw. Proefschrift Universiteit van Amsterdam Dl. I: Teks Dl. II: Bibliografische aanwijzingen. Noten. Bibliografie. Afbeeldingen 2008 - Jan Blanc. Peindre et penser la peinture au XVIIe siècle. La théorie de l'art de Samuel van Hoogstraten 2013 - Thijs Weststeijn (ed.). The universal art of Samuel van Hoogstraten (1627-1678). Painter, writer, and courtier
Externe links Werk in de National Gallery Heidi de Mare, The House and the Rules of Thought (2021). A comparative study of the work of Simon Stevin, Jacob Cats, Pieter de Hooch en Samuel van Hoogstraten (original cum laude dissertatie 2003). Heidi de Mare, Huiselijke taferelen . Herziene en geactualiseerde handelseditie (dissertatie 2003).
Categorie:Nederlands kunstschilder Categorie:17e-eeuws schrijver Categorie:17e-eeuws schilder Categorie:Persoon in de Nederlanden in de 17e eeuw