Vader des vaderlands is een eretitel voor een gerespecteerd (politiek) leider die van grote invloed is geweest op de vorming van een natie. Vaak wordt zijn afbeelding op bankbiljetten, postzegels en andere nationale herkenningstekens aangebracht. Veel dictators en autoritaire heersers laten zich de titel graag verlenen.
Oude Rome
De titel Pater Patriae (Latijn voor "vader des vaderlands") werd sinds de Romeinse Republiek aan vooraanstaande en met milde hand regerende vorsten en bestuurders gegeven. Het was een van de titels die de Senaat aan Augustus schonk.
Nederland thumb|150px|Willem van Oranje, vader des vaderlands van Nederland. In Nederland wordt de term vader des vaderlands algemeen gebruikt voor Prins Willem van Oranje (Willem de Zwijger). Hij was de leider van de opstand tegen de Spaanse koning Filips II die leidde tot een onafhankelijk Nederland.
De dichter Joost van den Vondel gebruikte in zijn gedicht Het stockske van Joan van Oldenbarnevelt (1657) de eretitel voor raadspensionaris Johan van Oldenbarnevelt (1547-1619), de staatsman die onder meer het verbond smeedde met Engeland en Frankrijk waardoor de jonge Republiek erkend werd en niet alleen stond in de strijd tegen Spanje. Wellicht was Vondels eerbetoon een sneer in de richting van stadhouder Maurits, Willem van Oranjes zoon die medeverantwoordelijk was voor de dood van Van Oldenbarnevelt.
Vanouds wordt echter, vooral binnen sommige rooms-katholieke kringen, Filips de Goede, hertog van Bourgondië, als vader des vaderlands beschouwd. Al in 1565 benadrukte staatsman Viglius het belang van Filips de Goede als stichter van de Nederlanden in een rede aan de vliesridders.A.G. Jongkees, "Une génération d'historiens devant le phénomène bourguignon" in: Bijdragen en Mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden, 1973, p. 228 n. 41 Gebaseerd op de eenwording van de Nederlandse gewesten in de 15e eeuw, onder de Bourgondische heerschappij. Met onder andere de oprichting van de Staten-Generaal der Nederlanden in 1464 en het Groot Privilege uit 1477. Daarbij wordt eveneens het calvinisme en antikatholicisme van de oranjegezinden door bovengenoemde katholieke kringen fundamenteel bestreden.
België In België is er niemand die deze erenaam draagt. De eerste koning, Leopold I, was daarvoor onvoldoende bij de stichting van de Belgische natie betrokken.
Andere landen Land Nationale vader(s) Afghanistan Ahmad Shah Durrani Albanië Skanderbeg Algerije Ahmed Ben Bella Andorra Carlemany Antigua en Barbuda Vere Cornwall Bird Argentinië José de San Martín Armenië Hajk (vader van Armeniërs) Azerbaidzjan Mehmed Emin Resulzade Bahama's Lynden Pindling Bangladesh Mujibur Rahman Barbados Grantley Adams Birma Aung San Bolivia Simón Bolívar Bosnië en Herzegovina Alija Izetbegović Cambodja Norodom Sihanouk Canada John Macdonald Centraal-Afrikaanse Republiek Barthélemy Boganda Chili Bernardo O'Higgins, José Miguel Carrera China Sun Yat-sen Colombia Simón Bolívar Corsica Pasquale Paoli Cuba José Martí Cyprus Makarios III Dominicaanse Republiek Juan Pablo Duarte, Francisco del Rosario Sánchez, Ramón Matías Mella Duitsland Otto von Bismarck Duitse Democratische Republiek Walter Ulbricht Ecuador Simón Bolívar Egypte Mohammed Ali Engeland Alfred de Grote Fiji Kamisese Mara Filipijnen Emilio Aguinaldo Finland Carl Gustaf Mannerheim Gabon Gabriël Léon M'ba Ghana Kwame Nkrumah Griekenland Ioannis Kapodistrias Guinee Ahmed Sékou Touré Guinee-Bissau Amílcar Cabral Guyana Cheddi Jagan Haïti Jean-Jacques Dessalines, Toussaint Louverture Honduras Francisco Morazán Ierland Michael Collins India Mahatma Gandhi Indonesië Soekarno Iran Cyrus II Israël Theodor Herzl Italië Giuseppe Garibaldi, Camillo Benso di Cavour, Giuseppe Mazzini Ivoorkust Félix Houphouët-Boigny Jamaica Norman Manley, Alexander Bustamante Joegoslavië Josip Broz Tito Jordanië Koning Hoessein Kaapverdië Amílcar Cabral Kameroen Ahmadou Ahidjo Kenia Jomo Kenyatta Kiribati Ieremia Tabai Kosovo Ibrahim Rugova Kroatië Ante Starčević Lesotho Moshoeshoe I Liberia Joseph Jenkins Roberts Litouwen Jonas Basanavičius Maleisië Tunku Abdul Rahman Mali Modibo Keïta Marshalleilanden Amata Kabua Mauritanië Moktar Ould Daddah Mauritius Seewoosagur Ramgoolam Mexico José María Morelos, Miguel Hidalgo Mongolië Dzjengis Khan, Horloogiyn Choybalsan Mozambique Samora Machel Nauru Hammer DeRoburt Nederland Willem I van Oranje-Nassau Nigeria Nnamdi Azikiwe Noord-Korea Kim Il-sung Oman Qaboes bin Said Al Said Oost-Timor Xanana Gusmão Pakistan Mohammed Ali Jinnah Palestina Yasser Arafat Panama Amador Guerrero Paraguay José Gaspar Rodríguez de Francia Peru Simón Bolívar Polen Józef Piłsudski Portugal Alfons I Henriques Quebec René Lévesque Romeinse Rijk Julius Caesar, Augustus Rusland Alexander Nevski Saint Vincent en de Grenadines James Mitchell Samoa Malietoa Tanumafili II San Marino Marinus Saoedi-Arabië Abdoel Aziz al Saoed Schotland Donald Dewar Senegal Léopold Senghor Seychellen France-Albert René (eigen titel "Architect of the Seychellois Nation") Singapore Lee Kuan Yew Slovenië Milan Kučan Sovjet-Unie Vladimir Lenin (tijdens zijn eigen bewind: Jozef Stalin) Spanje Juan Carlos I Sri Lanka Don Stephen Senanayake Taiwan Sun Yat-sen Tanzania Julius Nyerere Thailand Rama IX Trinidad en Tobago Eric Williams Tsjechië Václav Havel, Keizer Karel IV Tsjecho-Slowakije Tomáš Masaryk Tunesië Habib Bourguiba Turkije Mustafa Kemal Atatürk Turkmenistan Saparmurat Niazov (riep zichzelf uit tot "leider van alle Turkmenen") Uruguay José Gervasio Artigas Vanuatu Walter Lini Venezuela Simón Bolívar Verenigde Staten George Washington Vietnam Hồ Chí Minh Zambia Kenneth Kaunda Zuid-Afrika Nelson Mandela, Jan van Riebeeck (voor Afrikaners) Zuid-Korea Syngman Rhee Zweden Gustaaf I Vasa
Categorie:Politieke terminologie Categorie:Staat