De spanners (Geometridae) zijn een familie van vlinders.
Naam en indeling Spanners worden ook wel landmeters genoemd vanwege de kenmerkende voortbeweging van de rupsen waarbij de rups een afstand lijkt af te passen. De wetenschappelijke naam Geometridae is afgeleid van het Latijnse geometra of geometres, 'landmeter', dat op zijn beurt weer afkomstig is van het Oudgriekse geōmetrēs (γεωμέτρης),Wageningen, J. van & Muller, F. (1921). Latijnsch woordenboek. (3de druk). Groningen/Den Haag: J.B. Wolters’ Uitgevers-Maatschappij met dezelfde betekenis.Liddell, H.G. & Scott, R. (1940). A Greek-English Lexicon. revised and augmented throughout by Sir Henry Stuart Jones with the assistance of Roderick McKenzie. Oxford: Clarendon Press.
Het is een grote familie met ruim 21.000 soorten, waarvan er bijna duizend in Europa voorkomen, 1999. Geometrid moths of the world, a catalogue. - CSIRO, Collingwood & Apollo Books, Stenstrup. 1400 pp. en 300 in Nederland.spanners - Geometridae op Vlindernet
Uiterlijke kenmerken Veel soorten hebben een smalle buik en brede, afgeronde vleugels. Deze worden gewoonlijk plat gehouden met de achtervleugels zichtbaar. Als zodanig zien ze er nogal vlinderachtig uit, maar toch zijn het in de meeste opzichten echte motten: de overweldigende meerderheid vliegt 's nachts, en de antennes van de mannetjes zijn vaak geveerd. De vrouwtjes van sommige soorten zijn ongevleugeld. Ze hebben bruine of groene camouflagekleuren. De vleugelspanwijdte varieert van 1,4 tot 7,4 cm.
Volwassen dieren hebben abdominale tympanale organen, een soort primitief gehoorzintuig bij insecten.Cedric Gillot, "Entomology," 3de uitgave, Springer 2005.
Voortplanting De eieren worden apart of in groepjes afgezet op schors, takjes of stengels van de waardplant.
Verspreiding en leefgebied Deze familie komt wereldwijd voor op loof- en naaldbomen, struiken en kruidachtige planten.
Voortbeweging De rupsen hebben een duidelijk herkenbare manier van voortbewegen: eerst wordt het achterlichaam tot aan de borst opgetrokken, zodat de rups de vorm van de Griekse letter omega heeft. Daarna wordt het voorlichaam vooruit geschoven, zodat de rups zich weer over de volle lengte uitspant. Hieraan ontleent de familie haar Nederlandstalige naam.
Onderfamilies, geslachtengroepen en geslachten De familie is in negen onderfamilies opgedeeld.The Forum Herbulot world list of family group names in Geometridae onderfamilie Archiearinae Fletcher, 1953geslachten Alsophila Inurois
onderfamilie Alsophilinae Herbulot, 1962geslachten Acalyphes Archiearides Archiearis Caenosynteles Dirce Lachnocephala Leucobrephos
onderfamilie Desmobathrinae Meyrick, 1886geslachtengroepen Epirranthini Desmobathrini Eumeleini geslachten Myinodes Meyrick, 1892 Gypsochroa Hübner, 1825 onderfamilie Ennominae Duponchel, 1845geslachtengroepen Abraxini Angeronini Apeirini Apochimini Aspitatini Azelinini Baptini Bistonini Boarmiini Bupalini Caberini Campaeini Cassymini Cheimopteni Colotoini Cystidiini Desertobiini Ennomini Epionini Erannini Gnophini Gonodontini Hypochrosini Lithinini Macariini Melanolophiini Nacophorini Odontoperini Onychorini Ourapterygini Phaselini Plutodini Prosopolophini Sphacelodini Theriini Wilemanini onderfamilie Geometrinae Leach, 1815geslachtengroepen Comibaenini Comostolini Dysphaniini Geometrini Hemistolini Hemitheini Microloxiini Nemorini Pseudoterpnini Thalassodini
onderfamilie Larentiinae Duponchel, 1845geslachtengroepen Asthenini Cataclysmiini Chesiadini Cidariini Eudulini Euphyiini Eupitheciini Hydriomenini Larentiini Lythriini Melanthiini Operophterini Perizomini Phileremini Rheumapterini Solitaneini Stamnodini Trichopterygini Xanthorhoini
onderfamilie Oenochrominae Guenée, 1857geslachten Abraxaphantes Adeixis Adesmobathra Afrophyla Aglossophanes Aletis Almodes Alsophiloides Ametris Antasia Antictenia Apotheta Arcina Arhodia Aspilonaxa Barrama Carmala Cartaletis Cathaemacta Cernia Circopetes Cortixa Debos Dichromodes Dinophalus Drepanopterula Ecphyas Enchocrana Entogonia Epidesmia Epirranthis Ergavia Eumegethes Gastrophora Heteralex Homospora Hypographa Lissomma Loxorhombia Macrotes Monoctenia Myinodes Nearcha Norsia Nycticleptes Oenochroma Omoplatica Onycodes Palaeodoxa Paraptychodes Parepisparis Phallaria Phrataria Phrixocomes Phthorarcha Physetostege Pycnoneura Racasta Samana Sarcinodes Symphylistis Systatica Tapinogyna Taxeotis Thaumatographe Theoxena Trizodes Xyridacma Zanclopteryx Zanclorhacos Zeuctophlebia
onderfamilie Orthostixinae Meyrick, 1892geslachten Centronaxa Naxa Orthostixis
onderfamilie Sterrhinae Meyrick, 1892geslachtengroepen Cosymbiini Cyllopodini Rhodometrini Rhodostrophiini Scopulini Sterrhini Timandrini
In Nederland waargenomen soorten Genus: Abraxas Abraxas grossulariata - (Bonte bessenvlinder) Abraxas sylvata - (Porseleinvlinder) Genus: Acasis Acasis viretata - (Groene blokspanner) Genus: Aethalura Aethalura punctulata - (Berkenspikkelspanner) Genus: Agriopis Agriopis aurantiaria - (Najaarsspanner) Agriopis leucophaearia - (Kleine voorjaarsspanner) Agriopis marginaria - (Grote voorjaarsspanner) Genus: Alcis Alcis deversata - (Gevlekte spikkelspanner) Alcis jubata - (Baardmosspikkelspanner) Alcis repandata - (Variabele spikkelspanner) Genus: Aleucis Aleucis distinctata - (Prunusspanner) Genus: Alsophila Alsophila aceraria - (Najaarsboomspanner) Alsophila aescularia - (Voorjaarsboomspanner) Genus: Angerona Angerona prunaria - (Oranje iepentakvlinder) Genus: Anticlea Anticlea derivata - (Getekende rozenspanner) Genus: Anticollix Anticollix sparsata - (Wederikdwergspanner) Genus: Apeira Apeira syringaria - (Seringenvlinder) Genus: Aplasta Aplasta ononaria - (Stalkruidspanner) Genus: Aplocera Aplocera efformata - (Sint-janskruidblokspanner) Aplocera plagiata - (Streepblokspanner) Genus: Apocheima Apocheima hispidaria - (Voorjaarsspanner) Genus: Archiearis Archiearis parthenias - (Oranje berkenspanner) Genus: Aspitates Aspitates collinaria Aspitates gilvaria - (Strogele spanner) Aspitates ochrearia - (Gele kustspanner) Genus: Asthena Asthena albulata - (Wit spannertje) Asthena anseraria - (Kornoeljespanner) Genus: Biston Biston betularia - (Peper-en-zoutvlinder) Biston strataria - (Vroege spanner) Genus: Boudinotiana Boudinotiana notha - (Oranje espenspanner) Genus: Bupalus Bupalus piniaria - (Dennenspanner) Genus: Cabera Cabera exanthemata - (Bruine grijsbandspanner) Cabera pusaria - (Witte grijsbandspanner) Genus: Campaea Campaea honoraria - (Eikentak) Campaea margaritaria - (Appeltak) Genus: Camptogramma Camptogramma bilineata - (Gestreepte goudspanner) Genus: Cataclysme Cataclysme riguata - (Kalkbandspanner) Genus: Catarhoe Catarhoe cuculata - (Bonte walstrospanner) Catarhoe rubidata - (Roodbruine walstrospanner) Genus: Cepphis Cepphis advenaria - (Kleine herculesspanner) Genus: Chariaspilates Chariaspilates formosaria - (Oostelijke spanner) Genus: Charissa Charissa obscurata - (Heide-oogspanner) Genus: Chesias Chesias legatella - (Herfstbremspanner) Chesias rufata - (Zomerbremspanner) Genus: Chiasmia Chiasmia clathrata - (Klaverspanner) Genus: Chlorissa Chlorissa viridata - (Smaragdgroene zomervlinder) Genus: Chloroclysta Chloroclysta miata - (Herfstpapegaaitje) Chloroclysta siterata - (Papegaaitje) Genus: Chloroclystis Chloroclystis v-ata - (V-dwergspanner) Genus: Cidaria Cidaria fulvata - (Oranje bruinbandspanner) Genus: Cleora Cleora cinctaria - (Geringde spikkelspanner) Genus: Cleorodes Cleorodes lichenaria - (Korstmosspanner) Genus: Colostygia Colostygia multistrigaria - (Vroege walstrospanner) Colostygia olivata - (Groene bergspanner) Colostygia pectinataria - (Kleine groenbandspanner) Genus: Colotois Colotois pennaria - (Gepluimde spanner) Genus: Comibaena Comibaena bajularia - (Gevlekte zomervlinder) Genus: Cosmorhoe Cosmorhoe ocellata - (Blauwbandspanner) Genus: Costaconvexa Costaconvexa polygrammata - (Walstrospanner) Genus: Crocallis Crocallis elinguaria - (Kortzuiger) Genus: Cyclophora Cyclophora albipunctata - (Berkenoogspanner) Cyclophora annularia - (Nekspindertje) Cyclophora linearia - (Gele oogspanner) Cyclophora pendularia - (Gemarmerde oogspanner) Cyclophora porata - (Eikenoogspanner) Cyclophora punctaria - (Gestippelde oogspanner) Cyclophora puppillaria - (Oranjerode oogspanner) Cyclophora quercimontaria - (Bruine oogspanner) Cyclophora ruficiliaria - (Geelbruine oogspanner) Genus: Deileptenia Deileptenia ribeata - (Satijnen spikkelspanner) Genus: Dyscia Dyscia fagaria - (Gevlekte heispanner) Genus: Dysstroma Dysstroma citrata - (Gehoekte schimmelspanner) Dysstroma truncata - (Schimmelspanner) Genus: Earophila Earophila badiata - (Rozenspanner) Genus: Ecliptopera Ecliptopera capitata - (Springzaadspanner) Ecliptopera silaceata - (Marmerspanner) Genus: Ectropis Ectropis crepuscularia - (Gewone spikkelspanner) Genus: Electrophaes Electrophaes corylata - (Kleine wortelhoutspanner) Genus: Ematurga Ematurga atomaria - (Gewone heispanner) Genus: Ennomos Ennomos alniaria - (Geelschouderspanner) Ennomos autumnaria - (Iepentakvlinder) Ennomos erosaria - (Gehakkelde spanner) Ennomos fuscantaria - (Essenspanner) Ennomos quercinaria - (Geelblad) Genus: Entephria Entephria cyanata Genus: Epione Epione repandaria - (Puntige zoomspanner) Epione vespertaria - (Zoomspanner) Genus: Epirrhoe Epirrhoe alternata - (Gewone bandspanner) Epirrhoe galiata - (Walstrobandspanner) Epirrhoe molluginata - (Grauwe bandspanner) Epirrhoe rivata - (Bosbandspanner) Epirrhoe tristata - (Bonte bandspanner) Genus: Epirrita Epirrita autumnata - (Novemberspanner) Epirrita christyi - (Bleke novemberspanner) Epirrita dilutata - (Herfstspanner) Genus: Erannis Erannis defoliaria - (Grote wintervlinder) Genus: Euchoeca Euchoeca nebulata - (Leverkleurige spanner) Genus: Eulithis Eulithis mellinata - (Bessentakvlinder) Eulithis populata - (Gewone agaatspanner) Eulithis prunata - (Wortelhoutspanner) Eulithis testata - (Oranje agaatspanner) Genus: Euphyia Euphyia biangulata - (Dubbelhoekbandspanner) Euphyia frustata - (Bruine bergspanner) Euphyia unangulata - (Scherphoekbandspanner) Genus: Eupithecia Eupithecia abbreviata - (Voorjaarsdwergspanner) Eupithecia abietaria - (Spardwergspanner) Eupithecia absinthiata - (Egale dwergspanner) Eupithecia analoga - (Gallendwergspanner) Eupithecia assimilata - (Hopdwergspanner) Eupithecia centaureata - (Zwartvlekdwergspanner) Eupithecia denotata - (Klokjesdwergspanner) Eupithecia dodoneata - (Eikendwergspanner) Eupithecia egenaria - (Lindedwergspanner) Eupithecia exiguata - (Loofboomdwergspanner) Eupithecia expallidata - (Kruiskruiddwergspanner) Eupithecia haworthiata - (Bosrankdwergspanner) Eupithecia icterata - (Oranje dwergspanner) Eupithecia impurata - (Grasklokjesdwergspanner) Eupithecia indigata - (Dennendwergspanner) Eupithecia innotata - (Bijvoetdwergspanner) Eupithecia insigniata - (Fruitboomdwergspanner) Eupithecia intricata - (Streepjesdwergspanner) Eupithecia inturbata - (Esdoorndwergspanner) Eupithecia irriguata - (Gemarmerde dwergspanner) Eupithecia lanceata - (Vroege dwergspanner) Eupithecia laquaearia - (Ogentroostdwergspanner) Eupithecia lariciata - (Lariksdwergspanner) Eupithecia linariata - (Vlasbekdwergspanner) Eupithecia millefoliata - (Duizendbladdwergspanner) Eupithecia nanata - (Smalvleugeldwergspanner) Eupithecia phoeniceata - (Cipresdwergspanner) Eupithecia pimpinellata - (Beverneldwergspanner) Eupithecia plumbeolata - (Hengeldwergspanner) Eupithecia pulchellata - (Vingerhoedskruiddwergspanner) Eupithecia pusillata - (Jeneverbesdwergspanner) Eupithecia pygmaeata - (Hoornbloemdwergspanner) Eupithecia satyrata - (Heidedwergspanner) Eupithecia selinata - (Eppedwergspanner)