Monsanto was een multinationaal biotechnologisch bedrijf in de Verenigde Staten, dat producten voor de landbouw produceerde. De hoofdzetel van Monsanto stond in Creve Coeur, Missouri.Monsanto, Monsanto at a Glance Bekeken op 30 juli 2013 Het was een marktleidend bedrijf van genetisch gemodificeerde zaden en van de herbicide glyfosaat, die het op de markt bracht onder de naam Roundup. In 2018 werd bekendgemaakt dat de merknaam Monsanto zou verdwijnen in verband met de overname door Bayer.Naam Monsanto verdwijnt, De Tijd, 4 juni 2018
Het bedrijf werd opgericht in 1901. Tegen 1940 was het een grote producent van verschillende soorten plastic, waaronder polystyreen en synthetische vezels. Het chemisch bedrijf doet onder meer onderzoek naar katalytische asymmetrische hydrogenering. Het was het eerste bedrijf dat op grote schaal leds produceerde. In het verleden maakte het bedrijf controversiële producten zoals DDT, pcb's, Agent Orange en een type somatostatine.
Geschiedenis thumb|Een helikopter sproeit een ontbladeringsmiddel Monsanto werd in 1901 in St. Louis, Missouri opgericht door de Ier John Francis Queeny. Met 5000 dollar ging hij in een oud warenhuis de kunstmatige zoetstof sacharine produceren. Het bedrijf noemde hij naar de familienaam van zijn vrouw. De eerste klant was Coca Cola. Later ging het bedrijf ook cafeïne en vanilline produceren, waarvan Coca Cola eveneens de belangrijkste afnemer werd. Sinds de jaren twintig van de twintigste eeuw produceert Monsanto ook voor de bulkchemie, onder meer pcb's en DDT. Monsanto was samen met Dow Chemical de belangrijkste producent van Agent Orange, een herbicide dat door het leger van de Verenigde Staten in de Vietnamoorlog als ontbladeringsmiddel werd ingezet.Richard J. Samuel (Ed.), Encyclopedia of United States National Security, New York 2005, p. 5/6
Monsanto was in 1983 een van de eerste bedrijven die een cel van een plant genetisch modificeerden, in samenwerking met drie academische teams, en in 1987 een van de eerste die veldproeven met genetisch gemodificeerde gewassen uitvoerden. Het bedrijf bleef in de top tien van chemische bedrijven van de VS staan, tot het tussen 1997 en 2002 het leeuwendeel van de chemische productie door middel van fusies en spin-offs afstootte, om daarna de focus van het bedrijf te verleggen naar de biotechnologie.
Monsanto kocht in 2005 voor US$ 1,4 miljard de conventionele zaadproducent Seminis en enkele weken later de katoenzaden-onderneming Emergent Genetics voor US$ 300 miljoen. Halverwege 2008 nam het voor US$ 800 miljoen De Ruiter Seeds in Bergschenhoek over.
In België had Monsanto productiefaciliteiten in Antwerpen en Gent en een onderzoekscentrum in Waver. In Nederland had het vestigingen in Bergschenhoek (De Ruiter Seeds), Enkhuizen (Seminis) en Wageningen (Seminis).
Overname door Bayer
In 2016 deed het Duitse Bayer een overnamebod. De transactie kon pas doorgaan na toestemming van dertig autoriteiten, waaronder de Europese Commissie, China en Brazilië. Voor de Europese toestemming hebben Bayer en Monsanto ingestemd met het afstoten voor ruim 6 miljard euro aan activiteiten en onderzoeksfaciliteiten, hoofdzakelijk aan het Duitse chemiebedrijf BASF. Eind mei 2018 gaf het Amerikaanse ministerie van Justitie toestemming voor de overname, waarmee de laatste belangrijke instemming was verkregen.RTL Z Amerikaans ministerie keurt controversiële overname Monsanto goed, 29 mei 2018, geraadpleegd op 30 mei 2018 Op 7 juni 2018 werd de transactie afgerond.Het Laatste Nieuws Bayer rondt overname Monsanto af, 7 juni 2018, geraadpleegd op 7 september 2018
Activiteiten Monsanto was wereldwijd actief en telde in het gebroken boekjaar dat liep tot 31 augustus 2016, 20.800 vaste medewerkers en ruim 3000 tijdelijke krachten. Het bedrijf behaalt een omzet van ongeveer US$ 15 miljard op jaarbasis. In de boekjaren 2014 tot en met 2016 gaf het gemiddeld US$ 1,6 miljard uit aan Onderzoek & Ontwikkeling, ruim tien procent van de omzet.
De activiteiten waren verdeeld over twee onderdelen: Seeds and Genomics (zaden); dit onderdeel vertegenwoordigt ongeveer twee derde van de totale omzet Agricultural Productivity (bestrijdingsmiddelen)
+in miljoenen dollarsJaar Diverse jaarverslagen MonsantoOmzetNettoresultaat201213.5042045201314.8612482201415.8552740201515.0012314201613.5021336201714.6402260
Producten thumb|Stand van Monsanto tijdens het evenement Cereals 2009
Herbiciden In 1970 ontdekte John E. Franz, een chemicus van Monsanto, glyfosaat.Google Patents, US Patent 3,799,758. Monsanto is de grootste producent van glyfosaat herbicide in de VS en brengt het op de markt onder de merknaam Roundup. Roundup wordt gebruikt om onkruid uit te roeien, in het bijzonder eenjarige, breedbladige onkruiden en grassen die concurreren met commerciële gewassen. Het laatste patent van Monsanto met betrekking tot glyfosaat is in 2000 vervallen en het product wordt dan ook wereldwijd door verschillende bedrijven geproduceerd. Ongeveer tien procent van de totale omzet van Monsanto kwam van Roundup. Roundup is wereldwijd een van de meest gebruikte herbiciden,https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9229215/ zowel professioneel als particulier. In Nederland wordt het middel door organisaties als staatsbosbeheer en natuurmonumenten op zeer beperkte schaal en als uiterste redmiddel gebruikt bij de bestrijding van de invasieve exoot Amerikaanse vogelkers (Prunus serotina) in de Nederlandse bossen.
Glyfosaat is goedgekeurd door regulerende organen wereldwijd en is minder toxisch dan alle herbiciden die het vervangen heeft.Stephen O Duke and Stephen B Powles (2008) Glyphosate: a once-in-a-century herbicide: Mini-review. Pest Management Science Pest Manag Sci 64:319–325 Volgens Greenpeace is glyfosaat wel schadelijk voor de menselijke gezondheid en het milieu.Greenpeace, Herbicide tolerance and GM crops: Why the world should be Ready to Round Up glyphosate Executive Summary & Report, June 2011 Volgens de Vlaamse natuurorganisatie Natuur en Bos wordt het ecologisch evenwicht verstoord wanneer gewasbeschermingsmiddelen zoals Roundup in akkerranden en bermen worden gebruikt, omdat het verstrekkende gevolgen zou hebben voor de bermvegetatie, het insectenleven en de biodiversiteit.Natuur en Bos, bescherm de berm, 2012 (gearchiveerd)
In het voorjaar van 2015 concludeerde het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC), een onderdeel van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO, dat glyfosaat "waarschijnlijk kankerverwekkend" is voor mensen. Die uitspraak leidde tot een intensieve mediacampagne tegen IARC om de studie in diskrediet te brengen, waarop IARC zich uitgebreid verantwoordde. De Europese Voedselautoriteit (EFSA) betwistte eind 2015 dat glyfosaat kankerverwekkend zou zijn. De tegenstrijdige conclusies zouden verschillende oorzaken hebben: enkel rekening houden met publieke data (IARC) of ook met door de industrie aangeleverd onderzoek (EFSA); onderzoek naar glyfosaat-als-stof (IARC, elke blootstelling) of glyfosaat-in-Roundup (EFSA, blootstelling-in-de-praktijk); eigen methodiek (IARC) of vertrekken van door de industrie opgesteld dossier (EFSA). Op 27 november 2017 besloten de Europese landen in het comité voor voedselveiligheid met achttien tegen negen stemmen de vergunning voor glyfosaat met vijf jaar te verlengen.
In 2019 verschenen berichten in de pers dat in de VS al tienduizenden rechtszaken tegen Monsanto waren aangespannen door mensen die zeiden dat zij kanker hadden gekregen door het gebruik van Roundup. In verschillende rechtszaken zijn tientallen miljoenen aan schadevergoeding toegewezen. In 2020 trof Bayer een miljardenschikking met Amerikanen die claimen dat onkruidbestrijder Roundup kanker veroorzaakt.
Zaden Vanaf 2012 bestond het productgamma van Monsanto uit landbouw- en groentenzaden. Voor bepaalde zaden gebruikte het genetische technologie om ze resistent te maken tegen herbiciden zoals glyfosaat. Doordat boeren het onkruid konden bestrijden met glyfosaat hoeft er in het veld geen plaats vrij gehouden te worden om onkruid te wieden. Daardoor konden plantrijen dichter op elkaar gezet worden en kan de productie per hectare worden verhoogd. In de VS hebben boeren dit systeem wijdverbreid aangenomen. Ongeveer negentig procent van alle in de VS geplante maïs, soja, katoen, suikerbiet en koolzaad is glyfosaatresistent.Center for Food Safety, About Genetically Engineered Foods Monsanto was ook bezig met de ontwikkeling van tarwe met glyfosaatresistentie, maar hiermee is het in 2004 gestopt vanwege bezorgdheden omtrent de buitenlandse markt.FoodManufacturing.com, WestBred Sale Could Change Wheat Industry. 25 augustus 2009
Ongeveer vijftig procent van de omzet van Monsanto hing af van de Roundup-productlijn, inclusief zaden.Matt Cavallaro, The Seeds Of A Monsanto Short Play, Forbes. 29 juni 2009 Het patent op het eerste type Roundup Ready-gewas dat Monsanto uitbracht (sojabonen) verviel in 2014. Monsanto heeft licenties van zijn patenten overgedragen aan andere zaadfabrikanten die ook glyfosaatresistantie in hun producten invoeren. Ongeveer 150 bedrijven hebben een licentie, inclusief Syngenta en Dupont.Monsanto, Licensing: The Facts on Monsanto's Approach To Licensing. Bekeken op 26 juli 2013Frank Morris, Monsanto GMO Ignites Big Seed War, NPR. 12 januari 2010Syngenta, Seeds
Monsanto verhandelde een lijn van zaden waarin een gen van de bacterie bacillus thuringiensis (Bt) was geplaatst. Met dit gen maakt de plant een kristallijn, insectendodend eiwit aan waardoor het niet aangetast wordt door insecten en dus geen insecticiden gebruikt hoeven te worden. Zo verkocht Monsanto zaden voor Bt-aardappelen, Bt-maïs, Bt-sojabonen en Bt-katoen. Ook verkocht het zaden die meerdere modificaties bevatten ("stacked traits"), bijvoorbeeld katoen met het Bt-gen dat ook resistent is tegen glyfosaat. Een van deze zaden, geproduceerd in samenwerking met Dow, heet "SmartStax". In 2011 had Monsanto het "Genuity"-merk gelanceerd om deze producten in onder te brengen.
Vanaf 2012 produceerde Monsanto de volgende zaden: Roundup Ready luzerne (alfalfa); Roundup Ready koolzaad; katoen, Roundup Ready, Bt, of beide eigenschappen; Hybride sorgo; sojabonen met verschillende profielen, de meeste als Roundup Ready; Roundup Ready suikerbieten; en een breed scala aan tarwe, die vaak het niet-transgene "clearfield" imazamox-tolerant zijn, van BASF.
In 2012 was Monsanto de grootste leverancier van de wereld van groentezaden, waarbij het US$ 200 miljoen aan zaden verkocht. 95 procent van hun onderzoek voor groentezaden is conventioneel kweken en het bedrijf concentreert zich op smaakverbetering van verschillende groenten. Volgens hun website verkoopt het "vierduizend verschillende zaadsoorten in twintig verschillende groenten". Monsanto, Monsanto Vegetable Seeds
Van de gewassen die Monsanto met gentechnologie heeft vervaardigd, zijn vijf (NK 603 maïs, MON863 maïs, GT73 koolzaad en MON863 X MON810 maïs) toegelaten in acht lidstaten van de Europese Unie (BE, DE, DK, ES, FR, NL, SE, UK).COM/2007/0081 def. In Europa verkoopt Monsanto enkel MON810 maïs die resistent is tegen de plaag Europese maïsboorder.Monsanto, Monsanto's Business in Europe, 18 juli 2013. Volgens een rapport van het ISAAA gaat het om minder dan één procent van de Europese maïsproductie.
Na protesten heeft Monsanto besloten in Europa geen goedkeuring meer te vragen voor zaden die met gentechnologie zijn geproduceerd. In plaats daarvan wilde het in Europa zijn activiteiten in de conventionele zaadmarkt uitbreiden.
Voormalige producten Polychloorbifenyl (pcb's)