De Band Zonder Naam, kortweg BZN, was een Nederlandse popgroep uit Volendam die tussen 1966 en 2007 bestond. Hun hits waren meestal Engelstalig, maar BZN heeft ook Franstalige hits gekend. De laatste jaren zong de groep in het Nederlands. De band was vooral populair in Nederland, maar ook in Vlaanderen, Zuid-Afrika (negen met platina beloonde albums), Roemenië en regionaal in Duitsland.
Wereldwijd zijn ongeveer 15 miljoen geluidsdragers van deze band verkocht, waarvan het grootste gedeelte in Nederland. In Nederland is BZN veruit de best verkopende albumband aller tijden, en hebben ze als enige meer dan dertig jaar elk jaar onafgebroken in de albumtop gestaan (1977-2008). Op single-niveau heeft BZN het op twee na hoogste aantal Top-40-hits (55, waarvan 22 in de top 10) en zijn ze de enige artiest die 26 jaar achtereen minstens een hit in de Top 40 hadden (1973-1998). In de Single Top 100 en voorgangers heeft BZN 59 hits gehad. In de loop van zijn bestaan is de band wereldwijd met 88 gouden en (dubbel)platina platen beloond.
Biografie De eerste jaren 1966–1976 thumb|Fotoshoot en filmopnamen van BZN in het Linnaeushof, 1974 thumb Naar aanleiding van een succesvol optreden in een jeugdhonk werd de groep in 1966 opgericht door Jan Veerman (zang), Jan Tuijp (basgitaar), Gerrit Woestenburg, Evert Woestenburg en Cees Tol (gitaar). Omdat ze geen naam konden verzinnen, nam de groep de naam aan waarmee ze in de Volendamse volksmond toen al bekend waren geraakt (Band Zonder Naam '66, of BZN'66). Het jaar ervoor speelde de vriendenclub Tuijp, Woestenburg en Tol, al samen, maar een echt professionele band waren ze niet. Als oprichtingsdatum hiervan wordt op de BZN-website 1 juli 1965 aangehouden. Gerrit Woestenburg stapte al in 1966 uit de groep, omdat hij de muziekactiviteiten niet kon combineren met zijn studie. Hij werd vervangen door de erg jonge Jaap Sombroek. In 1969 werd Evert Woestenburg om dezelfde reden vervangen door Thomas Tol. De groep scoorde al snel enkele bescheiden hitjes. Muzikaal gezien verschoof de groep in deze periode steeds meer in de richting van de hardrock-muziek, terwijl hun muziek daarvoor vooral op die van bands als The Shadows leek. Deze muziek sloeg aardig aan na een tour door Zweden en Groot-Brittannië.
Omdat het echte succes uitbleef, werd in 1974 besloten de muzikale stijl opnieuw om te gooien en de hardrock te vervangen door gemakkelijk in het gehoor liggende liedjes, rockelementen bleven in de daaropvolgende nummers nog wel goed hoorbaar. Zanger en medeoprichter Jan Veerman paste niet meer in deze stijl en moest noodgedwongen de groep verlaten. Zijn plaats werd ingenomen door Jan Keizer, die toen al enkele jaren drummer van de groep was als vervanger van Jaap Sombroek. Nieuwkomer Jack Veerman nam de vrijgekomen plaats achter het drumstel in.
Het jaar 1975 en het begin van 1976 konden ook niet echt succesvol genoemd worden. Goodbye Sue werd geen grote hit en hun laatste op rock gebaseerde single, Djadja, kwam zelfs niet verder dan de Tipparade. Inkomsten voor de band waren er amper, en het echte succes bleef uit. Het beeld dat Cees Tol schetst in het boek BZN twintig jaar muziek, ging rond die tijd voor bijna alle BZN-leden op:
Nadat in de lente van 1976 een optreden in een kerk met een gastzangeres erg succesvol was, werd besloten een zangeres als tweede vocalist bij de groep te zoeken. Dit was de laatste poging om door te breken; als dit niet lukte, zou BZN na 10 jaar definitief de handdoek in de ring gooien. Jack Veerman over dit gebeuren in het boek BZN twintig jaar muziek:
De doorbraak 1976–1984 Het nieuwe geluid van BZN, dat al snel bekendstond als 'palingsound', was meteen een groot succes. De single Mon amour, een liedje dat al jarenlang op de plank lag maar nooit was opgenomen omdat het niet paste binnen het repertoire, werd na aanvankelijke twijfel bij de BZN-producers door Rob Out tot alarmschijf benoemd en stond korte tijd later op nummer 1 in de Nederlandse hitparades. De single ging in totaal 130.000 keer over de toonbank. Ook in België stond het nummer op 1. BZN bleek redelijk succesvol in Vlaanderen, ook na Mon amour. Voor de bandleden was dit een onbeschrijflijk moment. Cees Tol in het boek BZN twintig jaar muziek:
thumb|Prins Claus feliciteert BZN (1978) Mon amour betekende het begin van een lange periode waarin vrijwel alle uitgebrachte singles grote hits werden. Het repertoire uit de rock-periode werd terzijde geschoven, (dat de Rockliefhebbers op hun beurt de band voorgoed vaarwel zeiden, werd daarbij genomen voor wat het was) en er werd nieuw werk geschreven en geproduceerd. Het harde werken werd rijkelijk beloond: maar liefst twintig singles volgden in de 10 jaar na Mon amour; zeventien hiervan werden toptienhits. In 1980 had BZN alleen in de Nederlandse Top 40 zijn tweede nummer-1-hit met het nummer Pearlydumm. In de Nationale Hitparade kwam het niet verder dan de derde plaats. Ook albums van BZN verkochten in die tijd goed. De enorme populariteit van de band begin jaren 80 liet zich onder andere vertalen in een platina muziekcassette voor het album Grootste Hits uit 1980, goed voor 100.000 verkochte exemplaren. Dat was de enige muziekcassette waarvoor ooit platina is gegeven in de Nederlandse muziekgeschiedenis. Datzelfde album werd op lp ruim 280.000 keer verkocht. Ook werd in 1981 een kerstalbum uitgebracht. De verkoopcijfers overtroffen alle verwachtingen: het werd bijna 300.000 keer verkocht. In 1982 presenteerde de groep als eerste Nederlandse band een verzamelalbum op cd, in plaats van de tot dan toe gebruikelijke lp. Anny Schilder werd hiermee de eerste zangeres ter wereld, die op een cd te beluisteren was, en BZN de eerste popgroep.
Wisseling van zangeres 1984 thumb|Schilder, Smit & Keizer (1984) Begin 1984 verliet Anny Schilder de groep om meer tijd aan haar gezin te kunnen besteden en korte tijd later aan een tamelijk succesvolle solocarrière te beginnen. Schilder nam in Nijmegen afscheid van de groep en de fans. De bandleden dachten dat dit het einde was van BZN, maar er werd een geschikte opvolger gevonden in de persoon van de destijds 20-jarige Carola Smit. Wat andere bands in het verleden de kop had gekost – wisseling van een leadzanger(es) – leverde BZN weinig problemen op. Het succes van de band kon met de nieuwe zangeres voor jaren worden gehandhaafd. Met Carola daalden de single-posities iets, maar de albumposities verbeterden wat. De eerste hit met Carola, If I say the words, belandde op een vierde plek in zowel de Top 40 als de Nationale Hitparade. Toch gaf Jan Keizer aan dat er wel verschillen tussen Anny en Carola zijn. In het boek BZN twintig jaar muziek zegt hij onder meer het volgende hierover: Voor de NCRV werden live-opnamen gemaakt vanuit de Evenementenhal in Groningen van het album Reflections onder de titel "BZN '84".
1985–1994 Toen in 1985 Canada werd bezocht voor clipopnames, vielen de Franstalige nummers van BZN direct in de smaak bij de plaatselijke bevolking. In 1986 werd het album Chanson d'Amour in Canada uitgebracht, wat resulteerde in een Canadese platina plaat. In datzelfde jaar vierde BZN haar twintigjarig jubileum met een groot openluchtconcert in Volendam. Ruim 40.000 fans waren hierbij aanwezig. thumb|Concert BZN in IJmuiden, 29-10-1987 thumb Zangeres Carola werd op 20 april 1987 getroffen door een herseninfarct. Er was grote onzekerheid over het voortbestaan van BZN. Zo stonden op verschillende voorpagina's van kranten koppen als: Komt Anny terug?, en er werd ook druk gespeculeerd over een eventuele nieuwe zangeres. De band dacht dat dit het einde van BZN moest zijn. Echter, na een voorspoedige revalidatie stond Smit na vijf maanden alweer op het podium. Toch heeft de rechtshandige zangeres sindsdien bewegingsproblemen met de rechterhelft, en heeft ook altijd met zingen de microfoon noodgedwongen in de linkerhand moeten vasthouden. Vooral de eerste jaren stond zij vrij wankel op het podium, en in de eerste maanden strooiden roadies zand op het podium om te voorkomen dat zij uitgleed. Ter ere van haar herstel organiseerde de TROS in Hattem een grootse huldiging. De kaarten voor het eerste concert na deze periode waren binnen een uur uitverkocht. Vervolgens scoorde de formatie direct weer een top-10- hit met Amore en het nieuwe album Visions werd binnen korte tijd dubbelplatina.
Voorjaar 1988 verlieten kort na elkaar de broers Cees en Thomas Tol de groep. Zij deden dit omdat naar eigen zeggen De karakters gingen botsen en ook de vele optredens werden te veel. Ruim een jaar later scoorden zij solo als Tol & Tol een nummer-1-hit met het nummer Eleni. Ze werden in BZN vervangen door Dirk van der Horst (ex-Dizzy Man's Band) en Dick Plat (ex-Left Side, ex-Canyon). Het was ook het jaar waarin een regulier BZN-album voor het eerst op cd verscheen, naast de tot dan toe gebruikelijke lp. Na een ietwat moeilijke start met de twee nieuwkomers, kwam in 1989 het album Crystal gazer uit. Dit werd in een dag goud en platina.
BZN bracht eind jaren 80 ook albums uit in Zuid-Afrika. In 1990 ging BZN een special opnemen in Kenia, en hierna werd Zuid-Afrika aangedaan voor een reeks concerten. In de twee weken tijd dat BZN in dit land was, werd ieder tv- en radioprogramma aangedaan. Dit bezoek was zo'n groot succes (60.000 fans hebben de concerten bijgewoond) dat ervoor werd gekozen in 1991, 1993 en 2004 terug te keren voor concerten in dit land.
In 1991 bestond de groep 25 jaar. Hoe populair de band begin jaren 90 was, werd duidelijk tijdens het jubileumconcert. Bijna 50.000 mensen volgden in het centrum van Volendam het openluchtconcert. Dit kon toen via het grootste mobiele televisiescherm van Europa. In alle NOS Journaals werd aandacht geschonken aan het zilveren jubileum en ook vanuit het buitenland waren cameraploegen aanwezig om de festiviteiten rondom het jubileum te registreren. Dit concert werd ook gedeeltelijk uitgezonden bij Veronica, en trok meer door 2 miljoen kijkers.
BZN heeft verscheidene malen gepoogd door te breken in Duitsland, maar op een regionaal succes in de regio rond München na, liep dit keer op keer uit op een flop. Toch had Nana Mouskouri ooit een hit in Duitsland met het BZN-nummer Twilight. Zij is niet de enige die BZN-liederen heeft gecoverd: Mireille Mathieu en Vicky Leandros hebben ook versies van BZN-liederen gemaakt.
1995–2005 Toen in 1994 het live opgenomen nummer Banjo man een van de grootste BZN-hits werd, inspireerde dit de band tot het live met publiek opgenomen album Round the Fire. Het jaar hierop vierde BZN het 30-jarig jubileum, door samen met het Groot Gala Orkest onder leiding van Harry van Hoof en enkele zangkoren een cd op te nemen, te weten A Symphonic Night. Jack Veerman, Jan Keizer en Jan Tuijp zijn op deze cd ook verantwoordelijk voor de doorbraak van Jantje Smit, die samen met Carola Smit het gevoelige Mama ten gehore bracht. In de zomer van 1997 werd Wedding bells op single uitgebracht. Het werd de vijftigste hit van BZN in de Nederlandse Top 40 en hiervoor werden zij bekroond als de meest succesvolle Nederlandse act in de geschiedenis. Wedding bells hield het in de Top 40 zeven weken vol en bereikte de zesde plaats. Het zou de laatste top 10-hit in de Nederlandse Top 40 worden. Omdat het album A Symphonic Night bij het publiek erg in de smaak viel en de band zelf naar meer verlangde, werd in 1998 A Symphonic Night II opgenomen, waaraan nu het Symphonic Night Orchestra en het Volendams Operakoor, beide onder leiding van Paul Natte, hun medewerking verleenden.