Tarot de Marseille 200px|Cavalier de BâtonChevalier de BastonsSoort kaartspel :Tarot de MarseilleOorsprong:FrankrijkOntwerper:Jean DodalDoel:Amusement, spiritualiteit, waarzeggerijStructuur:22 Troefkaarten of Grote Arcana 56 kleine kaarten of Kleine ArcanaKleuren:Staven, Zwaarden, Bekers Munten
De Tarot van Marseille (of Tarot de Marseille) is een van de oudste versies van de tarotkaartspellen, via Italië in Frankrijk geïntroduceerd omstreeks 1500. Het tarotspel waar het van afstamt is waarschijnlijk ontworpen ter amusement van de Noord-Italiaanse vorstenhuizen (cf. de Visconti-Sforza tarot van de Sforza en de Visconti families uit Milaan). Het standaard moderne tarotspel is gebaseerd op de zogenaamde Venetiaanse of Piedmontese tarot. Het bestaat uit 78 kaarten verdeeld in twee groepen: de "Grote Arcana" met 22 kaarten of troeven, en de "Kleine Arcana" met 56 kaarten.
Niet elk spel dat onder de naam Tarot de Marseille door het leven gaat, komt ook van deze Zuid-Franse havenstad. Marseille mag dan gedurende een periode een drukke speelkaartenindustrie gehad hebben, ook in Lyon en Parijs werden veel tarots gemaakt. Tarot de Marseille is dan ook eerder de benaming (in de vakliteratuur vaak afgekort tot TdM) van een familie kaarten met een kenmerkende tekenstijl dan een verwijzing naar de stad van herkomst.
Oorsprong Een tarotspel dat aan de Marseilleversie voorafgaat is een 15e-eeuws, uit Noord-Italië afkomstig spel waarvan nog enkele kaarten zijn overgebleven. De oorsprong van de tarot is nogal duister. De Franse occultist Papus geloofde net als Eliphas Levi in een Egyptische oorsprong en speculeerde er op dat zwervende zigeuners (bohémiens) de tarot naar Europa hadden gebracht.Papus: 'Le Tarot des Bohémiens' Andere auteurs dachten dan weer dat de zigeuners (Roma) de tarot via Italië geïntroduceerd hadden in Frankrijk. Een meer plausibele verklaring is dat, toen Frankrijk Milaan veroverde in 1499, de Franse en Zwitserse soldaten waarschijnlijk de Milanese tarotkaarten hebben gezien zoals die nu nog in de Gary Collection van de bibliotheek van Yale University te bezichtigen vallen.Cary Collection in de 'Beinecke Rare Book and Manuscript Library', Yale University in New Haven, Connecticut. Vandaar zou het 'Milanese' ontwerp zich dan verspreid hebben over Zwitserland en Oost-Frankrijk. Ergens in de 16e eeuw werd wat nu bekend is als 'Tarot de Marseille' het standaard tarotspel in deze Franssprekende gebieden.
De tarot van Nicolas Conver, gegraveerd in 1760, werd lange tijd beschouwd als de oudste in Marseille geproduceerde tarot. Zijn erfgenaam Philippe Camoin heeft in 2001 echter bekendgemaakt dat er een vroeger exemplaar van François Chosson bestaat, dat bijna een eeuw eerder werd gemaakt (1672). Hij kwam het op het spoor dankzij de documenten van zijn grootouders en vond het in een Zwitsers museum te Soleure, waar men eigenlijk niets afwist van de herkomst.Zie website van Camoin: Le Tarot de Marseille ancien le plus célèbre
Alhoewel de geschiedenis van speelkaarten in Europa al aanvangt in de late 14e eeuw, dateert de opvatting over de tarot als 'magisch systeem' en verondersteld symbolisch compendium van wijsheid slechts van de 18e eeuw. Tarotkaarten werden voordien zowel als gewoon kaartspel als voor voorspelling gebruikt, maar het is pas door Antoine Court de Gébelins werk "Le Monde Primitif Analysé et Comparé avec Le Monde Moderne" uit 1773 dat het occult gebruik van de tarot op de voorgrond kwam. En dat is tot op heden zo gebleven. Court de Gébelin was op visite bij vrienden die met de tarot aan het spelen waren. Hij onderzocht de kaarten van de Grote Arcana (de troefkaarten) en kwam tot de conclusie dat het een meer dan drieduizend jaar oude geheime doctrine van Egyptische priesters bevatte. Het was de negentiende-eeuwse occultist Gérard Encausse, ook gekend onder de naam Papus, die het spel de naam Tarot de Marseille gaf in zijn boek Tarot des Bohémiens uit 1889. Hij noemt het tarotspel daarin, naar het voorbeeld van Gébelin, "Le Clef absolue de la science occulte le plus ancien du monde". Ook de titel van Papus' boek "Le Tarot De Bohémiens" was geïnspireerd op Gébelins theorie over een veronderstelde oud-Egyptische afkomst.Richard Cavendish: 'The Tarot' - hoofdstuk 2. The universal key (Chancellor Press)
Structuur Een volledig spel telt 78 kaarten. Dit kan opgedeeld worden in 22 aparte kaarten die samen de Grote Arcana genoemd worden en 4 reeksen van telkens 14 kaarten die samen de 56 kaarten van de Kleine Arcana genoemd worden.
De Grote Arcana De Grote Arcana telt 22 kaarten, ook troefkaarten ("trionfi" of Atouts) genoemd. De afbeeldingen hieronder zijn van een klassiek tarotspel van Jean Dodal uit de periode 1701-1715. Bij elke kaart wordt haar traditionele voorspellende betekenis gegeven, volgens de symboliek die in de Tarot van Marseille gebruikt wordt. Eigenlijk hangt de betekenis van een kaart ook voor een deel af van de plaats waar ze in een "legging" terechtkomt, bijvoorbeeld in het "verleden" of in de "toekomst". De iconografie van dit tarotspel is duidelijk middeleeuws en christelijk geïnspireerd. Pas vanaf ongeveer 1680 verschenen er ook alchemistische en astrologische elementen in de kaarten. De versie van de Tarot van Marseille die wij het beste kennen, is die van Paul Marteau uit 1930, nog steeds gepubliceerd door Grimaud.
Betekenis van de kleuren De felle kleuren zijn door Marteau zelf aangebracht en zouden ook een symbolische en esoterische betekenis hebben. Philippe Camoin, de erfgenaam van de beroemde "Maître Cartier" Nicolas Conver is op het moment de enige overgebleven kaartenmaker in Marseille. Op zijn website is een kleurencodeVoor de kaarten gedrukt werden, gebeurde de inkleuring handmatig. In het drukproces gingen echter subtiliteiten en kleurverschillen verloren, die Camoin in een "gerestaureerde tarot" wil herstellen. te vinden die een interpretatie geeft van de oorspronkelijke betekenis van de kleuren die in de Tarot van Marseille gebruikt worden: Violet: + het onpersoonlijke, wijsheid, − opoffering, dood Wit: + zuiverheid, extase, onsterfelijkheid, − ijzige (dodelijke) kou Hemelsblauw: + ontvankelijkheid voor hemelse krachten, − afhankelijkheid tegenover de vader Donkerblauw: + ontvankelijkheid voor aardse krachten, − machtswellust, tirannie Heldergeel: + helderziendheid, bewustzijn, werkzame intelligentie, − ongevoeligheid, wreedheid, emotieloos bewustzijn, ontvankelijke intelligentie, dwaasheid, vernietiging Huidkleur: + menselijkheid, leven, − zinnelijk plezier materialisme, onderdrukking Rood: + dierenrijk, levenskracht, vitaliteit, − misdadig, geweld Heldergroen: + de aan hemelse krachten gerelateerde natuur, plantenrijk, − afhankelijkheid tegenover de moeder Donkergroen: + de aan aardse krachten gerelateerde natuur, − verzwolgen worden Zwart: + creatief magma, diepzinnig werk chaos, − achteruitgang, dood
Beschrijving van de kaarten