Leonardus Antonius Christoffel Jacobus (Leo) Lucassen (Meijel, 25 juli 1959) is een Nederlandse historicus in het domein van arbeids- en migratiegeschiedenis. Zijn onderzoek focust op wereldwijde migratiegeschiedenis, integratie, migratiesystemen, migratiecontroles, zigeuners en de staat, staatsvorming en moderniteit, en stedelijke geschiedenis.
Levensloop Lucassen promoveerde in 1990 op het proefschrift En men noemde hen zigeuners. De geschiedenis van Kaldarasch, Ursari, Lowara en Sinti in Nederland, 1750-1944. Hij heeft zich sindsdien in de geschiedenis van migratie en integratie gespecialiseerd.
Sinds 1 november 2005 is hij hoogleraar sociale geschiedenis aan de Universiteit Leiden. In 2010 werd hij verkozen tot lid van de Academia Europaea. In september 2014 werd hij Directeur Onderzoek van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) en in april 2020 volgde hij Henk Wals op als directeur. Bij dit instituut werkte ook zijn oudere broer Jan Lucassen, emeritus hoogleraar in internationale en vergelijkende sociale geschiedenis.
In 2016 werd hij benoemd tot adjunct-professor aan de Universiteit van Aalborg in Denemarken. De titel adjunct-professor wordt in Denemarken gegeven aan hoogleraren die wegens bijzonder verdiensten en expertise een bijdrage kunnen leveren aan de kwaliteit van een onderzoeksgroep. In 2019 werd Leo Lucassen lid van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen.
Lucassen publiceerde verschillende boeken, waaronder 'Vijf Eeuwen Migratie' (2018), dat hij samen met zijn broer Jan Lucassen schreef. In dit boek staat de lange en rijke migratiegeschiedenis van Nederland centraal.
Lucassen reageert met enige regelmaat in de media omdat het beeld dat radicaal-rechts schetst over moslims, migranten en asielzoekers niet zou kloppen. Dit levert hem ook de nodige beledigingen en bedreigingen online op.
Lezingen
Kritiek Econoom Hans Roodenburg bekritiseert Leo Lucassen omdat hij immigratie overdreven positief zou presenteren, zonder de nadelen en kosten volledig mee te wegen.
Werken (selectie) En men noemde hen zigeuners. De geschiedenis van Kaldarasch, Ursari, Lowara en Sinti in Nederland, 1750-1944, Amsterdam, SDU/Stichting Beheer IISG, 1990. The Immigrant Threat. The integration of old and new migrants in Western Europe since 1850. Urbana, University of Illinois Press, 2005. Enzyklopädie Migration in Europa. Vom 17. Jahrhundert bis zur Gegenwart. Hrsg. von Klaus J. Bade, Pieter C. Emmer, Leo Lucassen und Jochen Oltmer. Paderborn & München, Ferdinand Schöningh & Wilhelm Fink, 2007, Leo Lucassen en Wim Willems (red.): Living in the City Urban Institutions in the Low Countries, 1200-2010. Routledge, 2011. Leo Lucassen en Jan Lucassen: Winnaars en verliezers. Een nuchtere balans van vijfhonderd jaar immigratie. 4e herziene druk. Amsterdam, Prometheus – Bert Bakker, 2015. (1e druk: 2011). Duitse vertaling: Gewinner und Verlierer. Fünf Jahrhunderte Immigration. Eine nüchterne Bilanz. Münster, 2014 Henk van Houtum & Leo Lucassen: Voorbij Fort Europa. Een nieuwe visie op migratie. Amsterdam, Atlas Contact, 2016. Leo Lucassen & Jan Lucassen: Vijf eeuwen migratie. Een verhaal van winnaars en verliezers. Amsterdam, Atlas Contact 2018. (Herziene editie van Winnaars en verliezers (2011)). Jan Lucassen & Leo Lucassen: Migratie als DNA van Amsterdam 1550 - 2021. Amsterdam, Atlas Contact, 2021.
Externe links Lucassen bij de Universiteit Leiden Profiel bij IISG (2020) Vijf online colleges van Leo Lucassen (Universiteit van Nederland, 2015)
Categorie:Nederlands historicus Categorie:Sociaalhistoricus Categorie:Hoogleraar aan de Universiteit Leiden Categorie:Lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen Categorie:20e-eeuws historicus